Ustawa przeciw biurokracji

Rewolucja 3D
Sejm przyjął sztandarowy projekt gospodarczy PO: ustawę o ograniczaniu barier administracyjnych dla przedsiębiorców i obywateli. Będzie mniej biurokracji, a państwo zaufa obywatelom. Czy w kraju, gdzie mało kto komu ufa, jest to w ogóle możliwe?
Poczucie odpowiedzialności wobec państwa jest mocno ograniczone. I co gorsza maleje.
Janusz Kapusta/Corbis

Poczucie odpowiedzialności wobec państwa jest mocno ograniczone. I co gorsza maleje.

Ustawa deregulacyjna, jest zbiorem nowelizacji blisko stu aktów prawnych.
Reinhold Föger/PantherMedia

Ustawa deregulacyjna, jest zbiorem nowelizacji blisko stu aktów prawnych.

Pan Jan, przedsiębiorca, politykom nie wierzy. – Zawsze obiecują, że będzie lepiej, a wychodzi jak zwykle – komentuje. Nazwiska nie poda, bo mediom też za bardzo nie ufa, zresztą ostatnio jest w sporze z pewnym urzędem, a życie nauczyło go ostrożności. – Nawet jeśli prawo jest po mojej stronie, urzędnicy mają wiele możliwości, by się na mnie odegrać i pokazać, kto ma władzę. Ja się na nich poskarżę, a potem będę miał kłopoty. Po co? – pyta retorycznie. O ustawie wie tyle, co z prasy, i raczej rewolucji nie widzi. – Zrobiliby porządek z przepisami podatkowymi albo z zamówieniami publicznymi, to by była rewolucja – ocenia.

Przyjęta przez Sejm ustawa o ograniczaniu barier administracyjnych dla przedsiębiorców i obywateli, zwana też ustawą deregulacyjną, jest zbiorem nowelizacji blisko stu aktów prawnych. Ustawy te regulują bardzo różne i często osobliwe formy działalności gospodarczej, jak np. skup i przetwarzanie organizmów morskich, kierowanie stajnią wyścigową czy sporządzanie planów urządzania lasu.

Wszystkie zmiany mają jednak kilka wspólnych celów: ograniczenie kosztów i uciążliwości administracyjnych, zmniejszenie liczby działalności reglamentowanych (wymagających koncesji, licencji, zgód), wreszcie depenalizację (ograniczenie i złagodzenie przepisów karnych związanych z działalnością gospodarczą). Ostatnią, zapewne najważniejszą, zmianą jest wdrożenie kultury oświadczeń, czyli zastąpienie obowiązku dostarczania urzędowych zaświadczeń złożeniem stosownego oświadczenia.

Służebna administracja

„Buduje to nową relację na linii państwo–obywatel. Wzmacnia podmiotowość obywatela, zwiększa jednocześnie służebną rolę administracji” – zapewniał poseł Adam Szejnfeld, przewodniczący sejmowej komisji Przyjazne Państwo. Dla niego uchwalenie ustawy to osobisty sukces. Przez wiele lat własnym nazwiskiem firmował ten projekt, a przewlekające się prace nad ustawą i systematycznie ograniczany jej zakres sprawiały, że stał się obiektem żartów. Po aferze hazardowej stracił stanowisko wiceministra gospodarki, długo żył w cieniu Janusza Palikota, który jako przewodniczący komisji Przyjazne Państwo sprawę odbiurokratyzowania gospodarki wplótł w swój medialno-polityczny happening.

Teraz Adam Szejnfeld ma chwilę satysfakcji. Doprowadził do finału coś, co nie udało się samemu Leszkowi Balcerowiczowi, który niegdyś, jako wicepremier w rządzie AWS-UW, stworzył zespół ds. odbiurokratyzowania gospodarki, ale w starciu z biurokracją poległ.

– Ta ustawa nie stanowi przełomu, ale jest krokiem w dobrym kierunku – ocenia Katarzyna Urbańska, dyrektor departamentu prawnego w Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan. Konfederacja regularnie publikuje czarną listę barier dla rozwoju przedsiębiorczości. Najnowsza wersja zawiera 279 przepisów utrudniających prowadzenie biznesu w Polsce. Przytłaczająca większość nie została uwzględniona w najnowszej ustawie. – Czekamy na ustawę deregulacyjną-bis, nad którą kończą się już prace. Tam pojawi się dużo więcej korzystnych dla biznesu zmian – podkreśla dyr. Urbańska, którą dziwi, że do pierwszej, obok zmian ważnych, wrzucono zupełnie marginalne, by nie powiedzieć kosmetyczne. Te ważne to m.in. wprowadzenie leasingu konsumenckiego czy umożliwienie przekształcenia jednoosobowych firm oraz spółdzielni pracy w spółki prawa handlowego. Te kosmetyczne dotyczą np. zasad legitymowania się tytułem magistra przez osoby, które są już po obronie, a nie dostały jeszcze dyplomu.

Palcem po pieczątce

Najwięcej emocji budzi jednak sprawa oświadczeń, które mają zastąpić zaświadczenia. Dotyczy to obowiązków wynikających aż z 74 ustaw. To jedna z wyjątkowych biurokratycznych uciążliwości dotykających obywateli, a jeszcze bardziej przedsiębiorców, którzy mają w urzędach więcej spraw do załatwienia. Przepisy wymagają dostarczenia wielu dokumentów potwierdzających rzeczy często oczywiste albo takie, które urzędnicy sami łatwo mogą sprawdzić. Stanowi to także fenomen dla przedsiębiorców zagranicznych, którzy próbują odnaleźć się w polskich realiach.

– Kiedyś tłumaczyłam pewnemu brytyjskiemu biznesmenowi, żeby na dokumentach składanych do KRS była pieczątka i podpis niebieskim tuszem, bo sędziowie mają kłopot z odróżnieniem ksero od oryginału. Muszą poślinionym palcem sprawdzać, czy podpis jest prawdziwy. Nic nie zrozumiał. Jaki podpis, jaka pieczątka? U nich wszystko załatwia się drogą elektroniczną – tłumaczy dyr. Urbańska.

Teraz ma się to zmienić. Oczywiście nie we wszystkich sytuacjach, bo z obowiązku dostarczania urzędowego zaświadczenia państwo nie zawsze chce zrezygnować. Czasem wynika on z przepisów unijnych. W kilkudziesięciu przypadkach zaświadczenia zostaną zastąpione przez oświadczenia zainteresowanego dotyczące pewnych stanów faktycznych albo też będzie on miał do wyboru – przedstawić zaświadczenie lub poprzestać na własnym oświadczeniu. W nielicznych sytuacjach zrezygnowano z jednego i drugiego. Wszędzie tam, gdzie dokonano zmiany, pojawia się jednak ostrzeżenie: za złożenie fałszywego oświadczenia grozi kara jak za składanie fałszywych zeznań – do 3 lat pozbawienia wolności.

Mam obawy, jak to będzie funkcjonowało w praktyce, bo w niektórych przypadkach oświadczenia będą dotyczyły spraw, co do których osoba zainteresowana może nie mieć stuprocentowej pewności. Na przykład, czy nie zalega z podatkami albo składkami do ZUS. A odpowiedzialność jest bardzo poważna – przekonuje dyr. Urbańska.

 

Czytaj także

Aktualności, komentarze

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną