Ludzie i style

„Rosyjski” FaceApp nie jest groźniejszy od samego Facebooka

Aplikacja FaceApp Aplikacja FaceApp Unsplash
Dobrej jakości zdjęcia milionów już zidentyfikowanych ludzi można wykorzystać – przy odpowiednio złych zamiarach, pewnej determinacji i oczywiście z naruszeniem RODO – do kradzieży tożsamości albo szantażu.

Czy zaspokojenie ciekawości, jak możesz wyglądać za kilkadziesiąt lat, naprawdę jest warte tak dużo, by w zamian oddać dostęp do wrażliwych danych nieznanej aplikacji, do tego rosyjskiej? Maciej Kawecki z Ministerstwa Cyfryzacji przestrzega przed bezrefleksyjnym korzystaniem z usługi FaceApp, która zgrabnie przerabia nasze twarze, ale przy tym wymaga udostępnienia zdjęć zapisanych na telefonie.

Z kolei „Niebezpiecznik” w swoim materiale uspokaja wszystkich, którym na hasło „rosyjska robota” automatycznie podniosło się ciśnienie: to prawda, aplikację napisał Rosjanin, ale nie ma dowodów, że robi z naszymi danymi więcej niż to, na co sami się zgodziliśmy. Skoro ma przerobić zdjęcie, np. postarzyć naszą twarz, niewątpliwie musi dostać do niego dostęp. A więc w czym problem?

Czytaj także: Facebook zmienił kolor! I nie tylko

W sieci jesteśmy celem

Zacznijmy od początku – a więc od portalu, bez którego globalna kariera żadnej gry, quizu czy apki przerabiającej zdjęcia nie byłaby możliwa. Dla całych pokoleń wchodzących w świat internetu po 2000 r. Facebook stał się naturalnym środowiskiem. Tkwimy w nim jak żaby w podgrzewanej wodzie – jeszcze nie wyskakujemy, bo woda nie wrze, ale już zrobiło się gęsto i ciężko. Dociera do nas, jak groźne i nieprzyjazne jest to środowisko dopiero wtedy, gdy na scenę wychodzi ktoś pokroju Trumpa, Putina albo spindoktora obracającego milionami psychometrycznych profili. Zdecydowanie zbyt rzadko.

Gra o wpływ na nasze wybory – małe i duże, błahe i bardzo poważne – toczy się na Facebooku przez cały czas. Nawet gdyby jakiś giełdowy kataklizm nagle wymiótł z tej sieci wszystkie aplikacje wyłudzające dostęp do naszych danych, Facebook nadal miałby nietknięte, kompletne profile miliardów ludzi. Zlepione nie tylko z ich zdjęć, ale z tysięcy wiele więcej mówiących interakcji: z treści postów i prywatnych wiadomości, z lajków, z punktów, w których dali się zlokalizować, a nade wszystko z wniosków, jakie na bazie okruchów danych wyciągają coraz lepsze algorytmy. Nawet jeśli nie ujawnię na Facebooku poglądów politycznych, chorób, problemów psychicznych i zakrętów życiowych, nawet jeśli nie podam, z kim utrzymuję relacje intymne i zawodowe albo ile w rzeczywistości zarabiam, portal społecznościowy bez problemu tę wiedzę w swojej bazie uzupełni, analizując moje zachowanie i porównując je do dobrze zbadanych wzorców zachowań ludzi do mnie podobnych.

Ta wiedza nie leży odłogiem. Codziennie wypracowuje zysk dla Facebooka, ponieważ umożliwia targetowanie ludzi w oparciu o to, kim są i czego pragną. Naprawdę cenne dane z Facebooka nigdzie nie muszą wyciekać, by stać się dla nas groźne. Są groźne właśnie dlatego, że każdy płacący reklamodawca czy spindoktor – rosyjski, amerykański, ale i polski, bo na tym rynku nie ma dyskryminacji – może w oparciu o tę wiedzę wywrzeć na nas wpływ. Dyskretnie, np. zamiast ordynarnych reklam sponsorując treści, które wyglądają na neutralne newsy. Wreszcie taki wpływ codziennie i w każdej chwili wywiera na nas sam Facebook – dobierając naszą dietę informacyjną i kształtując obraz naszego świata według własnych, komercyjnych interesów.

Czytaj także: Nasze twarze to też dane

Własna twarz może nas zdradzić

Czy na tym tle to, co robi aplikacja FaceApp (i wiele innych o podobnych funkcjach), rzeczywiście jest groźne? Może się tak okazać, jeśli zdjęcia, do których jej twórcy dostali dostęp od ludzi złapanych na wędkę ciekawości, wcale nie znikną z serwerów po wykonaniu usługi, tylko posłużą im do innych celów. Dobrej jakości zdjęcia milionów już zidentyfikowanych (dzięki danym profilowym) ludzi można wykorzystać – przy odpowiednio złych zamiarach, pewnej determinacji i oczywiście z naruszeniem RODO – do kradzieży tożsamości albo szantażu (dość wspomnieć rosyjski przypadek szantażowania młodych kobiet pracujących w seksbiznesie właśnie dzięki aplikacji rozpoznającej twarze FindFace). Ale też wcale nie trzeba.

Baza danych biometrycznych – w tym przypadku zdjęć – sama w sobie ma komercyjną wartość, bo można dzięki niej trenować algorytmy i uczyć sieci neuronowe (jeszcze lepszego) rozpoznawania twarzy. W tę technologię inwestowane są dziś potężne środki, bo potencjał w niej widzą nie tylko służby i wojsko, ale w zasadzie każda branża podlegająca automatyzacji. Za jakiś czas może się okazać, że nasze twarze nie tylko otwierają bramki „paszportowe” na lotniskach, naprowadzają militarne drony i „zdradzają” naszą tożsamość kamerom na każdym skrzyżowaniu, ale też zastępują bilety wstępu na komercyjne wydarzenia i karty płatnicze. Możemy sobie wyobrazić świat, w którym nasza twarz staje się równie czytelna (oczywiście dla tych, którzy dysponują odpowiednią technologią) co profil na Facebooku i działa jak klucz otwierający drzwi do różnych usług i ułatwień. Czy w ogóle chcemy go sobie wyobrażać i zmierzać w tym kierunku, to zupełnie inna sprawa.

Bezrefleksyjnie karmimy danymi algorytmy, nie wiedząc i nie potrafiąc przewidzieć, w jakim celu ich zdolność rozpoznawania naszych cech biometrycznych i modelowania zachowań – od tego, jak się poruszamy, po to, co i kiedy kupujemy – będzie wykorzystywana przez komercyjne firmy i korzystające z ich wiedzy państwa. Jeśli reagujecie lekkim niepokojem na hasło „rosyjska aplikacja”, zachęcam, by zachować sceptycyzm wobec wszelkich aplikacji, które dają coś błahego w zamian za wartościowe dane. A przede wszystkim przyglądać się temu, co z bezkonkurencyjną (co do wielkości i jakości) bazą danych o ludziach robi sam Facebook.

***

Autorka jest prawniczką i prezeską Fundacji Panoptykon, która broni praw człowieka w kontekście współczesnych form nadzoru nad społeczeństwem.

Więcej na ten temat
Reklama

Czytaj także

Społeczeństwo

Rzeź ptaków

Co roku myśliwi zabijają około 200 tys. ptaków. Wyłącznie dla własnej rozrywki. Żadnych innych powodów polowania na ptaki nie ma.

Joanna Podgórska
05.12.2019
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną