powstanie styczniowe
-
Historia
Jak złamano powstańczy szyfr Traugutta. Kluczem było „Zdrowaś Maryjo”
Powstańcy, którzy w styczniu ponad 160 lat temu podjęli walkę z Rosją, szyfrowali swoją korespondencję. Udało się ją odczytać po latach dzięki złamaniu szyfru Romualda Traugutta. Dokonał tego kryptolog Jan Kowalewski, który podczas wojny polsko-bolszewickiej zatrzymał Armię Czerwoną.
2.02.2026 -
Polityka o historii
Gen oporu czy szaleństwa? Polacy mają bunt we krwi. Analizują Friszke, Wnuk i Zaremba
W rozmowie Marcina Zaremby z historykami Andrzejem Friszke i Rafałem Wnukiem weryfikujemy obiegowe prawdy. Pokazujemy, że wcale nie byliśmy tacy lekkomyślni.
27.01.2026 -
Historia
Gra w dwa orły. Okrutny los chłopów w powstaniu styczniowym
Podczas powstania styczniowego wsie były pacyfikowane przez sotnie kozackie za wspieranie powstańców, a przez powstańców – za wspieranie zaborcy.
11.04.2023 -
Historia
Samobójcza branka w XIX wieku. Niechciany pobór zawsze kończył się katastrofą
Przymusowy pobór do carskiej armii miał zdaniem hrabiego Aleksandra Wielopolskiego przeciąć wrzód antyrosyjskiej konspiracji w Kongresówce. Zamiast tego przyspieszył powstanie 1863 r.
17.01.2023 -
Pomocnik Historyczny
Powstaniowa i popowstaniowa ikonografia narodowa
W malarstwie polskim – najdobitniej w sztuce – powstanie przyczyniło się do przedłużenia obowiązywania kanonu romantycznego. Klęska zrywu niepodległościowego nie pozwalała zapomnieć o patriotycznych powinnościach ludzi kultury.
17.01.2023 -
Pomocnik Historyczny
Powstania narodowe i literatura polska
Odchodzący właśnie romantyzm w literaturze przedzieliła epopeja powstania listopadowego 1830 r. Rodzący się dopiero pozytywizm napiętnowała już na progu trauma powstania styczniowego 1863 r.
17.01.2023 -
Pomocnik Historyczny
Rozwój gospodarczy i demograficzny po powstaniu
Na przemiany gospodarczo-społeczne na ziemiach polskich w II połowie XIX w. wpływ miały ogólne uwarunkowania cywilizacyjne, ale i lokalny kontekst popowstaniowy.
17.01.2023 -
Pomocnik Historyczny
Pozytywizm. Odpowiedź na klęskę
Odpowiedzią na klęskę powstania był m.in. pozytywizm. Znany głównie w postaci literackiej, był tak naprawdę przeniesieniem zakazanej polityki w sferę zajęć codziennych, z pozoru przyziemnych.
17.01.2023 -
Pomocnik Historyczny
Odcienie rusyfikacji. Polak Rosjaninem
Powstanie styczniowe przyczyniło się do zmiany treści rusyfikacji: unifikację i integrację na poziomie państwa wzmocniono silną presją nacjonalistyczną i kulturową zmierzającą do wynarodowienia.
17.01.2023 -
Pomocnik Historyczny
Na zesłaniu i emigracji. Kara Sybiru
Zsyłka, Sybir, katorga – te złowrogie słowa stały się rzeczywistością dla kilkudziesięciu tysięcy Polaków. I nie tylko dla czynnych uczestników powstania.
17.01.2023