Jakich festiwali artystycznych potrzebujemy w burzliwych czasach?
Jaką rolę powinny odgrywać festiwale dziś – w czasach zwątpienia w istnienie wspólnoty i marginalizowanej roli sztuki? Odpowiada Rose Fenton, jedna z założycielek London International Festival of Theatre, gość tegorocznego Malta Festival w Poznaniu.
Rose Fenton
Peter Kosminsky/Arch. pryw.

Rose Fenton

SIMON GAMMELL, dyrektor British Council w Polsce: – Opowiedz mi trochę o swojej pracy i karierze.
ROSE FENTON: – Zawsze pracowałam na arenie międzynarodowej. W sercu mojej praktyki zawodowej jest wiara w ducha dociekania, współpracy, przygody, świętowania i zabawy. Jak stwierdził Roy Faudree z Wooster Group, jeden z artystów, z którymi pracowaliśmy: „Zabawa to może bardzo lekkie słowo, ale jakże produktywny stan!”.

Po tym jak opuściłam uniwersytet w 1980 r., założyłam z przyjaciółką Lucy Neal Londyński Międzynarodowy Festiwal Teatralny (LIFT), który prowadziłyśmy razem przez 25 lat. Do Wielkiej Brytanii przyjeżdżało wtedy bardzo niewiele zagranicznych teatrów, dlatego na początku naszej pracy publiczność bywała wobec nas arogancka i uprzedzona. „Brytyjski teatr jest najlepszy na świecie, dlaczego ktoś miałby oglądać teatr z zagranicy?” i „W jaki sposób mamy zrozumieć tekst?” – to niektóre argumenty, które słyszeliśmy. Nasz cel był prosty – chciałyśmy, żeby festiwal otwierał okno na świat. Zależało nam też na tym, by dość konserwatywny brytyjski teatr dostrzegł, czym teatr może być, gdzie może trafić i kto może go oglądać. Z biegiem lat festiwal ewoluował. Prócz teatrów zmieniał się krajobraz miasta. Opuszczone budynki, rzeki, parki, cmentarze – to one stały się naszą sceną. Zapraszaliśmy zespoły teatralne z zagranicy, współpracowaliśmy z brytyjskimi artystami eksperymentalnymi, zlecaliśmy międzynarodową współpracę i opracowywaliśmy projekty partycypacyjne, a ostatnio udało nam się rozwinąć pomysły, które włączają nowo przybyłe do Wielkiej Brytanii społeczności. W ramach festiwalu ludzie ci opowiadają swoje historie i odkrywają Londyn na nowo.

W 2005 r. poczułyśmy, że to czas, aby LIFT zyskał nową energię, dlatego przekazałyśmy zarządzanie innym osobom. Zostałam wtedy niezależnym producentem i doradcą artystycznym. Współpracowałam z artystami w Iranie, gdy prezydent Khatami oświadczył, że pora na „dialog cywilizacji”. Współpracowałam z grupą europejskich partnerów podczas Festivals in Transition, inicjatywy badającej rolę pionierskich festiwali w szybko zmieniającym się krajobrazie kulturowym. Spędziłam też ciekawy rok, pracując nad kandydaturą Lublina na Europejską Stolicę Kultury. W Wielkiej Brytanii jestem współautorką strategii kulturalnej dla postgier w Parku Olimpijskim z 2012 r.

Malta Festival odbywa się w dniach 15–24 czerwca 2018 r.
mat. pr.

Malta Festival odbywa się w dniach 15–24 czerwca 2018 r.

Na początku XXI w. stało się jasne, że zmiany klimatyczne i degradacja środowiska z towarzyszącymi jej suszami i konfliktami zagrażają przetrwaniu naszego gatunku. A jednak mimo dowodów nikt nie zwracał na ten problem uwagi. Zaczęliśmy się zastanawiać w branży artystycznej, jaka może być nasza rola w podnoszeniu świadomości, prowokowaniu działań i pielęgnowaniu przestrzeni, by budować wspólną wizję przyszłości. W ramach tej inicjatywy powołaliśmy Tipping Point – organizację gromadzącą artystów i naukowców, której zadaniem jest wywoływać reakcje na zmiany klimatyczne.

W latach 2011–2016 byłam dyrektorem Free Word, międzynarodowego centrum sztuki, które bada siłę i polityczny kontekst słów, stymuluje krytyczne rozmowy o społeczeństwie, kulturze i polityce, walczy o coraz bardziej obleganą przestrzeń dla swobodnej ekspresji i wzmacnia głosy, które często nie są słyszalne.

Dzisiaj, jako nauczyciel jogi i refleksolog (fascynuje mnie, jaką moc samoleczenia ma ciało), podróżując i pracując w różnych krajach na całym kontynencie, piszę książkę o Europie opartą na moich doświadczeniach z wczesnego dzieciństwa w latach 60. XX w.

.
mat. pr.

.

Jaka jest rola festiwalu sztuki w mieście w porównaniu z rolą istniejących w nim instytucji kultury?
Festiwal pozwala porzucić standardowe wzorce zachowań. Przez krótki czas jego trwania zasady są zawieszone, a widzowie gotowi, by przeżyć przygodę. Rolą festiwalu jest podejmowanie ryzyka artystycznego i zapraszanie do eksperymentowania w środowisku, w którym widzowie są otwarci na spotkanie z nieznanym. Festiwal może inicjować lub ułatwiać współpracę artystyczną, która prawdopodobnie w innej sytuacji nie byłaby możliwa.

Nieznany artysta, który pojawia się na festiwalu, z początku może zostać odrzucony przez publiczność, ale potem doceniony przez jakąś instytucję kultury. Prawdopodobnie jednym z najbardziej znanych przykładów jest Pina Bausch, która pojawiła się na festiwalu w Avignonie pod koniec lat 70. Połowa publiczności wyszła wtedy ze spektaklu, twierdząc, że to nie jest taniec. Od drugiej połowy Bausch otrzymała owacje na stojąco. Kilka lat później była już na afiszach na całym świecie. Dziś jest uważana za jedną z najbardziej wpływowych choreografek ostatnich czasów.

Festiwal w swojej płynności może objąć całe miasto. Jest dziki i nieprzewidywalny, pojawia się w niespodziewanych miejscach, zmienia poczucie przestrzeni publicznej. Instytucje kultury mają inne priorytety.

Aktualności, komentarze

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj