Ciemna strona Ziemi. Strefa Gazy i Ukraina widziane z kosmosu. Jak po trzęsieniu ziemi

Wojny, urbanizacja, kryzysy energetyczne i gospodarcze zostawiają ślad widoczny nocą z wysokości kilkuset kilometrów. A co widać, gdy przestrzenie – jak w Ukrainie czy Strefie Gazy – zaczynają gasnąć?

Najpierw znikają pojedyncze światła. Później ciemnieją kwartały ulic, osiedla i dzielnice. W końcu nocna mapa miasta zaczyna przypominać archipelag na morzu ciemności. Tak wyglądała Strefa Gazy obserwowana przez satelity w kolejnych miesiącach wojny rozpoczętej jesienią 2023 r. Jeszcze przed konfliktem był to jeden z najgęściej zaludnionych fragmentów Bliskiego Wschodu – jasna plama rozciągnięta między Morzem Śródziemnym a pustynnym południem Izraela. Dwa lata później nocą przypominał miejsce stopniowo wyłączane z życia.

Zespół Daniele Rinaldo z University of Exeter i Jamona Van Den Hoeka z Oregon State University postanowił sprawdzić, czy z orbitalnych obserwacji można wydobyć coś więcej niż tylko obraz ruin. Interesowała ich skala gospodarczej destrukcji. Nie mieli dostępu do wiarygodnych statystyk ekonomicznych, danych bankowych ani tych pochodzących z badań terenowych. W warunkach wojny one przestają istnieć albo stają się elementem propagandy. Punktem wyjścia były więc dane radarowe z europejskich satelitów Sentinel-1.

Nie wykonują one zwykłych zdjęć – wysyłają impulsy radarowe i analizują sposób, w jaki odbijają się od powierzchni Ziemi. Dzięki temu „widzą” teren nocą, przez chmury, dym i pył unoszące się nad bombardowanymi miastami. Badacze porównywali kolejne radarowe opisy całych dzielnic (metoda nosi angielską nazwę coherent change detection), zbierane przez rok od października 2023 r. Zwarta zabudowa odbija fale w uporządkowany sposób. Po bombardowaniach ten porządek znika – gruzowiska, wypalone konstrukcje i zawalone ściany tworzą zupełnie inny wzór odbić.

Po analizie 62 serii danych radarowych Strefę Gazy podzielono na siatkę składającą się z setek komórek o powierzchni jednego kilometra kwadratowego.