Czym zawinił Donald Tusk

10 win Tuska
Donald Tusk, mimo swojego talentu i wielu zasług, popełnił też sporo błędów, które odebrały Platformie szanse na przedłużenie władzy. Ale na ogół nie są to te winy, którymi go obciążano. „Wina Tuska” to była przez lata ulubiona używka Partii Prezesa.
Michał Kość/Agencja Wschód/Reporter, Getty Images

Tusk zamienił realną władzę i możliwość walki o trzecią premierowską kadencję na pozory, które go coraz wyraźniej męczą.
Bartosz Bobkowski/Agencja Gazeta

Tusk zamienił realną władzę i możliwość walki o trzecią premierowską kadencję na pozory, które go coraz wyraźniej męczą.

Donald Tusk uchodził za mistrza socjotechniki, marketingowej „ściemy”, polityka, który z piaru zrobił swój znak firmowy.
Wojciech Surdziel/Agencja Gazeta

Donald Tusk uchodził za mistrza socjotechniki, marketingowej „ściemy”, polityka, który z piaru zrobił swój znak firmowy.

audio

AudioPolityka Mariusz Janicki i Wiesław Władyka - Dziesięć win Tuska

Pisowska opozycja oskarżała Tuska o najcięższe zbrodnie i niegodziwości, bez umiaru i bez wstydu. Miał być współodpowiedzialny za „zbrodnię smoleńską”, był zdrajcą zaprzedanym interesom Niemiec i Rosji, nieudacznikiem, patronem korupcji, wrogiem Kościoła, suwerenności, patriotyzmu. Ta absurdalna agresja budziła odruch współczucia, wzmacniała jego wizerunek normalnego sympatycznego faceta.

Dziś w rozliczeniach po przegranych wyborach Donald Tusk jest prawie nieobecny. Ale przecież październikowe głosowanie było w dużym stopniu oceną drugiej kadencji rządów Tuska, także jego osobiście jako przywódcy rozległej formacji politycznej.

Tusk, przez długi czas mąż opatrznościowy Platformy, niemal samotny zwycięzca kilku wyborów pod rząd, faktyczny szef państwa, być może najzdolniejszy polski polityk swojego pokolenia, zostawił jednak partię w złym stanie i to na najtrudniejszy czas, kiedy miały się rozegrać kwestie samorządów, prezydentury i parlamentu. Platforma po Tusku jest formacją nieprzygotowaną, zdemobilizowaną, bez wyraźnego przywództwa i przewodniej myśli. A w dodatku obciążoną pomyłkami byłego lidera. Niektóre z nich widać wyraźniej dopiero teraz, po przegranej. Poniżej przedstawiamy największe naszym zdaniem winy lub „winy” Tuska. Zresztą o wielu z nich pisaliśmy nieraz na naszych łamach.

Brak rozliczenia IV RP. Za bardzo nie wiadomo, czym kierował się Donald Tusk, gdy po przejęciu władzy podejmował decyzję o nierozliczeniu praktyk IV RP, o pozostawieniu choćby Mariusza Kamińskiego jako szefa CBA. I gdy Platforma na końcu swojego rządzenia rzuciła się do stawiania Zbigniewa Ziobry przed Trybunałem Stanu, było to tak spóźnione, że aż żałosne, a do tego nieskuteczne, bo nawet pani premier nie wzięła udziału w głosowaniu i sprawa upadła. Rechot uradowanego Ziobry był sprawiedliwą karą dla Platformy, a przede wszystkim dla Tuska. Ujawniła się cecha charakterystyczna partii i jej lidera: najpierw PO z czegoś rezygnowała, lekceważyła, a powracała do sprawy, kiedy już było za późno. Tusk nie postarał się o to, by wyraźnie odciąć się od polityki lat 2005–07, by wbić jakiś słup milowy, przeprowadzić jakąś swoją grubą kreskę. Pozwolił IV RP miękko przeszmuglować się w przyszłość. I na koniec wrócić do władzy.

Obrona ofiar afery taśmowej. Instynkt, który do tamtej pory podpowiadał liderowi Platformy, aby tego typu – szokujące, wstydliwe, godzące w prestiż, nawet jeśli nie przestępcze – zdarzenia traktować nadzwyczaj poważnie i niejako „nadostrożnie”, w tym przypadku zawiódł. Tusk miał oczywiście trudny dylemat; oto nielegalnie nagrano prywatne rozmowy, pytanie, czy można zatem robić z nich publiczny użytek i wyciągać formalne konsekwencje. Ale te teoretyczne, etyczno-prawne rozważania nie miały żadnego znaczenia dla powszechnego odbioru dialogów Jacka Rostowskiego, Radka Sikorskiego, Bartłomieja Sienkiewicza czy Elżbiety Bieńkowskiej. Te rozmowy były fragmentami okropne, a ich siła rażenia ogromna. Słynna fraza Sienkiewicza o „kamieni kupie” czy wyjątkowo szkodliwe paplanie Elżbiety Bieńkowskiej o frajerach pracujących (fakt, że chodziło o rząd) za 6 tys. zł w społecznym odbiorze zniwelowało lata autentycznych osiągnięć ekonomicznych Platformy. Jeżeli po roku od wybuchu sprawy podsłuchów już premier Ewa Kopacz (zapewne nie bez konsultacji z Donaldem Tuskiem) wymusiła rezygnację kilku nagranych osób, to znaczyło, że mogły odejść wcześniej, bo w ciągu roku oceny prawne i moralne się nie zmieniły. Ale te miesiące, jakie dzieliły aferę i decyzje polityczne nowej premier, były dla Platformy dewastujące. Odejście nagranych osób, które i tak się dokonało, gdyby odbyło się zaraz po ujawnieniu nagrań, miałoby zupełnie inne znaczenie.

Niewytłumaczona reforma emerytalna. Tusk długo unikał tematu trudnych, niepopularnych zmian w polityce społecznej. Na naciski zwykł odpowiadać: sami sobie róbcie bolesne reformy. W końcu, pod wpływem stanu funduszu emerytalnego, rosnącego zadłużenia budżetu, prognoz demograficznych, a także sugestii Brukseli i rynków finansowych (dbając o rating kraju), zdecydował się na podwyższenie wieku emerytalnego. Okazało się jednak, że Tusk tą reformą trafił w splot słoneczny nie tylko związków zawodowych, ale wielkich grup społecznych. Opór wobec koncepcji „67” okazał się ogromny, a akcja informacyjna rządu, przygotowanie reformy bardzo mizerne. Tusk wybrał najbardziej bolesną zmianę, jaką można sobie było wyobrazić, mimo że tak bardzo chciał jej uniknąć. Oczywiście modernizacja systemu emerytalnego była długofalową koniecznością, ale po pierwsze – sposób jej wprowadzenia był piarowo wyjątkowo nieudolny, a po drugie – zaczekanie jeszcze dwa lata, do wyborów (co zresztą podobno Tuskowi doradzano) nie zmieniłoby zasadniczo sytuacji, a nie rozwścieczyłoby milionów ludzi i nie dałoby pretekstu całej opozycji do gwałtownych ataków. Emerytury nie pojawiły się odpowiednio wcześniej jako ważny, niecierpiący zwłoki temat debaty, gdzie Platforma mogłaby się jawić jako ugrupowanie szukające wyczekiwanego kompromisu: może dla mężczyzn na przykład 66 lat, dla kobiet 63. Pojawiła się twarda doktryna 67 dla wszystkich, która Platformę wykończyła. Tak jakby Tusk chciał za jednym zamachem odrobić swoją poprzednią niechęć do „bolesnych reform”. Wcześniej priorytetem dla Tuska było powstrzymywanie PiS przed dojściem do władzy, ponieważ wtedy partia Kaczyńskiego i tak cofnęłaby jego koncepcje. Dlatego wszelkie pomysły Platformy były kompromisem pomiędzy tym, co trzeba zrobić, a koniecznością niedodawania szans wyborczych PiS. W przypadku reformy emerytalnej albo ta strategia świadomie została odłożona na bok, albo zlekceważona.

Przejęcie pieniędzy z OFE. Tu znowu niby były racjonalne powody. Tuska i Rostowskiego do pasji doprowadzał fakt, że państwo musi się zadłużać, aby uzyskać pieniądze na pokrycie ubytku składki emerytalnej w funduszu ubezpieczeń, która jest przekazywana do OFE zamiast na finansowanie bieżących emerytur. Uspokajająco musiał działać fakt, że PiS także nie był miłośnikiem OFE, więc panowało przekonanie, że na froncie walki z Kaczyńskim Platforma nie poniesie strat. Ale okazało się, że nie tylko walka z PiS się liczy. Partia Tuska została zaatakowana z liberalnej strony, ujawniła się nowa polityczna energia (ponad 2 mln osób dobrowolnie, mimo biurokratycznej mitręgi, postanowiło zostać w OFE), która w końcu, po dwóch latach, skonsolidowała się w postaci Nowoczesnej Ryszarda Petru, 7,6 proc. w ostatnich wyborach. Na tyle strat Tusk mniej więcej powinien ocenić swoją ówczesną decyzję. Oczywiście Petru gromadzi nie tylko sieroty po OFE, ale wystarczy porozmawiać z wieloma młodymi ludźmi o liberalnych poglądach, aby dojść do wniosku, że tamto wydarzenie miało dla nich niemal epokowy wymiar – przejęto (ich zdaniem) prywatne pieniądze, złamano zasady. Było to dowodem na „zdradę” Platformy, choć ostatni wyrok Trybunału Konstytucyjnego potwierdził, że „składki do OFE” rząd słusznie traktował jako pieniądze publiczne.

Tusk w ogólności dużą polityczną cenę zapłacił za to, że – w czasach nowego wielkiego kryzysu – pilnował równowagi w budżecie, zamrażał płace, podniósł VAT. I Platforma przegrała z tymi, którzy nie obiecywali, że będą strażnikami budżetu. Przeciwnie, obiecali wydać dziesiątki, nawet setki miliardów. Kiedy w ostatniej kampanii Ewa Kopacz rzuciła hasło „wyższe płace”, było już za późno.

Nieobecny piar. Donald Tusk, zwłaszcza w oczach swoich przeciwników, uchodził za mistrza socjotechniki, marketingowej „ściemy”, polityka, który z piaru zrobił swój znak firmowy. Czy tak było w rzeczywistości? Tusk potrafił znikać na wiele dni, a po wybuchu jakiejś afery czy choćby niby-afery nie zabierał głosu przez tydzień albo dłużej. Pytanie: gdzie jest premier? rozbrzmiewało podczas jego urzędowania bardzo często. Tusk rzadko komentował rzeczywistość, tłumaczył sens rządowych projektów, opowiadał o celach, wizji państwa. Nie przedstawiał idei Platformy, nie mówił, o co jego partii chodzi, dlaczego jest lepsza niż inne. Zręczność oratorska Tuska, umiejętność wychodzenia z kryzysów przysłoniła brak tego najważniejszego piaru, dotyczącego spraw ogólniejszych, związanych z wartościami i politycznymi pryncypiami. Na tym polu Platforma sromotnie przegrała z PiS.

Czytaj także

Ważne w kraju

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną