Oferta na pierwszy rok:

4 zł/tydzień

SUBSKRYBUJ
Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 24,99 zł!

Subskrybuj
Historia

Rządy mikrobów

Z dziejów pandemii

Scena zarazy we Florencji w 1348 r. opisana przez Boccaccia, obraz Baldassarego Calamai, XIX w. Scena zarazy we Florencji w 1348 r. opisana przez Boccaccia, obraz Baldassarego Calamai, XIX w. Getty Images
Wszystkie cywilizacje miały swoje plagi, doczekała się więc i nasza.
Alegoryczny obraz epidemii w Rzymie: zaraza wyłamuje drzwi domu, Jules-Elie Delaunay, XIX w.Getty Images Alegoryczny obraz epidemii w Rzymie: zaraza wyłamuje drzwi domu, Jules-Elie Delaunay, XIX w.

Historia pełna jest opowieści o pozaludzkich czynnikach rozstrzygających ważne procesy dziejowe. Rosjanie, broniąc swojej bezkresnej ojczyzny, zawsze mogli liczyć na przestrzeń, która „rozpuszczała” największe nawet inwazyjne armie. Nigdy nie zawodził też Generał Zima, przed którym rozpadały się na mrozie cynowe guziki mundurów żołnierzy Wielkiej Armii Napoleona i milkły w bezruchu silniki niemieckich czołgów.

Dyzenteria gorsza niż Borodino

Napoleon mimo świadomości tych dwóch wymiarów rosyjskiej strategicznej głębi podjął ryzyko wojny z Rosją w 1812 r. Nie przewidział, że Rosjanie zastosują taktykę wciągania w głąb spalonej ziemi. Nie dostrzegł także innego, większego zagrożenia. Po stronie zaatakowanych stanęły mikroby.

Napoleon postawił na szybki marsz, co wymagało maksymalnego „odchudzenia” wojskowych kolumn. Inżynier Jean-Baptiste de Gribeauval opracował nową konstrukcję armat, zmniejszając o połowę wagę artyleryjskiego zestawu. Z kolei dowództwo wojskowe postanowiło innowacyjnie odchudzić kolumny marszowe, redukując radykalnie personel i wyposażenie medyczne, niepotrzebne tak bardzo podczas obliczonej na szybką rozprawę kampanii.

Trudne warunki sanitarne towarzyszące setkom tysięcy maszerujących żołnierzy, przemęczenie i niedożywienie szybko przełożyły się na pierwszą strategiczną konfrontację z bakteriami Shigella wywołującymi dyzenterię. Wielka Armia przekroczyła Niemen 24 czerwca, a już pod koniec sierpnia cztery tysiące żołnierzy dziennie umierało na skutek zarażenia czerwonką bakteryjną. Wkraczająca do Moskwy Wielka Armia miała już o ok. 200 tys. ludzi mniej (120 tys. zmarło na skutek dyzenterii). Wobec batalii z Shigellą krwawa bitwa pod Borodino okazała się dość niewinną potyczką.

Napoleon nie doczekawszy się kapitulacji cara, zaczął wycofywać się 18 października na czele wojska, które z ponad- półmilionowej potęgi skurczyło się do 100 tys.

Polityka 13.2020 (3254) z dnia 24.03.2020; Historia; s. 50
Oryginalny tytuł tekstu: "Rządy mikrobów"
Reklama