Książki

Wola porażki

Recenzja książki: Thomas Bernhard, „TAK. Wyjadacze”

materiały prasowe
U Bernharda ironia zyskuje wymiar tragiczny, a puenta tego niesłychanego opowiadania chwyta czytelnika za gardło.

Na tę książkę składają się dwa nietłumaczone do tej pory na polski opowiadania Bernharda: „TAK” z 1978 r. i „Wyjadacze” z 1980 r., w znakomitym przekładzie Moniki Muskały. A tłumaczyć wielokrotnie złożone zdania Bernharda, jak wiadomo, nie jest łatwo. Dostajemy do rąk jedno długie, wspaniałe, wielowarstwowe opowiadanie „TAK” (można umieścić je razem z jego najlepszymi utworami) i drugie, krótkie, „Wyjadacze” – ciekawe, choć niedorównujące pierwszemu. Łączy je podobny narrator albo bohater – outsider, który patrzy na ludzi jak na materiał do filozoficznych rozmyślań. Koller z „Wyjadaczy” pracował nad dziełem o fizjonomice, a jego bohaterami mieli być tytułowi „Wyjadacze”, czyli klienci taniej jadłodajni w Wiedniu. Z kolei bohater opowiadania „TAK”, samotnik, całkowicie skupiony na swojej pracy naukowej, obserwował parę Szwajcarów, którzy kupili najgorszą działkę w tej okolicy. Zaciekawiła go szczególnie żona, nazywana Persjanką. Poznajemy życie kobiety, która potrafiła rozwijać talenty swojego męża (choć go nie kochała), a teraz po latach została przez niego porzucona. Miała dobry wpływ też na bohatera, bo dzięki niej mógł pokonać kryzys twórczy. Ale jej życie jest równią pochyłą, ilustracją najciemniejszych przekonań bohatera: „Przecież poza porażkami nic nie ma. Mając przynajmniej wolę porażki, idziemy naprzód i w każdej sprawie i we wszystkim musimy mieć przynajmniej wolę porażki, jeśli nie chcemy pójść na dno od razu”. Persjanka, w przeciwieństwie do otoczenia, była osobą świadomą: „Wszystkich tych ludzi, kimkolwiek by byli, porusza mechanizm rozpraszania myśli o śmierci (…). Wszystko w człowieku jest rozpraszaniem myśli o śmierci”. Chyba że, tak jak Persjanka, widzi się swoje życie jako porażkę i w perspektywie śmierci. U Bernharda ironia zyskuje wymiar tragiczny, a puenta tego niesłychanego opowiadania chwyta czytelnika za gardło.

Thomas Bernhard, TAK. Wyjadacze, przeł. Monika Muskała, Czytelnik, Warszawa 2016, s. 188

Książka do kupienia w sklepie internetowym Polityki.

Polityka 3.2016 (3042) z dnia 12.01.2016; Afisz. Premiery; s. 74
Oryginalny tytuł tekstu: "Wola porażki"
Więcej na ten temat
Reklama

Czytaj także

Kraj

Sławomir Mentzen – strateg Konfederatów

Czy można być liberalno-konserwatywnym nacjonalistą? Jak dotąd to się Konfederacji całkiem nieźle udaje. Choć balansująca pomiędzy władzą i opozycją formacja nadal jest zagadką.

Rafał Kalukin
02.10.2020
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną