Mazowsze niepodległe? Było ostatnim odrębnym księstwem. Z tamtej szlachty szydzono

Dopiero 500 lat temu Mazowsze ostatecznie połączyło się z Królestwem Polskim. Od rozbicia dzielnicowego przez niemal cztery stulecia funkcjonowało jako kilka odrębnych księstw rządzonych przez Piastów.

Gdyby nie inkorporacja, być może mielibyśmy na Mazowszu odrębne państwo. Tak się jednak nie stało. Zostały za to mity ciągnące się za regionem i jego tożsamością do dziś.

Mazowsze, które w XII w. Krzywousty przeznaczył dla swojego syna Bolesława Kędzierzawego, po zjednoczeniu Królestwa Polskiego w XIV w. pozostało poza jego granicami. Kazimierz Wielki skłonił do hołdu lennego książąt mazowieckich Siemowita III i Kazimierza I, a w 1386 r. książęta Janusz I i Siemowit IV (którzy władali odpowiednio wschodnim i zachodnim Mazowszem) złożyli hołd królom Polski Jadwidze i Władysławowi Jagielle.

Oznaczało to, że w przypadku braku męskiego potomka którejś z linii Piastów mazowieckich ich władztwo przechodziło na królów polskich. A linii było wiele, bo silnie rozrastający się Piastowie dzielili między siebie coraz mniejsze dzielnice. Na razie wszyscy cieszyli się potomstwem, ale monarchowie polscy czujnie monitorowali sytuację.

Kawałek po kawałku

Za czasów Kazimierza II Jagiellończyka pojawiły się okoliczności, by przejąć sukcesję: na początku 1462 r. niespodziewanie w krótkim czasie zmarli dwaj książęta Siemowit VI i Włodzisław II, synowie Włodzisława I, władającego zachodnią częścią Mazowsza. Obaj mieli po kilkanaście lat, żywota dokonali nagle i w niejasnych okolicznościach, nie mieli synów. Choć nawet Jan Długosz sugerował otrucie, sprawę wyciszono.

Pozostali Piastowie mazowieccy próbowali wprawdzie dochodzić sukcesji w czasie zjazdu z królem w Piotrkowie w listopadzie 1462 r., ale mieli zbyt mało argumentów. Po burzliwej dyskusji Mazowszanie opuścili obrady, a sąd królewski przyznał sporne ziemie Koronie.