Oferta na pierwszy rok:

4 zł/tydzień

SUBSKRYBUJ
Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 24,99 zł!

Subskrybuj
Historia

Obrońcy imperium

Brytyjskie uczelnie elitarne inaczej. Stąd się wziął Boris Johnson

Drużyna krykieta ze szkoły Harrow podczas rozgrywek z Eton, 1868 r. Absolwentami tej elitarnej placówki są m.in. Winston Churchill i Benedict Cumberbatch. Drużyna krykieta ze szkoły Harrow podczas rozgrywek z Eton, 1868 r. Absolwentami tej elitarnej placówki są m.in. Winston Churchill i Benedict Cumberbatch. Getty Images
Obserwując Borisa Johnsona, można się dziwić, jakim cudem absolwent Eton i Oksfordu może tak głupio postępować. Odpowiedź tkwi w charakterze elitarnych brytyjskich uczelni.
Królewski absolwent Eton. Książę Harry podczas zawodów Wall Game, czyli połączenia piłki nożnej i rugby, 2003 r.EAST NEWS Królewski absolwent Eton. Książę Harry podczas zawodów Wall Game, czyli połączenia piłki nożnej i rugby, 2003 r.

„Z wierzchu Oksford, ale pod spodem Liverpool” – tak Williama Gladstone’a, premiera Wielkiej Brytanii w drugiej połowie XIX w., skwitował Walter Bagehot, który kierował pismem „The Economist”. Gladstone był synem przedsiębiorcy i dorobkiewicza z przemysłowego Liverpoolu. Ambicją jego ojca Johna Gladstone’a było wykształcenie synów, by stali się gentlemanami i weszli do elity. Z Eton Gladstone trafił do Oksfordu. Dziś jest uważany za jednego z najwybitniejszych przywódców imperium. Jednak formalne wykształcenie, jak widać po stwierdzeniu Bagehota, niczego jeszcze nie gwarantowało.

Założone w XV w. Eton należy do kilku najsłynniejszych szkół publicznych w Anglii i Szkocji. Słowo public jest o tyle mylące, że są one prywatne. Po prostu były alternatywą dla drogiej nauki w domach. Większość z tych szkół swe fundacje zawdzięczała możnym i zakonom. Eton zaczynało jako katolicka szkoła dla niebogatych chłopców – by kilka stuleci później stać się protestancką szkołą dla najbogatszych. W czasie reformacji jakość nauczania w brytyjskich szkołach przewyższała poziom katolickich placówek na kontynencie. Z czasem jednak – głównie za sprawą jezuitów – sytuacja się odwróciła.

Gdy nadeszło oświecenie, brytyjski system edukacji nie był zresztą, jak niemal wszystko na Wyspach, uregulowany. Kto miał bogatych rodziców, szedł do Eton, Harrow, Rugby, a potem, jeśli był anglikaninem, na Oksford albo Cambridge (zwane razem Oxbridge). Bogatych rodziców mieli jednak tylko dobrze urodzeni protestanci, więc dostęp do tej ścieżki rozwoju był ograniczony. Pewien teoretyk edukacji przekonywał, że szkoły muszą utrwalać podział na klasy dla dobra gorzej urodzonych. Gdy bowiem poziom intelektualny maluczkich będzie przewyższać ich kondycję materialną, poczują się oni nieszczęśliwi.

Polityka 32.2022 (3375) z dnia 02.08.2022; Historia; s. 65
Oryginalny tytuł tekstu: "Obrońcy imperium"
Reklama