Ekologiczne tworzywa sztuczne

Plastik przyjazny środowisku
Tworzywa sztuczne – potocznie nazywane plastikami – to materiały, bez których nie mógłby funkcjonować współczesny świat. Jednocześnie oskarża się je za wiele grzechów obciążających współczesną cywilizację. Często niesłusznie.
Plastikowe flamingi na solnych polach pustyni w Utah. Bonneville, Utah.
Corbis

Plastikowe flamingi na solnych polach pustyni w Utah. Bonneville, Utah.

Plastikowe butelki po przedostaniu się do środowiska nie powodują jego skażenia. Jedynie zaśmiecają je.
BEW

Plastikowe butelki po przedostaniu się do środowiska nie powodują jego skażenia. Jedynie zaśmiecają je.

Epoka plastiku trwa nieprzerwanie od początku XX w. Tworzywa sztuczne mają wiele zalet.
Nino Barbieri/Wikipedia

Epoka plastiku trwa nieprzerwanie od początku XX w. Tworzywa sztuczne mają wiele zalet.

Podobnie jak w przeszłości następowały po sobie epoka kamienia, epoka brązu i epoka żelaza, tak od początku XX w. trwa niezmiennie epoka tworzyw sztucznych. Te materiały są zbudowane z syntetycznych polimerów, czyli substancji powstałych z połączenia setek tysięcy niewielkich molekuł, które tworzą długie łańcuchy. Rozejrzyjmy się wokół – jeżeli nikt nie natrafi wzrokiem na żadne tworzywo sztuczne, to prawdopodobnie znajdujemy się w ściśle chronionym rezerwacie przyrody. Choć i w takich miejscach nie brakuje innych polimerów – naturalnych, z których zbudowane są tkanki roślin, zwierząt i ludzi. Białka, kwasy nukleinowe i polisacharydy to nic innego jak biopolimery, które wchodzą w skład naszych komórek. Bez nich życie nie byłoby możliwe. Polimery naturalne nie stanowią zagrożenia dla otaczającego nas środowiska. Różnego rodzaju mikroorganizmy zamieszkujące glebę i wodę szybko rozkładają tkanki roślinne i zwierzęce, przez co nie toniemy w zwałach śmieci utworzonych z materii organicznej. Niestety, mikroorganizmy nie radzą sobie równie łatwo z tworzywami sztucznymi, a w związku z masową produkcją plastików ogromne ilości tego rodzaju odpadów trafiają każdego roku do środowiska. Ze względu na to tworzywa sztuczne często uważane są za antyekologiczne. Czy na pewno słusznie?

Co spowodowało, że tworzywa sztuczne tak zyskały na popularności w XX w.? Może ich wytrzymałość? Byłaby to po części prawda. Duża część tworzyw sztucznych to materiały niezwykle wytrzymałe jak na swoją masę i odporne na działanie dużych sił. Gumowe opony w samochodach ciężarowych wytrzymują nacisk wielu ton przez długi czas. Nawet zwykła torba foliowa ma zdecydowanie większą wytrzymałość niż torba papierowa. Za wielką zaletę tworzyw sztucznych można uznać ich odporność na działanie warunków atmosferycznych. Polimery syntetyczne, w przeciwieństwie do metali i ich stopów, nie ulegają tak łatwo procesom korozji (to pojęcie dotyczy nie tylko metali).

Jeszcze do niedawna urządzenia na placach zabaw dla dzieci były w większości wykonane ze stopów metali oraz drewna. Jednak koszty powodowane ich konserwacją i usuwaniem skorodowanych elementów były zbyt duże. Obecnie na placach zabaw wykorzystywane są przede wszystkim tworzywa sztuczne, przez co mogą służyć mieszkańcom przez lata i nie wymagają dużych nakładów na utrzymanie. Nie jest to bez znaczenia, ponieważ korozja naprawdę dużo kosztuje. Ocenia się, że straty korozyjne w Polsce pochłaniają aż 8 proc. PKB rocznie (jeszcze niedawno było to 10 proc.). Jednak to inna cecha tworzyw sztucznych przesądziła o ich szerokim zastosowaniu w niemal każdej dziedzinie życia – ich lekkość.

Ludzkość od dawna poszukiwała materiału, który zapewniłby jej przyjemną lekkość bytu. Dla wielu milionów ludzi w Afryce plastikowe pojemniki na wodę i wiadra to najcenniejsze rzeczy w ich dobytku. Od kiedy plastikowe pojemniki zastąpiły ciężkie, gliniane stągwie służące do przechowywania oraz, co istotniejsze, do przenoszenia wody, mieszkańcom Afryki żyje się odrobinę lepiej.

Przez kilkadziesiąt najbliższych lat paliwa kopalne wciąż będą stanowiły główne źródło energii na świecie. Każdy kierowca wie, że niska masa samochodu wiąże się z mniejszym spalaniem paliwa. Mniejsze spalanie to niższe wydatki oraz mniejsza emisja dwutlenku węgla i innych substancji potencjalnie niebezpiecznych dla ludzi i całej planety. Coraz więcej elementów we współczesnych pojazdach wykonanych jest z najlżejszych tworzyw polimerowych. Niekiedy są to materiały najwyższej jakości, które zapewniają również ogromną wytrzymałość, przez co wzrasta bezpieczeństwo pasażerów podczas zderzenia. Czy jednak tworzywa sztuczne są równie bezpieczne dla środowiska?

Czytaj także

Co nowego w nauce?

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną