Muzeum w Kortelisach na Wołyniu. Historia pisana dla współczesnej Ukrainy

Odciętą głowę strzelca Gazina przywieźli do muzeum, ale dyrektor odmówił jej przyjęcia. Najpierw walała się po ogrodzie. Potem, skazana na zapomnienie, trafiła do szkolnej komórki.

Północny Wołyń, droga do wsi prowadzi przez las. To trasa z Łucka do Brześcia i skrót do Kobrynia. Kiedyś z Ukrainy na Białoruś jechała tędy ciężarówka za ciężarówką. Teraz przejścia graniczne zamknięte na głucho. W poprzek betonowe bloki, zapory przeciwczołgowe, miny. Po lasach wojsko. Pod bronią czeka, kiedy Aleksandr Łukaszenka przyłączy się do Władimira Putina. Międzynarodowa droga zmieniła się w ślepą uliczkę. Żywego ducha. Tylko co jakiś czas wiozą trumnę z wojskowym. – Chłopcy wracają do domu – mówi Lena, która na ochotnika pomaga przy pogrzebach.

We wsi Kortelisy jest muzeum, o którym wie cały kraj. Mały parterowy budynek, kilka sal. Otacza go potężny memoriał poświęcony ofiarom faszyzmu. Centralną częścią jest pomnik i zbiorowe mogiły. To pamięć po spalonej i wymordowanej przez hitlerowski oddział osadzie. Memoriał wybudowano z komunistycznym rozmachem – zajmuje 20 ha, pomnik stoi na kurhanie usypanym w 1980 r. w 35. rocznicę zakończenia Wielkiej Wojny Ojczyźnianej.

Wówczas na otwarciu był Wołodymyr Szczerbycki, I sekretarz Komunistycznej Partii Ukrainy. „Na tej ziemi 23 września 1942 r. męczeńską śmierć z rąk faszystowskich oprawców poniosło 2875 osób, w tym 1620 dzieci. Dziś patriotyczne uczucia, które rozpalały serca obrońców Ojczyzny, uskrzydlają nowych bohaterów pracy” – mówił do tysięcy zebranych. – Memoriał był jego oczkiem w głowie – opowiada Mykoła Andronowicz Mychalewycz, obecny dyrektor muzeum. Zaczął tu pracę w latach 80., pamięta więc okres świetności. Wycieczka za wycieczką. Kilku naukowców na etatach, do tego pracownicy dbający o tereny zielone. Dziś w muzeum pracuje tylko Mychalewycz i na część etatu jego współpracownica. A teren porządkują uczniowie w czynie społecznym.