Dlaczego państwa znów gromadzą złoto? Powrót do strategicznych rezerw
Wszystko zmieniło się po globalnym kryzysie finansowym (2007–2008), a od 2022 roku banki centralne gromadzą rekordowe rezerwy w złocie, na czele z Narodowym Bankiem Polskim. Dlaczego właśnie teraz państwa wracają do strategicznych rezerw?
Złoto jako rezerwa strategiczna, a nie symboliczna
Banki centralne, podobnie jak inwestorzy indywidualni, nie kupują złota z myślą o krótkoterminowym zysku, lecz o bezpieczeństwie, dywersyfikacji, płynności i odporności na kryzysy geopolityczne.
Złoto nie jest rezerwą symboliczną, a strategiczną, o czym świadczą liczby – jak podaje World Gold Council w 2025 roku państwa nabyły 863,3 tony złota, co było poniżej rekordowych lat 2022–2024, ale nadal wyraźnie powyżej średniej z lat 2010–2021, kiedy zakupy nie przekraczały 500 ton rocznie.
Jak zauważa MennicaKapitalowa.pl, musimy wziąć pod uwagę, że nieco niższe zakupy z 2025 roku nie oznaczają spadku zainteresowania złotem, lecz wynikają z historycznie wysokich cen kruszcu, który zaliczył wówczas aż 53 rekordy wszech czasów.
Od blisko czterech lat obserwujemy więc ciągły trend dodawania złota do rezerw państwowych, a dane WGC z pierwszego kwartału tego roku pokazują, że tendencja nadal się utrzymuje – wynik na poziomie 243,7 tony jest o 3% wyższy w ujęciu rok do roku.
|
Zakupy banków centralnych (2021–2026):
|
Brak ryzyka kredytowego emitenta
Obligacje skarbowe i waluty utrzymywane w rezerwach państwowych stanowią zobowiązania innych podmiotów. Dzięki temu, że złoto inwestycyjne (https://mennicakapitalowa.pl/pol_m_Zloto-inwestycyjne-100.html) nie wiąże się z odpowiedzialnością żadnego kraju, banki centralne postrzegają je jako składnik rezerw niezależny od decyzji emitenta. Kluczowe znaczenie ma tu dywersyfikacja aktywów oraz ograniczenie udziału obcych walut, zwłaszcza dolara amerykańskiego.
Z danych IMF COFER wynika, że udział dolara w światowych rezerwach walutowych stopniowo spada od ostatniego kwartału 2020 roku, w którym USD zanotował najniższy wynik od 25 lat (59%). W czwartym kwartale 2025 roku było to już zaledwie 56,77%, co daje spadek na poziomie około 20% od roku 1999.
Dedolaryzację światowych rezerw przewidują też same banki centralne, co pokazało badanie World Gold Council z 2025 roku. Aż 73% respondentów odpowiedziało, że w ciągu najbliższych pięciu lat udział amerykańskiej waluty w globalnych rezerwach będzie umiarkowanie lub znacząco niższy, natomiast wzrośnie znaczenie złota i innych walut, takich jak euro czy renminbi.
Wzrost napięć geopolitycznych po 2022 roku
Agresja Rosji na Ukrainę była jednym z elementów mających ogromny wpływ na wzrost globalnych rezerw złota. W samym 2022 roku banki centralne nabyły około 1082 tony kruszcu, co daje wzrost na poziomie 140% w porównaniu z rokiem 2021. Globalne zasoby złota w posiadaniu banków centralnych wynoszą obecnie około 36 000 ton, co jest blisko rekordowego poziomu 38 000 ton z 1965 roku, osiągniętego w czasach systemu z Bretton Woods. Jak podaje Europejski Bank Centralny, udział złota w światowych rezerwach walutowych wynosi 20%, tym samym przewyższając już udział euro (16%). Motywacje ekonomiczne i geopolityczne odgrywają więc istotną rolę w historycznie dużych zakupach złota, zwłaszcza w gospodarkach wschodzących i rozwijających się.
Zwiększanie niezależności rezerw państwowych
Narodowy Bank Polski jest liderem wśród banków centralnych – kupił najwięcej złota zarówno w 2024, jak i 2025 roku. Według danych z maja 2026:
„Narodowy Bank Polski posiada obecnie ponad 595 ton złota o wartości około 322 mld zł, co stanowi około 29,7 proc. łącznej wartości oficjalnych aktywów rezerwowych” (nbp.pl).
To jednak nie koniec zakupów złota przez Narodowy Bank Polski, którego zarząd podjął decyzję o dalszym zwiększaniu rezerw do poziomu 700 ton. Argumentując tę decyzję, prezes NBP Adam Glapiński mówi, że w „czasach globalnych zawirowań i poszukiwania nowego porządku finansowego złoto jest jedyną pewną lokatą rezerw państwowych”, a wśród najczęściej wymienianych zalet podaje:
- zwiększenie niezależności i bezpieczeństwa finansowego kraju,
- stabilizowanie polskiej gospodarki,
- wzmocnienie wiarygodności ekonomicznej i finansowej Polski,
- dołączenie do elitarnej dziesiątki państw o największych zasobach złota na świecie.
Solidne rezerwy złota gromadzi w ostatnich latach również wiele innych krajów, w tym Uzbekistan, Kirgistan, Czechy, Węgry, Gruzja, Chiny, Singapur, Libia, Turcja, Indie, Nigeria, Azerbejdżan, Irak, Ghana, Oman, Rosja czy Zimbabwe. Jest to więc wyraźny trend globalny, widoczny przede wszystkim wśród banków rynków wschodzących, które dywersyfikują swoje zasoby, szukając niezależności i neutralności geopolitycznej.
|
Ile złota kupiła Polska w ostatnich latach?
|
Dywersyfikacja krajowych rezerw
Powrót banków centralnych do złota nie jest krótkotrwałym trendem, lecz elementem strategicznej zmiany w zarządzaniu rezerwami. W latach 2022–2024 banki centralne kupiły ponad 1000 ton złota, a w ubiegłym roku poziom ten nieznacznie spadł do około 864 ton, głównie ze względu na rekordowe ceny kruszcu.
Złoto w zasobach państw pełni funkcję inną niż waluty czy obligacje – jest niezależne od systemu finansowego i historycznie zachowuje wartość w okresach kryzysów, dzięki czemu stanowi wartościowy element dywersyfikacji. Powrót do strategicznych rezerw oznacza przede wszystkim zwiększenie niezależności państwa w czasach niepewności gospodarczej i napięć geopolitycznych, a także wzmocnienie stabilności finansowej poprzez ograniczanie wpływu zewnętrznych czynników na krajowy system monetarny.
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej ani porady finansowej. Decyzje dotyczące zakupu złota lub innych aktywów powinny być podejmowane z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji finansowej i poziomu akceptowanego ryzyka.
Autor: Zespół ekspercki MennicaKapitalowa.pl
MennicaKapitalowa.pl to zespół specjalistów zajmujących się rynkiem złota, srebra, platyny, palladu, monet bulionowych, sztabek inwestycyjnych i diamentów. Firma prowadzi sprzedaż online oraz w punktach stacjonarnych w Polsce, a jej treści edukacyjne dotyczą praktycznych aspektów zakupu, przechowywania i inwestowania w metale szlachetne. W ofercie dostępne są produkty z akredytowanych mennic, w tym znane monety inwestycyjne z tzw. Wielkiej Piątki. Firma prowadzi również skup metali szlachetnych i oferuje zakupy z gwarancją odkupu. O rzetelności przedsiębiorcy najlepiej świadczą liczne wyróżnienia, między innymi Laur Konsumenta 2023, Diamenty Forbesa 2024, Laur Klienta 2024, Dobra Marka 2025.
Źródła:
World Gold Council, Narodowy Bank Polski, International Monetary Fund, European Central Bank. Dane aktualne na maj 2026 r.
https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-q1-2026/central-banks
https://mennicakapitalowa.pl/Kurs-zlota-ccms-pol-72.html
https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-full-year-2023/central-banks
https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-full-year-2022/central-banks
https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-full-year-2024/central-banks
https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-full-year-2025/central-banks
https://www.gold.org/goldhub/data/2024-central-bank-gold-reserves-survey
https://www.gold.org/goldhub/research/central-bank-gold-reserves-survey-2025
https://data.imf.org/en/news/imf%20data%20brief%20december%2019
https://data.imf.org/en/news/imf%20data%20brief%20march%2027
https://www.imf.org/en/blogs/articles/2021/05/05/blog-us-dollar-share-of-global-foreign-exchange-reserves-drops-to-25-year-low
https://nbp.pl/500-ton/
https://www.ecb.europa.eu/press/other-publications/ire/html/ecb.ire202506.en.html
Materiał przygotowany przez Mennicę Kapitałową.