150 lat politycznej gry o Śląsk

Na historycznej huśtawce
W swojej niespełna 150-letniej historii Katowice były germanizowane, polonizowane, w czasie ostatniej wojny ponownie ostro niemczone i – na powrót polszczone po jej zakończeniu.
Przyłączenie Górnego Śląska do Polski, wojska polskie wkraczają do Katowic. Na czele gen. Stanisław Szeptycki, 20.06.1922 r.
Muzeum Śląskie/EAST NEWS

Przyłączenie Górnego Śląska do Polski, wojska polskie wkraczają do Katowic. Na czele gen. Stanisław Szeptycki, 20.06.1922 r.

W czerwcowe dni 1922 r. entuzjastycznie witano tutaj Wojsko Polskie. Pamiętnego września 1939 r. – podobnie Wehrmacht. W styczniu 1945 r. serdecznie przywitano i naszych, i radzieckich. Już miesiąc po wyzwoleniu wyrósł w centrum miasta obelisk ku czci wyzwolicieli, dla wielu symbol kolejnej okupacyjnej hańby. Przemianowany dwa lata później na pomnik Wdzięczności Armii Radzieckiej przetrwał aż do 14 maja 2014 r., gdy wreszcie go zdemontowano.

W miejscu, gdzie stał, odbijają się skomplikowane dzieje miasta. W 1898 r. na ówczesnym Wilhelmsplatz odsłonięto pomnik Dwóch Cesarzy z dynastii Hohenzollernów – Wilhelma I i Fryderyka III. 22 lata później nieznani sprawcy (najpewniej powiązani z Polską Organizacją Wojskową) wysadzili monument w powietrze. Kiedy do Katowic przyszła Polska – w 1922 r. plac Wilhelma stał się placem Wolności, a w miejscu niemieckich cesarzy pojawiła się płyta Nieznanego Powstańca Śląskiego. Hitlerowcy zniszczyli ją we wrześniu 1939 r. i ustawili obelisk Pamięci Żołnierza Niemieckiego; plac wrócił do starej nazwy. Kiedy wojna się skończyła, obelisk padł, a plac znowu stał się placem Wolności i przez długie lata obejmowali przy nim wartę na cokole dwaj żołnierze radzieccy.

Tak oto każda nowa władza „z przestrzeni wymazywała ślady przeszłości obcej, a przez to niewygodnej i niepożądanej” – pisze pracownik Uniwersytetu Śląskiego dr Jerzy Gorzelik, przewodniczący Ruchu Autonomii Śląska.

Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów z POLITYKI oraz wydań specjalnych otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj