Społeczeństwo

Szczepionka na paranoję

Teorie spiskowe a wychowanie

Prof. Radosław Markowski: Kilkulatki nie rozumieją wszystkiego, co słyszą, ale to, co rozumieją, wyłapują wybiórczo i czasem interpretują w sposób totalny. Prof. Radosław Markowski: Kilkulatki nie rozumieją wszystkiego, co słyszą, ale to, co rozumieją, wyłapują wybiórczo i czasem interpretują w sposób totalny. Mandy Godbehear / PantherMedia
Prof. Radosław Markowski, socjolog przewidywał niedawno, że doczekamy się kłopotów przez atmosferę jadowitości i podejrzliwości, która towarzyszy wychowywaniu młodych Polaków w ostatnich latach. Jak to wygląda z perspektywy psychologii?

Joanna Cieśla: „Młode pokolenie uczone jest, że prezydent kraju jest zdrajcą, że premier to jakiś quasi Niemiec, który chce nas sprzedać. Polska nie jest niepodległa, a jest kondominium rosyjsko-niemieckim. To są spustoszenia w świadomości młodych ludzi, które są - już teraz - nie do odrobienia” – mówił w "Gazecie Wyborczej" prof. Markowski. Ma rację?

Radosław Kaczan: Dzieci w wieku przedszkolnym, czy we wczesnych klasach szkoły podstawowej nie są w stanie myśleć w kategoriach tak abstrakcyjnych i odległych od ich doświadczenia. Myślą, że ktoś jest zły, a ktoś inny – dobry. Wnioskują o tym częściowo z komentarzy rodziców, częściowo z tego, co widzą: że rodzice przełączają telewizor, gdy ktoś mówi, a gdy mówi ktoś inny – robią głośniej, że się złoszczą albo smucą, albo się boją. Kilkulatki nie rozumieją też wszystkiego, co słyszą, ale to, co rozumieją, wyłapują wybiórczo i czasem interpretują w sposób totalny. Zauważają na przykład, że rodzice bardziej uważnie niż zwykle słuchają informacji o tym, że ktoś będzie kogoś wyrzucać z domu i mogą z tego zrozumieć, że to ich rodzina będzie wyrzucana.  W tym wczesnym okresie kształtują się też schematy poznawcze – ogólne przekonania dziecka o nim samym, o jego relacjach ze światem i o świecie w ogóle – są one bardzo trwałe i nasycone silnymi emocjami, a przez to z czasem trudno je zmieniać.

Jeśli dziecko jest wychowywane w otoczeniu teorii spiskowych, co z tego może wyniknąć?

Pewnie będzie uważać, że świat jest raczej zagrażający niż bezpieczny, że innym ludziom lepiej nie ufać, lepiej nie współpracować z nimi, albo współpracować tylko z wąską grupą podobnych do siebie osób. Jeśli takie przekonania są silne i sztywne, działają jak filtr, przez który człowiek przepuszcza wszystkie napływające informacje – odczytuje nie ich faktyczny przekaz, tylko potwierdzenie tego, co chce w nich odnaleźć.

Prof. Markowski zauważa, że młodzież pociągają teorie spiskowe, bo ze swojej natury są one dla nich bardziej fascynujące niż trywialne i prozaiczne wyjaśnienia takich zdarzeń jak na przykład katastrofa smoleńska.

Tak rzeczywiście jest. Z drugiej strony nastolatki mają w głowie wiele  nierozstrzygniętych pytań i problemów, które pojawiają się, bo tak po prostu jest w okresie dorastania – dlatego szukają prostych jednoznacznych odpowiedzi. Chętniej posłuchają kogoś, kto im powie: ten i ten był zły, ta osoba jest winna  niż kogoś, kto powie: zawiodło wiele czynników, różne osoby nie dopatrzyły swoich obowiązków i jeszcze nastąpił nieszczęśliwy zbieg okoliczności. 

Czy można młodych jakoś zaszczepić przeciwko spiskowej wizji rzeczywistości?

To wielkie zadanie dorosłych – nie chodzi o to, żeby mieć ripostę na każdy scenariusz, być okopanym na swojej flance. Ale trzeba mieć argumenty, wiedzę, przemyślenia – włożyć w rozmowę wysiłek, przygotowywać się. Nie można zaczynać od stwierdzenia,  że czegoś nie da się wyjaśniać, bo takie stwierdzenie kończy rozmowę.

 

 

 

Reklama

Czytaj także

Historia

Kobiety, które wstrząsnęły Rosją

W cesarstwie, w którym panowało przekonanie, że Bóg rządzi we wszechświecie, car w państwie, a mężczyzna w domu, na tronie zasiadały kolejno cztery kobiety.

Sylwia Frołow
16.04.2019
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną