Miej własną politykę.

Pierwszy miesiąc prenumeraty tylko 9,90 zł!

Subskrybuj
Świat

Wojna w Ukrainie. Czy przyroda to wytrzyma?

W hucie w Mariupolu są środki toksyczne, groźne dla życia w Morzu Azowskim. W hucie w Mariupolu są środki toksyczne, groźne dla życia w Morzu Azowskim. Mariupol City Council / Cover Images / Forum
Do listy zbrodni, których Rosja dopuszcza się w Ukrainie, trzeba dodać te przeciwko środowisku. Rzecz wcale nie jest błaha. Wojny zmieniają warunki, zostawiając nieprzyjemne ślady, z którymi borykają się pokolenia.

Tak jak trwają wysiłki przy ustalaniu sprawców cierpienia mieszkańców Ukrainy, tak eksperci próbują dokumentować straty środowiskowe. Chodzi o to, by rozpoznać skalę zniszczeń i skażeń, pociągnąć Rosję do odpowiedzialności, domagać się od niej odszkodowań. I wiedzieć, do czego i w której kolejności brać się podczas odbudowy kraju.

Broń nie jest obojętna dla środowiska

Przed wojną w całej Ukrainie skatalogowano ponad 20 tys. zakładów wybitnie niebezpiecznych dla środowiska – to zwłaszcza elektrownie jądrowe, huty, kopalnie, fabryki oraz magazyny wyprodukowanych przez nie odpadów. To pamiątki m.in. po radzieckiej industrializacji, rozwoju przemysłu ciężkiego i chemicznego. Sporo z nich znajduje się w Donbasie, gdzie teraz trwają najintensywniejsze walki. Uszkodzenie miejsc z uciążliwymi materiałami grozi przedostaniem się zanieczyszczeń do powietrza, wód i gleby. A niektóre składowiska mają moc wręcz niszczycielską. W czasie ostrzałów huty w Mariupolu przypominano o ryzyku uwolnienia środków toksycznych, co mogłoby zagrozić życiu w Morzu Azowskim.

Środków wojskowych nie projektuje się z myślą o ich neutralności dla środowiska, więc problemem jest też wszystko to, czego używają armie: od paliw i smarów po amunicję. Zagrożeniem są wraki, wycieki, resztki materiałów wybuchowych i rzecz jasna pożary towarzyszące eksplozjom lub wzniecane umyślnie. Ukraińskie lato jest gorące, należy się więc liczyć z coraz częstszymi dymami nad wysuszonymi polami, lasami i terenami trawiastymi.

Z kolei rekordowa tej wiosny śmiertelność ssaków z Morza Czarnego, w tym delfinów i morświnów, to najpewniej skutek urazów akustycznych powodowanych przez sonary okrętów podwodnych. Naukowcy znajdują te ssaki na plażach Bułgarii i Turcji, możliwe, że zwierzęta odpływają na południe akwenu. Próbują unikać dźwięków, które je dezorientują, w ten sposób wpadają na skały albo osiadają na mieliznach.

Czytaj też: Czy w tej wojnie naprawdę chodzi o Donbas?

Żołnierze strzelają do ptaków

Ukraińscy przyrodnicy zwracają uwagę na straty dzikiej przyrody. Widzieliśmy, z jaką dezynwolturą Rosjanie postępowali w okolicach Czarnobyla, w strefie, która po wyłączeniu z użytkowania stała się jedną z największych ostoi dzikości w naszej części Europy. Z przebiegu wielu poprzednich konfliktów wiadomo, że żołnierze nie stronią od „rozrywkowego” lub treningowego strzelania do zwierząt, w tym ptaków, jeśli nawiną im się na muszkę lub dostrzegą je nocą w noktowizorach czy kamerach termowizyjnych. A w zasięgu działań zbrojnych są parki narodowe, rzeki i starorzecza, bagna i stawy hodowlane, co prawda zbudowane przez człowieka, ale chętnie zasiedlane m.in. właśnie przez ptaki. Populacje tych migrujących (przez Ukrainę wędruje co trzeci polski bocian biały) miały tej wiosny – i mogą mieć jesienią – kłopoty m.in. na cennych przyrodniczo odcinkach wybrzeża Morza Czarnego.

Doniesienia o stratach w środowisku Ukraina wykorzystuje w prowadzonej bardzo sprawnie kampanii informacyjnej. W dobie kryzysu klimatycznego i w obliczu masowego wymierania zwłaszcza obywatele państw rozwiniętych z uwagą łowią takie komunikaty i z pewnością nie zwiększają one sympatii dla Rosji. Kto wie, czy to nie będzie wojna, podczas której najlepiej jak dotąd uda się zbadać wpływ konfliktu na środowisko. I najpewniej jej skutkiem będzie zerwanie Ukrainy z tradycją ciężkiego przemysłu.

Trudno się spodziewać, by po ewentualnym odbiciu okupowanych obszarów odbudowano wszystkie huty czy kopalnie węgla, skoro świat się z nim żegna. Wypadałoby jednak, aby Ukraina dostała niezbędne wsparcie nie tylko na polu bitwy, ale także przy uruchamianiu powojennej gospodarki, która bardziej przystawałaby do XXI w. niż – jak do niedawna było w Donbasie – do stuleci poprzednich.

Czytaj też: Skąd wiadomo, że świat tonie?

Więcej na ten temat
Reklama

Warte przeczytania

Czytaj także

Społeczeństwo

Mobbing i zachowania niepożądane. Czego w pracy robić nie wolno?

Wszelkie sprawy dotyczące dyskryminacji to mniej niż 1 proc. pozwów związanych z prawem pracy, a te o molestowanie to już zupełny ułamek ułamka.

Ewa Wilk
18.06.2018
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną