„Przecież nic mi się nie stało”. Co dzieje się z ludźmi, którzy przeżyli zamach w Krakowie?

Wrócili do domów bez obrażeń, ale to nie znaczy, że zamach nie pozostawił w nich śladu. „Zaburzone zostaje nie tylko nasze poczucie bezpieczeństwa, ale również sprawczości” – mówi dr Ewa Odachowska-Rogalska, psycholożka i psychotraumatolożka.

AGNIESZKA GIERCZAK-CYWIŃSKA: W sobotę na krakowskim rynku byli ludzie, którzy słyszeli strzały, uciekali, chowali się w sklepach i restauracjach. Wielu z nich wróciło do domów bez żadnych obrażeń. Czy to znaczy, że nic im się nie stało?
EWA ODACHOWSKA-ROGALSKA: Nie do końca. Mówimy przecież o doświadczeniu traumatycznym, czyli sytuacji, która stanowi zagrożenie życia lub zdrowia i niejednokrotnie przekracza nasze możliwości poradzenia sobie z nią. Taka sytuacja obiektywnie u każdego mogła wywołać wstrząs.

Co ważne, nie trzeba samemu zostać rannym, żeby doświadczyć skutków traumy. Dotyczy to zarówno osób bezpośrednio zagrożonych, jak i świadków, którzy obserwowali, jak inni znaleźli się w niebezpieczeństwie. Również wiadomość o tym, że coś takiego spotkało kogoś bliskiego, może być doświadczeniem o potencjale traumatycznym. Mamy wreszcie przedstawicieli służb, którzy z racji wykonywanej pracy są narażeni na obserwowanie takich zdarzeń. Nie oznacza to oczywiście, że u każdego rozwinie się zespół stresu pourazowego, czyli PTSD.

Co zrozumiałe, media skupiają się przede wszystkim na zabitych i rannych. Czy ci, którzy wyszli z zamachu bez obrażeń, mogą przez to umniejszać własne cierpienie, uznając, że innych spotkało coś znacznie gorszego?
Zdecydowanie powinniśmy unikać takiego myślenia. Żeby to wyjaśnić, posłużę się przykładem wypadku drogowego. Szacuje się, że w przypadku jednego takiego zdarzenia średnio sześć osób może być zagrożonych rozwojem zespołu stresu pourazowego. Mogą to być zarówno uczestnicy wypadku, jak i ich bliscy, świadkowie czy przedstawiciele służb ratunkowych.