Kraj

Żydowskie dzieci w środku okupowanej Warszawy. Historia jak z filmu

Zdjęcie z filmu „Les petits héros du ghetto de Varsovie” („Mali bohaterowie warszawskiego getta”) w reż. Chochany Boukhobza przedstawiające papierosiarzy, w tym Ben-Ziona Fiks Hadara (Boluś), Józefa Szapirę (ps. Kinol), Peretza Hochmana (ps. Paweł), Ignaca Milchberga (ps. Byczek/Ignac) i Jankiela vel Janka Klajmana (ps. Ząbal) Zdjęcie z filmu „Les petits héros du ghetto de Varsovie” („Mali bohaterowie warszawskiego getta”) w reż. Chochany Boukhobza przedstawiające papierosiarzy, w tym Ben-Ziona Fiks Hadara (Boluś), Józefa Szapirę (ps. Kinol), Peretza Hochmana (ps. Paweł), Ignaca Milchberga (ps. Byczek/Ignac) i Jankiela vel Janka Klajmana (ps. Ząbal) mat. pr.
Historię warszawskich papierosiarzy z pl. Trzech Krzyży świetnie znają izraelscy uczniowie – książka o ich losach to szkolna lektura. Dlaczego w Polsce dopiero teraz zaczyna się o nich mówić?
Irving Milchberg ps. Byczek (z lewej) i Isaak Grynberg (Zbyszek), zdjęcie z 1943 r.United States Holocaust Memorial Museum, z archiwum Irvinga Milchberga/mat. pr. Irving Milchberg ps. Byczek (z lewej) i Isaak Grynberg (Zbyszek), zdjęcie z 1943 r.

Ta historia jest jak z filmu lub dla filmu stworzona. Warszawa, lato 1942 r., Wielka Akcja – Niemcy zapędzają tysiące umęczonych, głodnych mieszkańców getta na Umschlagplatz i wywożą ich do Treblinki, część zabijają na miejscu, nielicznym, w tym grupie osieroconych dzieci, udaje się uciec na aryjską stronę. To możliwe, bo od dawna organizują szmugiel do getta, znają przejścia, dziury w murze, wachmanów przy bramach, wiedzą, jak się poruszać się po nieżydowskim rejonie miasta.

Reklama

Czytaj także

Kraj

Tata Maty

W przewrotnym sensie jest beneficjentem rządów PiS, gdyż będąc ich konsekwentnym krytykiem, stał się znaczącą osobistością życia publicznego. Niektórzy określają go mianem „opozycyjnego celebryty”, na co Marcin Matczak nieco się zżyma. Ale w sumie nieźle oddaje ono jego status.

Rafał Kalukin
18.10.2021