USA uderzyły na Iran mimo zawieszenia broni. Giełda nazwisk w Krakowie. Pięć ważnych tematów na dziś
1. USA zaatakowały mimo zawieszenia broni
Amerykańskie siły przeprowadziły atak na stanowiska wyrzutni rakiet w miejscowości Bandar-e Abbas i łodzie, które próbowały stawiać miny w cieśninie Ormuz – poinformowało Dowództwo Centralne USA (CENTCOM).
Od 8 kwietnia obowiązuje zawieszenie broni. Donald Trump od kilku dni sygnalizuje, że porozumienie z Iranem jest kwestią czasu. W poniedziałek napisał na TruthSocial: „Blokada [cieśniny Ormuz] pozostanie w pełnej mocy do momentu osiągnięcia porozumienia, jego zatwierdzenia i podpisania. Żadna ze stron nie może się spieszyć i każda musi dopracować szczegóły. Nie może być żadnych błędów! Nasze relacje z Iranem stają się znacznie bardziej profesjonalne i produktywne”.
Iran studzi ten entuzjazm: jest postęp, ale do porozumienia daleko. Tak to ujął irański minister spraw zagranicznych Esmail Baghaei.
Celem porozumienia jest odblokowanie cieśniny Ormuz, choć nie wiadomo, na jakich zasadach i za jaką cenę. Ameryka wszczęła wojnę z zamiarem zlikwidowania potencjału nuklearnego Iranu – decyzje w tej sprawie mają zapaść w 60 dni po podpisaniu porozumienia.
Donald Trump zaapelował też w sieci do władz Arabii Saudyjskiej, Egiptu, Jordanii, Kataru, Pakistanu i Turcji, by przyłączyły się do porozumień abrahamowych, umowy normalizującej relacje krajów arabskich z Izraelem. „Kto wie, może i Iran zechce dołączyć!”, napisał.
Słuchaj też: USA bliżej porozumienia z Iranem? Trump nie wygrał, może przegrywa. Izrael też jest zmartwiony
2. Kraków: kto po Miszalskim?
Aleksander Miszalski stracił w referendum urząd prezydenta Krakowa. Przedterminowe wybory nie zostały jeszcze zarządzone, ale już ruszyła giełda nazwisk. Konfederacja forsuje kandydaturę Bartosza Bocheńczaka, przedsiębiorcy i sekretarza Nowej Nadziei Sławomira Mentzena. Start rozważa Grzegorz Braun. „Stolica Małopolski zasługuje na normalność oraz uczciwe zarządzanie bez poleceń partyjnych baronów”, ogłosił były prezes NIK Marian Banaś i rekomenduje sam siebie. Razem swoje plany ogłosi dzisiaj – kandydatką na urząd zostanie najpewniej współprzewodnicząca partii Aleksandra Owca. Pewna jest również kandydatura Łukasza Gibały, który w 2024 r. przegrał z Miszalskim o włos. Kiedyś był związany z Platformą Obywatelską, dziś jest bezpartyjny, o urząd starał się już trzykrotnie.
Sytuacja jest gorąca również w Rzeszowie – Jacek Strojny, lider stowarzyszenia Razem dla Rzeszowa i wiceprzewodniczący Rady Miasta, zapowiada wniosek o odwołanie z urzędu Konrada Fijołka.
3. Kapiński za Manowską w Sądzie Najwyższym
Pierwszego prezesa Sądu Najwyższego prezydent powołuje na sześcioletnią kadencję, wybierając spośród pięciu kandydatów Zgromadzenia Ogólnego SN. Zbigniew Kapiński uchodził za faworyta. Prócz niego o stanowisko ubiegali się Paweł Czubik, Tomasz Demendecki, Aleksander Stępkowski i Mariusz Załucki. Wszyscy są tzw. neosędziami, powołanymi po pisowskiej reformie wymiaru sprawiedliwości. Kapiński od maja 2023 r. był prezesem Izby Karnej SN. Jak informuje TVN24, w poniedziałek zakazał rejestracji wniosków o wyłączenie neosędziów ze spraw.
W 2000 r. Kapiński rozpatrywał sprawę Lecha Wałęsy. Sąd Apelacyjny, z nim w składzie, orzekł wtedy, że były prezydent złożył prawdziwe oświadczenie lustracyjne. Jarosław Kaczyński do dziś mu tego nie wybaczył. „26 lat, jakie dzielą nas od pseudoprocesu lustracyjnego Lecha Wałęsy, i 18 lat od wydania książki IPN, która opisała nie tylko sprawę agenturalnej przeszłości L. Wałęsy, ale również sądową lustrację z 2000 roku, nie wyobrażam sobie, aby sędzia, który brał w tym udział, został I prezesem Sądu Najwyższego”, napisał prezes PiS na X. Karol Nawrocki to zignorował.
4. Leon XIV: trzeba rozbroić AI
„Magnifica Humanitas” (Wspaniałe człowieczeństwo) to pierwsza encyklika Leona XIV. Podpisana 15 maja, opublikowana w poniedziałek, dotyczy głównie roli i zadań Kościoła w dobie szybkiego rozwoju sztucznej inteligencji. Papież wzywa do ochrony „wspaniałego człowieczeństwa, w którym Bóg i ludzkość zamieszkują razem”. Jak podkreśla, nowe technologie nie są „siłą przeciwstawną osobie ludzkiej”, ale i nie są neutralne, bo „przyjmują oblicze tych, którzy ją projektują, finansują, regulują i wykorzystują”.
Leon XIV zaleca „rozbroić AI”. „Rozbroić AI znaczy wyrwać ją z logiki zbrojnej rywalizacji, która dzisiaj nie jest już wyłącznie militarna, lecz także ekonomiczna i poznawcza. Rozbroić znaczy zerwać tę równoznaczność między potęgą techniczną a prawem do rządzenia. Rozbroić nie znaczy wyrzec się technologii, lecz nie dopuścić, by zapanowała nad tym, co ludzkie”. W tym kontekście pisze też o wojnie: „Każda technologia, która ułatwia uderzenie bez oglądania twarzy drugiej osoby, obniża moralny próg konfliktu”.
5. Roland Garros: Polacy w drugiej rundzie
W drugiej rundzie paryskiego turnieju zameldowało się już pięcioro zawodników z Polski: w niedzielę przez pierwszy etap przebrnęły Magda Linette i Magdalena Fręch, w poniedziałek dołączyli do nich Iga Świątek, Maja Chwalińska oraz Hubert Hurkacz. Największą niespodziankę sprawiła Chwalińska, 24-latka z Dąbrowy Górniczej, która zakwalifikowała się do głównego turnieju i już w pierwszej rundzie trafiła na mistrzynię olimpijską z Paryża. Chinka Zheng Qinwen wraca do formy po kontuzji i nie wolno jej lekceważyć. Polka wygrała z nią pewnie w dwóch setach (6:4, 6:0). Iga Świątek w zaledwie godzinę pokonała Australijkę Emerson Jones (6:1, 6:2), teraz zmierzy się z Czeszką Sárą Bejlek. We wtorek na paryskie korty wyjdzie Kamil Majchrzak.
Roland Garros to drugi w sezonie turniej wielkoszlemowy. Przed rokiem triumfowali tu Amerykanka Coco Gauff i Hiszpan Carlos Alcaraz, który tym razem wycofał się z gry z powodu kontuzji nadgarstka.