1. Ruch Tuska po wyborach
Dymisja? Przyspieszone wybory? Premier Donald Tusk w poniedziałek wieczorem uciął spekulacje i w specjalnym wystąpieniu telewizyjnym zapowiedział, że złoży wniosek o wotum zaufania dla swojego rządu. Zadeklarował też współpracę z Karolem Nawrockim „wszędzie tam, gdzie to konieczne i możliwe”. „Plan awaryjny, zakładający trudną kohabitację, jest przygotowany. Trudno z góry zakładać, jaka będzie postawa nowego prezydenta. Gdyby wykazał chęć współpracy, będzie to pozytywne zaskoczenie, na które odpowiemy z pełną otwartością” – zapowiedział premier. Wcześniej odbyło się spotkanie liderów koalicji rządowej i omawiano scenariusze po przegranych przez Rafała Trzaskowskiego wyborach prezydenckich.
Opozycja prześciga się w propozycjach dla rządu Tuska. Konfederacja podpowiada przyspieszone wybory parlamentarne, prezes PiS proponuje powołanie rządu technicznego z bezpartyjnym premierem na czele i specjalistami w roli ministrów. „Skala katastrofy, która nas spotkała, na razie przerasta naszą wyobraźnię. Ale trzeba zacząć ją ćwiczyć zawczasu. A to wymaga odwagi. Strach pomyśleć o tych zadufanych w sobie narodowcach i karierowiczach, którzy wkrótce zapełnią pałac przy Krakowskim Przedmieściu” – komentuje Jan Hartman.
2. Nawrocki oficjalnie prezydentem Polski
W poniedziałek rano PKW ogłosiła oficjalne wyniki wyborów: Karol Nawrocki zdobył 50,89 proc. głosów, Rafał Trzaskowski 49,11 proc. Zagłosowało 71,63 proc. uprawnionych do tego osób, najwięcej od 1990 r. Eksperci prognozowali, że im więcej Polaków pójdzie do urn, tym większe szanse na zwycięstwo ma Trzaskowski. Ale rekordowa frekwencja nie wystarczyła. Kandydat KO napisał w social mediach: „Dziękuję, że uwierzyliście we mnie i oddaliście na mnie głos w niedzielę. I przepraszam, że nie udało mi się przekonać do mojej wizji Polski większości obywateli. Przepraszam, że nie zwyciężyliśmy wspólnie”.
W serwisie internetowym „Polityki” publikujemy komentarze i powyborcze analizy. Przyjrzeliśmy się m.in. wyborczej demografii: Trzaskowskiego poparły kobiety, Nawrockiego mężczyźni i młodzi, w tym zwolennicy Sławomira Mentzena i Grzegorza Brauna, którzy w pierwszej turze zdobyli łącznie ok. 20 proc. głosów. „Podobnie jak w innych demokracjach widać rosnącą mobilizację, choć jest niejednorodna u kobiet i mężczyzn. Polaryzują się wieś i miasto, osoby lepiej oraz słabiej wykształcone, wschód i zachód kraju” – pisze Mateusz Mazzini.
Prezydent elekt we wtorek wieczorem spotka się z Andrzejem Dudą.
3. Druga runda rozmów w Stambule
Spotkanie z udziałem delegacji ukraińskiej i rosyjskiej trwało godzinę. Uzgodniono wymianę wszystkich poważnie chorych jeńców wojennych i tych, którzy mają mniej niż 25 lat. Kijów przekazał Moskwie listę uprowadzonych dzieci i żąda ich powrotu. Minister obrony Rustem Umierow poinformował, że strona ukraińska otrzymała memorandum dotyczące porozumienia pokojowego, a władze obecnie analizują ten dokument. Wiceminister spraw zagranicznych Sierhij Kysłyca dodał, że Rosja wciąż odrzuca pomysł bezwarunkowego zawieszenia broni.
Przedstawiciele Moskwy i Kijowa spotkali się w Turcji już 16 maja. Nie doszło do przełomu, strony ustaliły tylko detale dotyczące wymiany jeńców. Tymczasem sporo dzieje się na froncie: Ukraina dokonała brawurowego ataku na cztery bazy lotnicze. Rosja straciła jedną piątą swoich bombowców strategicznych.
4. Zasiłki pogrzebowe w górę
1 stycznia 2026 r. zasiłek pogrzebowy wzrośnie z 4 tys. do 7 tys. zł. Tak wynika z nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którą właśnie podpisał Andrzej Duda. To jedna z długo wyczekiwanych zmian; kwota jednorazowego świadczenia przysługującego w razie śmierci nie była zmieniana od 2011 r.
Zasiłek będzie waloryzowany od 1 marca, jeżeli inflacja w poprzednim roku przekroczy 5 proc. Będą też nowe zasady rozliczania zasiłku celowego przysługującego osobie, która pokryła koszty pogrzebu, jeśli po zmarłym nie przysługiwał zasiłek albo poniesiono koszty nadzwyczajne, np. związane ze sprowadzeniem zwłok z zagranicy (bez kryterium dochodowego i ograniczenia wysokości zasiłku). Projekt zmian przygotowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które na podwyższenie zasiłku pogrzebowego w 2026 r. przeznaczy 1,2 mld zł.
5. Przebudzenie Etny
Na Sycylii w poniedziałek nad ranem doszło do silnej erupcji Etny, najwyższego i najbardziej aktywnego wulkanu w Europie. Włoski Narodowy Instytut Geofizyki i Wulkanologii poinformował, że Etna przechodzi przez fazę silnych eksplozji strombolijskich – charakterystycznego typu erupcji, gdy wulkan wyrzuca w powietrze fragmenty lawy i gazów. Większa aktywność wulkanu ma być efektem zawalenia się południowo-wschodniej części krateru. Na publikowanych w social mediach nagraniach widać uciekających w panice ludzi, gdy nad ich głowami gęstnieje chmura wulkanicznego pyłu. Osiągnęła nawet 6,4 tys. m wysokości.
Wysokość samej Etny, zmieniająca się wskutek częstych erupcji, została we wrześniu oszacowana na 3403 m n.p.m. Jak pisał w „Polityce” Andrzej Hołdys, Etna „jest zawsze gotowa do kolejnego wybuchu. Przeważnie nie czyni większej krzywdy, ale w 1669 r. zniszczyła wiele miejscowości, docierając aż do Katanii, a w 1928 r. zmieniła w kupę gruzów miasteczko Mascali”.