Borys Szyc w roli legendy polskiego teatru

Przez aktora do Kantora
Kinowa publiczność dostanie szansę spotkania z historią Tadeusza Kantora. A Borys Szyc – aktor, który zagra go w powstającym właśnie filmie – szansę na zmianę wizerunku.
Tadeusz Kantor w warszawskiej Stodole po spektaklu teatru Cricot 2, maj 1984 r. Warszawa.
Marek Suchecki/Forum

Tadeusz Kantor w warszawskiej Stodole po spektaklu teatru Cricot 2, maj 1984 r. Warszawa.

Jak zareagują na filmowy portret Kantora jego najbliżsi, a przy okazji także bohaterowie filmu?
Aleksander Jałosiński/Forum

Jak zareagują na filmowy portret Kantora jego najbliżsi, a przy okazji także bohaterowie filmu?

Jan Hryniak przyznaje, że wszyscy, którym mówił, że to Szyc ma zagrać Kantora, w pierwszym odruchu byli bardzo zdziwieni.
Jacek Domiński/Reporter

Jan Hryniak przyznaje, że wszyscy, którym mówił, że to Szyc ma zagrać Kantora, w pierwszym odruchu byli bardzo zdziwieni.

Rusza ofensywa filmów fabularnych o polskich artystach. Jesienią mają wystartować zdjęcia do biograficznego obrazu o malarzu Władysławie Strzemińskim w reżyserii Andrzeja Wajdy i z Bogusławem Lindą w głównej roli. Trwają też prace nad filmem o skomplikowanych osobowościach i relacjach w rodzinie Beksińskich. Ojca, malarza Zdzisława Beksińskiego, zagra Andrzej Seweryn, w roli syna – charyzmatycznego prezentera radiowego i tłumacza – wystąpi Dawid Ogrodnik; reżyseruje Jan P. Matuszyński.

Najwcześniej jednak, bo już pod koniec lipca, rusza plan zdjęciowy fabuły o Tadeuszu Kantorze – malarzu i światowej sławy twórcy teatralnym, zmarłym w 1990 r.

Setną rocznicę urodzin artysty UNESCO uczciło, ogłaszając bieżący rok Rokiem Kantora. Niedawno nowa siedziba Cricoteki, ośrodka dokumentującego twórczość Kantora, została wyróżniona przez środowisko znawców architektury Nagrodą Architektoniczną POLITYKI, jako najciekawszy nowy budynek w Polsce. W Tokio, São Paulo, Edynburgu, Rzymie, Madrycie, Berlinie i Paryżu odbędą się sesje naukowe i wystawy poświęcone myśli i twórczości artysty, wydano serię płyt DVD z filmami dokumentującymi jego drogę twórczą.

Film fabularny to jednak zupełnie inny rodzaj wyzwania. Nie tylko z powodów finansowych, choć prace nad budżetem wciąż trwają (z nieoficjalnych informacji wynika, że waha się między 8 a 10 mln zł, na które złożyły się NInA, PISF i Miasto Kraków); producentem jest Studio Rewers założone przez Borysa Lankosza i Annę Drozd.

Kantor urodził się w 1915 r. w galicyjskim miasteczku Wielopole Skrzyńskie, które dziś w niczym nie przypomina siebie z czasów, gdy młody Kantor malował święte postaci dla parafialnego kościoła. Dlatego w filmie zagra je podlaski Tykocin, który rys przedwojenny zachował. Wyzwaniem dla polskiego przemysłu filmowego będzie także uchwycenie bogatej kariery artysty.

Legendarne tournée grupy teatralnej Kantora Cricot 2 obejmowały cały świat, nie sposób opisać fenomenu teatru bez pokazania jego triumfów w Paryżu czy nowojorskim La MaMa Theatre czy bez obrazków z poświęconego Kantorowi ośrodka artystycznego we Florencji. Zdjęcia w tych miejscach są zaplanowane, dokumentacja powstała, odzew wśród lokalnych środowisk związanych z Kantorem był bardzo pozytywny – pytanie tylko, na co wystarczy pieniędzy.

Pytanie też, jak zareagują na filmowy portret Kantora jego najbliżsi, a przy okazji także bohaterowie filmu? Druga żona Kantora – malarka i aktorka Cricot 2 Maria Stangret-Kantor – oraz córka artysty z pierwszego małżeństwa Dorota Krakowska przez wiele lat procesowały się z Cricoteką o prawa własności do części dzieł Kantora oraz wysokość opłat licencyjnych za ich wystawianie. Krakowska chciałaby też mieć większy wpływ na pracę ośrodka. Kantor, jak wielu charyzmatycznych twórców, miał (i wciąż ma) wyznawców, swoistych strażników dzieła, którzy w kolejnych książkach, wywiadach i filmach dokumentalnych niosą jego myśl przez następne dekady.

Wszystkich nie zadowolę i nawet nie będę próbował. Zainteresowanym szczegółową biografią Kantora polecam książkę Krzysztofa Pleśniarowicza – tłumaczy reżyser filmu Jan Hryniak. Obok filmów fabularnych ma w dorobku dokumenty o artystach, m.in. o Stevie Reichu i nowojorskim teatrze The Wooster Group, po godzinach maluje akwarele z krajobrazami.

Staram się trzymać potwierdzonych informacji i „oficjalnych” opowieści, co nie oznacza, że film będzie laurką – kontynuuje. – Pokazujemy Kantora jako wielkiego artystę, ale także jako człowieka pełnego manii i obsesji, despotę i awanturnika, który zaczynał od gróźb, dopiero gdy nie skutkowały, przechodził do próśb. Gdy osiągnął, czego chciał, wracał do gróźb, żeby się nie utrwaliło, że Kantor prosi.

Kontrowersji pewnie nie uda się uniknąć. Pierwsza już jest. Tytułowego bohatera ma zagrać Borys Szyc.

Jan Hryniak przyznaje, że wszyscy, którym mówił, że to Szyc ma zagrać Kantora, w pierwszym odruchu byli bardzo zdziwieni. Kiedy im pokazywał zdjęcia aktora w charakteryzacji, reakcją był jeszcze większy szok, bo ogolony i odchudzony Szyc, zgarbiony, w czarnej marynarce, białej koszuli – ulubionym stroju Kantora – wyglądał jak sobowtór mistrza. – Jednak wcielenie się w Kantora to nie tylko kwestia fizycznego podobieństwa – tłumaczy reżyser. – Równie ważna jest wewnętrzna gotowość, temperament, charyzma, bezczelność. Rozmawiałem z kilkoma aktorami, każdy mówił głównie o obawach, czy podoła zadaniu. A ta rola wymaga nie tyle odwagi, co brawury, i Borys ją ma.

W kulcie Kantora

Wybór Szyca budzi kontrowersje nie tylko z powodu braku podobieństwa fizycznego. Ważniejszy jest wizerunek aktora, który po sukcesach na początku kariery, w ostatnich latach stał się specjalistą od wątpliwych ról w kiczowatych filmach, etatowym zdobywcą Węży (polskiego odpowiednika hollywoodzkich Złotych Malin, nagród dla najgorszych filmów roku), które otrzymał za role w „Bitwie Warszawskiej 1920”, „Kac Wawa” i, ostatnio, „Dżej Dżej”. – Kariera aktorska generalnie to sinusoida, choć oczywiście nie pomogłem sobie złymi wyborami – przyznaje Borys Szyc. – Ostatnie dwa lata były trudne, a wnioski są proste: unikać pewnych osób i pewnych płynów, szkolić się w pewności siebie, w szukaniu celu i w filtrowaniu tego, co mówią inni.

Czytaj także

Aktualności, komentarze

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną