Osoby czytające wydania polityki

„Polityka” - prezent, który cieszy cały rok.

Pierwszy miesiąc prenumeraty tylko 11,90 zł!

Subskrybuj
Historia

Jedna wiara, dwie Cerkwie

Jedna wiara, dwie Cerkwie. Prawosławie ostro się dzieli

Patriarcha Konstantynopola Bartłomiej (w centrum) z prezydentem Ukrainy Petrem Poroszenką i Epifaniuszem, zwierzchnikiem niezależnego ukraińskiego Kościoła prawosławnego, wypuszczają gołębie podczas symbolicznej ceremonii w Stambule uświęcającej niezależność Cerkwi ukraińskiej od Moskwy, 6 stycznia 2019 r. Patriarcha Konstantynopola Bartłomiej (w centrum) z prezydentem Ukrainy Petrem Poroszenką i Epifaniuszem, zwierzchnikiem niezależnego ukraińskiego Kościoła prawosławnego, wypuszczają gołębie podczas symbolicznej ceremonii w Stambule uświęcającej niezależność Cerkwi ukraińskiej od Moskwy, 6 stycznia 2019 r. Lefteris Pitarakis/AP / EAST NEWS
Ukraińscy duchowni wywieszają narodowe flagi i pomijają w modłach imię patriarchy Moskwy i Wszechrusi Cyryla. Prawosławie ostro się dzieli. Obecna agresja militarna Kremla przypomina, jak tragiczne mogą być skutki sojuszu ołtarza z tronem.
Książę kijowski Włodzimierz Wielki wybiera przyjęcie chrześcijaństwa z Bizancjum, obraz Johanna Egginka, XIX w.EAST NEWS Książę kijowski Włodzimierz Wielki wybiera przyjęcie chrześcijaństwa z Bizancjum, obraz Johanna Egginka, XIX w.

Ludy słowiańskie pod koniec pierwszego tysiąclecia naszej ery przyjmowały chrześcijaństwo z Rzymu lub z Bizancjum. Władcy słowiańscy podejmowali w ten sposób wybór nie tylko religijny, lecz także polityczny i cywilizacyjny. Oba główne nurty chrześcijaństwa, zachodni i wschodni, rywalizowały na tym tle. Książę kijowski Włodzimierz Wielki ostatecznie przyjął chrzest z Bizancjum prawdopodobnie w 988 lub 989 r.

Średniowieczne feudalne państwo – Ruś Kijowska – tworzyło się wokół Kijowa i Nowogrodu Wielkiego. Na jego ziemiach rozwijała się kultura staroruska i formowały stopniowo trzy narody: ukraiński, białoruski i rosyjski. Współczesna propaganda kremlowska uważa je za „trójnaród”, ale Ukraińcy ten konstrukt odrzucają, widząc siebie jako twór odrębny, z własną historią, kulturą, językiem, wizją samodzielnej przyszłości. Agresja Rosji Putina, trwająca de facto od 2014 r., kiedy Moskwa zajęła Krym i poparła separatystów w Donbasie, ten proces przyspieszyła i wzmocniła.

Włodzimierz wraz z chrześcijaństwem przyjął alfabet (cyrylicę), język cerkiewnosłowiański w liturgii, administrację kościelną, która współtworzyła zrąb państwowości. Chrześcijaństwo zachodnie, łacińskie, utrzymywało kontakty ze wschodnim, bizantyńskim, prawosławnym, używającym w liturgii i polityce języka greckiego, ale oba rozwijały się niezależnie. Po upadku w V w. Imperium Rzymskiego papieże stali się następcami cesarzy rzymskich. Tymczasem Konstantynopol pod władzą cesarzy bizantyńskich był nazywany „drugim Rzymem” i aspirował do roli głównego ośrodka ówczesnego świata chrześcijańskiego.

Rywalizacja z Rzymem doprowadziła w 1054 r. do zerwania kontaktów pod teologicznym pretekstem. Gdy w XV w. pod naporem Turków osmańskich upadł Konstantynopol, centrum chrześcijaństwa wschodniego zaczęło się przesuwać ku Rusi Moskiewskiej.

Polityka 25.2022 (3368) z dnia 13.06.2022; Historia; s. 85
Oryginalny tytuł tekstu: "Jedna wiara, dwie Cerkwie"
Reklama