szukaj
Dwie wystawy na stulecie awangardy
Grunt to bunt
Solidarnie i z rozmachem środowisko muzealników postanowiło uhonorować setną rocznicę awangardy w Polsce. Wypada jednak zapytać: awangardy, czyli właściwie czego?
Marek Włodarski, „Pejzaż biologiczny”, 1930 r.
Muzeum Sztuki w Łodzi

Marek Włodarski, „Pejzaż biologiczny”, 1930 r.

Ten wywodzący się z teorii wojskowości termin zrobił w kulturze zaskakującą karierę. Ale trzeba też przyznać, że idealnie pasował do opisania artystycznych zjawisk tak gwałtownie eksplodujących w XX stuleciu. Avant garde, czyli straż przednia, ryzykownie zapuszczająca się na nieznane tereny, by je zbadać, oswoić i dzięki temu pozwolić zasadniczej kolumnie wojska przemieszczać się bez przeszkód. O awangardzie w kontekście twórczości jako pierwszy wspomniał Henri de Saint-Simon na początku XIX w. Jednak dopiero sto lat później lubiący militarne porównania futuryści wprowadzili ją na stałe do słownika sztuki. Z kotła bulgocącego konfliktami narodowościowymi i politycznymi, nowymi ideami światopoglądowymi i teoriami filozoficznymi, wyskakiwały co rusz nowe kierunki estetyczne: kubizm, ekspresjonizm, abstrakcjonizm, dadaizm, surrealizm, konstruktywizm, a wszystkie je ponownie pakowano do wspólnego gara z napisem: awangarda.

Zawsze, gdy jakiś termin ma opisywać zbyt wiele i zbyt różnorodnych zjawisk, rodzą się problemy. Oczywiście, co do kilku ustaleń zgoda była powszechna. Awangarda to ta, która walczyła ze starym porządkiem estetycznym, burzyła kanony, była wojownicza, buntownicza, kreatywna, zrywała z historią, pragnęła wyrażać swój czas, przebudowywać sztukę i społeczeństwo. Z wyznaczeniem desygnatów dla takiego zestawu cech było już jednak dużo trudniej. W najszerszym, choć trzeba dodać, że najrzadziej spotykanym rozumieniu, przyjmowano, że awangarda to każde zjawisko artystyczne wyprzedzające swój czas.

Wykorzystałeś swoją miesięczną pulę 10 tekstów z POLITYKI dostępnych nieodpłatnie w naszym serwisie.
Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną