Sopocki protest przydomowy

W gości

Jak na biwaku

Namioty to pomysł zapożyczony od pielęgniarek. Na skwerze Andrzeja Grubby bardziej medialnie aniżeli przed Urzędem Rady Ministrów. Ten skwer to właściwie niewielki placyk – kilka drzew, plac zabaw dla dzieci, trawnik, parę krzewów i ławek oraz betonowe stoły do tenisa, bo patron tego miejsca był mistrzem w tym sporcie. W piątek 28 sierpnia 2009 r., niemal w przeddzień rocznicy podpisania porozumień sierpniowych, wspomniany pan Janusz, który mieszka nad premierem, najpierw zobaczył wozy transmisyjne telewizji, potem zabezpieczenie policyjne, wreszcie gromadę stoczniowców, którzy na trawniku zaczęli rozbijać obozowisko.

Wcześniej, we wniosku do Urzędu Miasta, w rubryce „program”, wpisali: „pikieta pokojowa, będziemy przestrzegali ciszy nocnej”. A jako cel zgromadzenia: „Spotkanie z premierem Donaldem Tuskiem w celu wyjaśnienia składanych obietnic i niezgodnych z prawdą wypowiedzi o długu publicznym stoczni”. Premier zapowiedział, że nie będzie go w domu ze względu na chrzciny wnuka.

Koczowali przez cały weekend. Większość na zmiany, po 12 godzin. Niezmiennie trwał na skwerku Marek Tyliński, zastępca przewodniczącego Solidarności Zakładów im. Cegielskiego w Poznaniu. Bo Cegielski przeżywa trudne chwile. Tyliński gotów był przywieźć ze sobą cały autokar cegielszczaków, ale tego się ponoć przeląkł nieulękły Guzikiewicz. Czy chodziło o koszty utrzymania gości?

W sierpniu na płocie zawisło menu z pizzerii, posiłki dowożono wedle zamówienia. Na rachunek stoczniowej Solidarności. – W ostatni dzień golonki były – wspomina Tyliński.

Ponieważ mówiło się, że stoczniowcy zakłócają mir domowy premiera, Tyliński czekał, aż dziennikarze o to zahaczą. Umyślił sobie, że powie: tysiąc pracowników Cegielskiego czekają zwolnienia, więc tysiąc rodzin ma zakłócony mir domowy. Ale pani z telewizji zapytała, jak się protestuje. Zaskoczony odpowiedział: fajnie. I to poszło w kraj. Kobietom jednak Tyliński takich biwaków by nie polecał. Z toaletą nie było problemu – Karol najpierw załatwił kawiarnię w pobliżu, a następnego ranka na skwerek dowieziono przenośną toaletę typu toi-toi. Natomiast z myciem było ciężko.

Nie jest wcale łatwo protestować pod ostrzałem spojrzeń mieszkańców. Cicha dzielnica cywilizuje największych krzykaczy. Stoczniowcy trochę pograli w ping-ponga, trochę na gitarze. Ale gdy jakaś pani zwróciła uwagę, że małe dziecko jej płacze, zarządzili ciszę, choć była dopiero godzina 20.

– Było mizernie, bez animuszu – dzieli się wrażeniami Marek Suchar, psycholog społeczny. – Ożywiało się wtedy, gdy zaczynały działać wozy transmisyjne.

Spór o mir

Dr Suchar należy do tych, którzy mają za złe władzom miasta zgodę na przydomowe theatrum. W porze biwaku stoczniowców prezydenta Karnowskiego nie było w mieście. Decyzję podjął wiceprezydent Wojciech Fułek, zresztą też mieszkaniec tej dzielnicy. Karnowski przybył na placyk, gdy stoczniowcy zwijali namioty. Koczowanie pod prywatnymi domami uznał za niegodziwe. Zapowiedział, że nikt więcej zgody na coś takiego nie dostanie. Według niego wolność zgromadzeń ogranicza art. 47 Konstytucji RP: każdy obywatel ma prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia, a więc „do spokojnego bycia u siebie w domu, wolnego od zakłócenia przez inne osoby”. Tak Karnowski odpisał następnym amatorom protestów przy Syrokomli.

Wojciech Fułek broni swej decyzji. Jego zdaniem, gdy organizator spełni wymogi formalne, władze samorządowe mogą zakazać zgromadzenia tylko w dwóch wypadkach: kiedy narażone jest życie ludzkie i gdy zniszczone może być mienie. – Dla mnie, który sam protestowałem w stanie wojennym – powiada Fułek – prawo do wolności zgromadzeń i swobodnego głoszenia poglądów, nawet najbardziej kuriozalnych, jest jednym z największych osiągnięć demokracji. Oczywiście dom nie jest dobrym miejscem. Skoro jednak dopuszczalny jest nocny protest przed domem generała Jaruzelskiego, to znaczy, że można to robić przed domem każdego obywatela.

Inna sprawa, że nie wszyscy zawiadamiają o zamiarze protestu. W październiku 2009 r., gdy premier odwołał Mariusza Kamińskiego z funkcji szefa CBA, środowisko Klubu „Gazety Polskiej” i PiS postanowiło ruszyć pod dom Tusków bez dopełniania formalności. Rycerzy Kamińskiego – wedle zapowiedzi – miało być kilkudziesięciu. Lecz pogoda nie dopisała (wiało i padało); stawiło się ich mniej niż 15. Dużo więcej było dziennikarzy oraz stróżów porządku. Problem legalności rozwiązał się sam. Poniżej 15 osób nie ma zgromadzenia.

Możliwe, że już wkrótce samorządowcy zostaną uwolnieni od dylematów dotyczących stosowania ustawy o zgromadzeniach. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zakończyło prace nad projektem jej zmiany. Decyzje będzie podejmować policja; samorządy będą zobligowane tylko do wyznaczenia miejsc, „w których organizowanie zgromadzeń publicznych nie wymaga zawiadomienia”, czyli czegoś na wzór Hyde Parku. Wcześniej mogły wskazać takie miejsca, ale nie musiały.

Wróćmy do Wigilii 2009 r. Protest organizowała Inicjatywa Społeczna Porozumienie Rawskie, skupiająca stowarzyszenia ojców walczących o opiekę nad swymi dziećmi.

Prezydent Karnowski zakazał zgromadzenia. Miał podstawy formalne – zawiadomienie wpłynęło za późno. Ale odniósł się też do meritum, przywołał art. 47 konstytucji i przepisy kodeksu wykroczeń, dotyczące krzyku, hałasu, wybryków zakłócających spokój i porządek publiczny (zapowiadano tuby, syreny, dzwonki, gwizdki).

Ostatecznie przybyło mniej niż 15 ojców. Nie użyli też deklarowanych wcześniej narzędzi protestu – z wyjątkiem transparentów.

Rafał Dobrowolski, prezes Porozumienia Rawskiego, uważa jednak, że protest wigilijny przyniósł efekt. – Odezwała się do nas Kancelaria Prezydenta Kaczyńskiego. Będziemy mieli spotkanie w Pałacu.