Warchoły i  miększe rury

„Towarzysze, mnie [poparcie] jest potrzebne jak słońce, jak woda, jak powietrze” – grzmiał do sekretarzy wojewódzkich Edward Gierek, osobiście zarządzając masówki potępiające warchołów, czyli strajkujących robotników. Na próżno. Czerwiec 1976 r. miał być przykładem zarządzania kryzysem, zamiast tego ujawnił kryzys władzy.

Zakazane czytanki

Nic bardziej nie popsuło wizerunku Kościoła rzymskiego niż indeks ksiąg zakazanych, obowiązujący w formie rygorystycznej od XVI w. Kościół zniósł go dopiero czterdzieści lat temu.

Totalizator demoralizator

Na początku lat dwudziestych XIX w. urządzano wyścigi koni na ziejącej pustkami ulicy Marszałkowskiej, potem za Łazienkami, a od 1841 r. za rogatkami mokotowskimi. Dziś na Służewcu bomba ani drgnie. Czyżby nastąpił koniec wielowiekowej tradycji warszawskich gonitw?

Doktor filister

W Instytucie Pamięci Narodowej coraz większą rolę grają młodzi ludzie o nie tylko badawczych, ale i zdecydowanie polityczno-lustracyjnych aspiracjach. Mają w swych rękach śmiercionośne narzędzie w postaci nieograniczonego dostępu do archiwów specsłużb PRL. Już widać, że używają go bez skrupułów.

Lud Narodem

Ile powstania, a ile rewolucji? To pytanie postawiono dopiero kilkadziesiąt lat po tzw. wydarzeniach poznańskich, czyli buncie robotników 28 czerwca 1956 r. Hipotezy historyków o bardziej narodowym czy bardziej socjalnym charakterze protestów można było zweryfikować dopiero w III RP po udostępnieniu źródeł, które dają wgląd w zachowania, reakcje, myślenie i uczucia rebeliantów.

Różdżką Duch Święty dzieci bić radzi

Pomysł przywrócenia kar cielesnych w szkołach jest niedorzeczny, bo sprzeczny z normami prawnymi i ze stanowiskiem Kościoła. Nie od rzeczy będzie jednak przypomnieć, jak ze świata, w którym przemoc wobec dzieci była chlebem powszednim, przeszliśmy do czasów, w których uchodzi ona za oburzający anachronizm.

Kuźnia przy Dziekaniej

W połowie lat 80. w siedzibie Instytutu Prymasowskiego powstał nieformalny klub dyskusyjny. Taki był rodowód jednego z ważniejszych ośrodków niezależnej myśli.

Strzały za frontem

Wśród polskich żołnierzy walczących na frontach II wojny byli także znakomici piłkarze. Rozgrywali mecze i strzelali gole. Dokumenty opisujące ten mało znany podrozdział dziejów znajdują się w londyńskim Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Władysława Sikorskiego.

Pojednanie z poplątaniem

Gdyby dziś w Berlinie i Warszawie wylądowały misje z Marsa, z ich raportów mogłoby wynikać, że nad Wisłą i Łabą żyją dwa narody, które kompletnie się nie rozumieją. Katalog rozbieżności byłby długi i obejmowałby zarówno zagadnienia dotyczące przeszłości, w tym polityki pamięci, jak i problemy perspektywiczne, w tym przyszłości Europy.

SB, ole!

W 1986 r. reprezentacja polskich piłkarzy jechała po raz czwarty z rzędu na mundial, tym razem do Meksyku, jako czołowa drużyna świata po wielkim sukcesie na mistrzostwach w Hiszpanii w 1982 r. Jechała też prawdopodobnie po raz czwarty w towarzystwie oficerów Służby Bezpieczeństwa.