Amerykanie uciekają z Europy, Putin w ekstazie. Ebola znów uderza. 5 ważnych tematów na dziś
1. Amerykański odwrót z Europy
Coraz wyższą temperaturę ma dyskusja wokół odwołania rotacji 4 tys. amerykańskich żołnierzy do Polski. Zmiana dotyczy 2. Pancernej Brygadowej Grupy Bojowej z 1. Dywizji Kawalerii. Jednostka miała przyjechać do naszego kraju z ciężkim sprzętem, ale żołnierze wrócą do bazy w Teksasie.
Donald Tusk jeszcze w piątek zapewniał, że decyzje dotyczące odwołania amerykańskich wojsk „mają charakter logistyczny”, a szef MON uspokajał. Pojawiły się jednak oskarżenia o „zniszczenie wypracowanych relacji z USA i wzajemnego zaufania”. „Nieudacznicy czy, jak zawsze, przemyślana proniemiecka polityka, mająca za nic polskie interesy?” – pytał Jarosław Kaczyński w sobotę.
„Okazało się, że Polska nie ma dziś w USA żadnego specjalnego statusu: ani na poziomie politycznym, ani wojskowym. Nikt do Warszawy nie zadzwonił, by uprzedzić, co się szykuje – ani z Pentagonu, ani z Białego Domu, ani z Departamentu Stanu, ani z europejskiego dowództwa w Stuttgarcie” – komentuje Marek Świerczyński, ekspert ds. wojskowości w Polityce Insight. „Dla Moskwy to kapitalna wiadomość” – dodają Michał i Jacek Fiszerowie.
2. Polska uznaje śluby jednopłciowe
Urząd stanu cywilnego we Wrocławiu dokonał pierwszej transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa jednopłciowego. Dokument został wydany „od ręki”, bez wyroku sądu.
Dzień wcześniej, 14 maja, po raz pierwszy w Polsce jednopłciowe małżeństwo uznał warszawski ratusz. W tym wypadku batalia trwała długo. Para wzięła ślub w Berlinie w 2018 r. Ostatecznie 25 listopada 2025 Trybunał w Luksemburgu orzekł, że Polska miała obowiązek dokonać transkrypcji ich aktu małżeństwa. Tak samo stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny 20 marca tego roku.
Kolejne transkrypcje ma wydać w tym tygodniu m.in. Kraków. Jednocześnie trwają prace nad rozporządzeniem wprowadzającym nową instrukcję transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa zawartych przez pary jednopłciowe. Urzędnik będzie mógł samodzielnie skonfigurować akt stanu cywilnego w modelu: kobieta–mężczyzna, kobieta–kobieta i mężczyzna–mężczyzna. Czas konsultacji skrócono do zaledwie czterech dni, a vacatio legis z ośmiu miesięcy do trzech. Oznacza to, że małżeństwa jednopłciowe będą wpisywane do rejestrów już jesienią tego roku. Bez konieczności chodzenia do sądów.
3. Powrót eboli
Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła, że nowa epidemia eboli w Demokratycznej Republice Konga i Ugandzie stanowi „stan zagrożenia zdrowia publicznego o międzynarodowym znaczeniu”. Sytuacja wygląda gorzej niż przy wielu wcześniejszych ogniskach tego wirusa.
Do soboty 16 maja zgłoszono 246 podejrzanych przypadków i ok. 80 podejrzanych zgonów. Potwierdzonych laboratoryjnie jest na razie zaledwie osiem, ale eksperci przyznają, że realna liczba dotkniętych zakażeniem lub na nie narażonych może być znacznie większa. Wirus zdążył się już rozprzestrzenić na co najmniej trzy strefy zdrowotne, dotrzeć do Kinszasy (wielomilionowej metropolii) i przeskoczyć granicę Ugandy.
„Oczywiście nie oznacza to, że świat stoi dziś u progu nowej pandemii, ale obecna sytuacja wciąż niepokoi ekspertów. Skoro nawet stosunkowo mało mobilny zarazek zdołał rozwinąć się do takiej skali, zanim został oficjalnie wykryty, to znaczy, że systemy nadzoru epidemiologicznego nadal mają ogromne luki” – pisze Paweł Walewski.
4. Żegnaj, Timmy!
Martwy wieloryb znaleziony w weekend u wybrzeży duńskiej wyspy Anholt to humbak Timmy. Potwierdziły się zatem przewidywania naukowców z Niemieckiego Muzeum Morskiego w Stralsundzie, którzy podkreślali, że szanse wycieńczonego zwierzęcia na przeżycie w głębokich wodach były bliskie zeru.
Historia Timmy’ego zaczęła się w nocy z 22 na 23 marca w pobliżu miejscowości Timmendorfer Strand. To tam młody samiec po raz pierwszy utknął na mieliźnie. Choć zdołał się uwolnić, wkrótce zaczął pojawiać się na kolejnych płyciznach w Zatoce Wismarskiej. Z każdym kolejnym incydentem jego stan się pogarszał.
„Tragedia Timmy’ego to dla nas także lekcja o pułapkach popempatii. Prawdziwe współczucie w obliczu cierpienia dzikiej natury wymaga odwagi w podejmowaniu trudnych, często niepopularnych decyzji, takich jak eutanazja, którą eksperci z IWC rekomendowali w tej sytuacji jako jedyną humanitarną odpowiedź” – podkreśla Anna S. Kowalska na Polityka.pl.
5. Eurowizja: Bułgaria, Szemplińska, Izrael
Bułgaria wróciła w tym roku do konkursu piosenki i wygrała go pierwszy raz w historii. „Bangaranga” Dary zwyciężyła zarówno w głosowaniu widzów, jak i jurorów. Reprezentująca Polskę Alicja Szemplińska zajęła ostatecznie 12. miejsce. Ballada „Pray” spodobała się zwłaszcza międzynarodowym jurorom, którzy zapewnili jej siódmą lokatę – tak dobrze nie było od lat.
70. edycja Eurowizji przejdzie do historii głównie z powodu kontrowersji, które jej towarzyszyły. Pięć krajów zbojkotowało konkurs ze względu na dopuszczenie do niego Izraela. Noam Bettan z utworem „Michelle” o mały włos nie sprawił sensacji – zajął drugie miejsce, otrzymując m.in. komplet punktów od polskich jurorów. „Niezależnie od wartości artystycznej izraelskiej piosenki trudno się to komentuje” – pisze Bartek Chaciński.