Miej własną politykę.

Pierwszy miesiąc prenumeraty tylko 9,90 zł!

Subskrybuj
Kraj

O zmianach klimatycznych na lekcjach wychowawczych

Wiedza jest kluczem do zmiany zachowań Wiedza jest kluczem do zmiany zachowań mat. pr.
Osoby z wiedzą z obszaru środowiska i zagadnień związanych z klimatem określaną jako wysoka są o wiele bardziej skłonne do aktywnego działania na rzecz ochrony klimatu.
Kluczem do sukcesu jest edukacjamat. pr. Kluczem do sukcesu jest edukacja

Od 1 września na godzinach wychowawczych uczniowie i uczennice szkół podstawowych i ponadpodstawowych będą omawiać tematy związane m.in. ze zdrowiem, ochroną środowiska i klimatem. To odpowiedź na apel wielu środowisk i podmiotów, m.in. ministra zdrowia czy Młodzieżowego Strajku Klimatycznego. Szansa dla polskiej edukacji, ale i wyzwanie. Aby mądrze uczyć o klimacie, nauczyciele i nauczycielki potrzebują wsparcia.

W związku z nowym rozporządzeniem wychowawcy będą zobowiązani do poruszania tematów związanych z wyzwaniami cywilizacyjnymi. Pedagodzy będą mieli otwarty katalog obszarów tematycznych, z których wybiorą te, które chcą włączyć do lekcji na podstawie oceny potrzeb grupy i rekomendacji dyrekcji. Jednym z tematów jest edukacja klimatyczna i ochrona środowiska.

Wiedza i wychowanie

Edukacja o klimacie to nie tylko wiedza o przyczynach i konsekwencjach zmiany klimatu, ale i praca na postawach i wartościach młodych ludzi, którzy budują w sobie poczucie indywidualnej odpowiedzialności za losy innych ludzi i planety. Poprzez szkolne inicjatywy na rzecz ochrony klimatu poznają znaczenie wspólnej pracy i solidarności oraz kształtują kluczowe umiejętności społeczne i obywatelskie.

Edukacja klimatyczna w szkole to odpowiedź na zapotrzebowanie, które wychodzi od młodzieży. Ona interesuje się klimatem, chce się zaangażować. Jako nauczycielka chcę pogłębić moją wiedzę, żeby móc ją potem przekazać uczniom i pomóc im się odnaleźć w tej rzeczywistości – opowiada Magdalena Jasińska, nauczycielka w szkole podstawowej w Kaniowie i Bestwinie.

Nie wszyscy nauczyciele i nauczycielki są jednak na to gotowi, otrzymali więc odpowiednie przygotowanie i materiały. Wsparcie oferują m.in. organizacje pozarządowe.

Nie wystarczy martwić się o klimat

Jak wskazują badania CBOS z 2018 r., lęk o stan środowiska jest na najwyższym poziomie od czasów badań w 1997 r. Niepokój o środowisko naturalne i przyszłość naszej planety wyraża również młodzież. Podczas festiwalu z okazji zeszłorocznej edycji Tygodnia Edukacji Globalnej specjalistki z Centrum Edukacji Obywatelskiej (CEO) po kilku zadaniach związanych ze zmianą klimatu poprosiły uczniów i uczennice o wypisanie pytań, które są dla nich istotne. „Co zapoczątkowało upadek ekosystemu?”, „Dlaczego pozwalamy niszczyć naszą ziemię?”, „Ile mamy czasu?”, „Jak możemy pomóc?” – przeczytały.

Chociaż troska o środowisko i klimat wydaje się pozytywnym znakiem, rozbudowana narracja na temat kryzysu może mieć także negatywne konsekwencje. „Kryzys” odnosi się bowiem nie tylko do sytuacji postępującej zmiany klimatu, ale również do reakcji na nią i indywidualnie doświadczanego kryzysu psychicznego („Psychologia kryzysu klimatycznego”), który wpędza młodych w apatię, zamiast motywować do zmian.

Wiedza jest kluczem do zmiany zachowańmat. pr.Wiedza jest kluczem do zmiany zachowań

Ekolęki. Sukces zaczyna się od wiedzy

W 2019 r. panel badawczy Kantar Polska przeprowadził eksperyment pt. „Wehikuł czasu”, który opisuje w raporcie „Ziemianie atakują”. Badacze poprosili respondentów, aby wyobrazili sobie, że są w 2045 r. Badanym przedstawiono różne apokaliptyczne scenariusze tego, co może się wydarzyć z naszą planetą. Okazało się, że straszenie nadchodzącą katastrofą może jedynie prowadzić do apatii i marazmu, ale nie powoduje zmiany zachowań.

Kluczem do sukcesu jest edukacja. Osoby z wiedzą z obszaru środowiska i zagadnień związanych z klimatem określaną jako wysoka są o wiele bardziej skłonne do aktywnego działania na rzecz ochrony klimatu. Przykładowo: skłonnych do całkowitej rezygnacji z jednorazowych przedmiotów jest 76 proc. osób, których wiedza została oceniona jako duża i zaledwie 56 proc. osób o małej wiedzy z tego obszaru. Co więcej, rzetelne informacje, działanie na rzecz klimatu i szukanie rozwiązań może pomóc młodzieży z poradzeniem sobie z psychologicznymi konsekwencjami i ekolękami.

Pewna wiedza – skąd ją wziąć?

Jak podaje „Journal of Mental Health Systems”, od 2007 r. liczba doniesień na świecie na temat klimatu i zdrowia wzrosła o 78 proc. Informacje, do których docierają młodzi na stronach internetowych lub które padają w telewizji z ust dziennikarzy czy polityków, są jednak często sprzeczne. Co więcej, jak wskazuje raport „Problem fake news w Polsce”, 81 proc. osób w wieku 15–24 lata wiedzę o świecie czerpie z mediów społecznościowych, których treści są trudne do kontroli i weryfikacji. Brak umiejętności krytycznej analizy powoduje, że opinie lub tzw. fake newsy mogą być odbierane jako rzetelne źródło wiedzy. Prowadzi to również do coraz mniejszego zaufania do naukowców. Naprzeciw tym wyzwaniom wychodzi program Centrum Edukacji Obywatelskiej „1Planet4All – Razem dla klimatu!”, w którym uczniowie i uczennice założą szkolne redakcje i będą tworzyć materiały dziennikarskie na temat skutków zmiany klimatu w ich lokalnej społeczności.

Młodzież zyska nowe umiejętności: nauczy się krytycznego myślenia, pracy w grupie, działania dla społeczności szkolnej i lokalnej, informowania o zmianie klimatu – tłumaczy koordynatorka programu Marta Jackowska-Uwadizu. CEO chce wesprzeć nauczycieli i nauczycielki w trudnym zadaniu, jakim jest rozmawianie o wyzwaniach, nad którymi głowią się politycy i naukowcy.

System medialny jest jednym z dominujących źródeł informacji i ma ogromny potencjał edukacyjny, jeśli użyć go mądrze. Z drugiej strony dla nas, dziennikarzy, współpraca z nauczycielami jest bardzo cenna, bo to od nauczycieli i szkoły zależy, dla kogo tworzymy materiały – opowiada o wychowywaniu klimatycznie świadomych i krytycznie myślących odbiorców Krzysztof Story, jeden z dziennikarzy, którzy będą wspierać młodych w podjęciu ich pierwszych dziennikarskich kroków.

Szkoła nie jest samotną wyspą

Tematy wyzwań globalnych powinny znaleźć się w szkole dlatego, że szkoła nie jest osobną wyspą. Ma przekazywać wiedzę, ale ma też swoją misję wychowawczą. Jako nauczyciele możemy z dziećmi porozmawiać o tym, co ważne na świecie, przekazać im fachowe informacje, żeby miały rzetelną podstawę, na której mogą budować opinie, przekonania – mówi Magdalena Jasińska, która będzie współtworzyć materiały edukacyjne w ramach programu „1Planet4All – Razem dla klimatu”.

Temat ochrony środowiska i zmiany klimatu powoli wchodzi do polskich szkół, bo emocje uczniów i uczennic, ich lęki i troska o własną przyszłość nie mogą zostać pozostawione same sobie. Aby jednak edukacja klimatyczna naprawdę przyniosła korzyści i stanowiła wsparcie dla młodych ludzi w ich walce o lepsze jutro, potrzeba mądrych dorosłych.

Swój udział w programie „1Planet4All – Razem dla klimatu!”, finansowanym ze środków Unii Europejskiej i współfinansowanym w ramach polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, można zgłosić pod tym adresem.

Polityka 35.2020 (3276) z dnia 25.08.2020; Kraj; s. 27
Reklama
Reklama