Historia

„Nieba i ziemi nie widać. Warszawiacy o wrześniu 1939” – nowa wystawa w Muzeum Warszawy

Tadeusz Sobol – we wrześniu 1939 roku miał 11 lat, mieszkał z matką i bratem na Rynku Nowego Miasta i uczył się w staromiejskiej „czwórce”. Pięć lat później walczył w powstaniu warszawskim. Po wojnie został lekarzem.
Fot: archiwum rodzinne. Tadeusz Sobol – we wrześniu 1939 roku miał 11 lat, mieszkał z matką i bratem na Rynku Nowego Miasta i uczył się w staromiejskiej „czwórce”. Pięć lat później walczył w powstaniu warszawskim. Po wojnie został lekarzem. Fot: archiwum rodzinne. Materiały partnera
Mieli plany i marzenia, tak jak my korzystali z uroków lata w mieście, wracali z wakacji. Jedni z obawą, co zastaną, drudzy z zapasami jedzenia od rodziny. Warszawiacy w 1939 roku z niedowierzaniem i nadzieją, że do wojny jednak nie dojdzie, obserwowali rozwój wypadków. Ale w obliczu coraz gorszych wiadomości, szybko zmobilizowali się do wspólnego działania. Ich wspomnienia pokaże wystawa „Nieba i ziemi nie widać. Warszawiacy o wrześniu 1939”, którą od 13 września można oglądać w Muzeum Warszawy na Rynku Starego Miasta.
„Nieba i ziemi nie widać. Warszawiacy o wrześniu 1939” – nowa wystawa w Muzeum WarszawyMateriały partnera „Nieba i ziemi nie widać. Warszawiacy o wrześniu 1939” – nowa wystawa w Muzeum Warszawy

Pamiętniki Warszawiaka

Muzeum Warszawy upamiętnia 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej niezwykłą wystawą opowiedzianą głosami mieszkańców i mieszkanek stolicy z różnych środowisk, w różnym wieku. Kilka lat po wojnie spisali oni swoje wspomnienia w odpowiedzi na konkurs na wojenny „Pamiętnik Warszawiaka”.

- Naszą uwagę przykuły indywidualne losy, nadzieje, lęki i refleksje zaangażowanych w obronę Warszawy mieszkańców. Przyjrzymy się doświadczeniu oblężonego miasta z perspektywy zwykłych ludzi, nieco na uboczu pozostawiając narrację o wybitnych jednostkach czy wielkich akcjach militarnych. Poprzez wystawę pragniemy zwrócić uwagę na ten nieoczywisty aspekt wojennej historii Warszawy. – mówi Julian Borkowski, jeden z kuratorów wystawy.

Początki i nadzieje

Wystawa prowadzi widza przez kolejne fazy dramatu miasta: od atmosfery ostatniego lata przed wybuchem wojny, przez wydarzenia pierwszego tygodnia września, do tragicznych dni oblężenia i kapitulacji. Chwile przed wybuchem wojny wspomina Wanda Ryś-Straszewska: „Lato tego pamiętnego roku było piękne i upalne – wieczory cudowne, niebo usiane gwiazdami, chęć życia rozpierała serce. Co wieczór chodziliśmy do pobliskiego parku przy ulicy Wawelskiej, siadaliśmy na ławeczce i upajaliśmy się naszym szczęściem, snując piękne projekty na przyszłość”

Wanda Ryś-StraszyńskaMateriały partneraWanda Ryś-Straszyńska

Gimnazjalista na wojnie

Kiedy wybuchła wojna Tadeusz Sobol miał 11 lat i był uczniem staromiejskiej szkoły powszechnej nr 4. Mieszkał z matką i bratem w kamienicy na Rynku Nowego Miasta. W czasie okupacji od 1942 roku do lipca 1944 roku był harcerzem w Gnieździe „Żwawy Burek”. W pamiętnikach pisze między innymi tak: „Wobec tego postanowiliśmy wybudować działo przeciwlotnicze, robota nie trwała długo, użyliśmy na budowę naszego działa rurę od piecyka, stołek, dwa krzesła, ceratę. Wódz ustalił dyżury i od tej chwili zaczęliśmy prawdziwą walkę”.

Po kapitulacji powstania, w którym brał czynny udział, znalazł się z matką i bratem w obozie w Pruszkowie, następnie został wywieziony do Ravensbrück i zmuszony do pracy w fabryce lokomotyw w Babelsbergu. Po wojnie wrócił do Polski i wstąpił do wojska, by po Akademii Medycznej pracować jako lekarz internista. Jego syn, Piotr, również został lekarzem.

Wspomnienia Stanisława Ostrowskiego przesłane na konkurs Pamiętnik warszawiaka Warszawa, 1947, w zbiorach Muzeum WarszawyMateriały partneraWspomnienia Stanisława Ostrowskiego przesłane na konkurs Pamiętnik warszawiaka Warszawa, 1947, w zbiorach Muzeum Warszawy

Oblężenie i kapitulacja

19-dniowe oblężenie to czas wielkiej próby. W pamiętniku Mariana Kałaski czytamy: „Kto to będzie czytał, niech wie o tym, że głód jest najstraszniejszy w takich warunkach, jak niektórzy, co nie zrobili sobie zapasu lub z innych okoliczności zostali bez dachu nad głową, pieniędzy i kawałka, jak to mówią, chleba”. Prezydent Warszawy Stefan Starzyński w radiowych przemówieniach uspokajał i mobilizował warszawiaków, apelował o pomoc dla miasta i Polski. Jego głos był w tych dniach największym wsparciem dla tysięcy mieszkańców. W ostatnich dniach września pozbawiona pomocy Warszawa znalazła się na skraju klęski żywiołowej i epidemii. Dwanaście procent zabudowy uległo zniszczeniu, nie było czym gasić pożarów. Warszawiacy zostali bez informacji, żywności, prądu, wody i pomocy sanitarnej. Pomimo to, jak wynika z wielu relacji, wiadomość o kapitulacji została przyjęta z rozpaczą i niedowierzaniem.

Wystawa w Muzeum Warszawy

Ekspozycję opartą o nieopublikowane wspomnienia warszawiaków i warszawianek będzie można oglądać od 13 września 2019 do 5 stycznia 2020 roku w nowocześnie zaaranżowanych wnętrzach kamienic przy Rynku Starego Miasta w Warszawie. Wystawie towarzyszy książkowe wydanie warszawskich pamiętników – wielobarwnego i fascynującego zapisu codzienności w oblężonym mieście.

W programie towarzyszącym wystawie, w czasie spotkań i pokazów filmowych organizatorzy zadadzą pytania o losy współczesnych cywilów w obliczu konfliktów zbrojnych.

Pełny program wydarzeń na www.muzeumwarszawy.pl

13 WRZEŚNIA – 5 STYCZNIA 2020

siedziba główna Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta

od wtorku do niedzieli w godz. 10.00 – 19.00

bilety: 7/10 zł

Kuratorzy wystawy: Małgorzata Berezowska, Julian Borkowski, Izabella Maliszewska.

Identyfikator dziecięcy uszyty przez Antoninę Janczewską dla czteroletniego syna Grzegorza Władysława Janczewskiego. Warszawa, wrzesień 1939, w zbiorach Muzeum Warszawy, MHW 24887.Materiały partneraIdentyfikator dziecięcy uszyty przez Antoninę Janczewską dla czteroletniego syna Grzegorza Władysława Janczewskiego. Warszawa, wrzesień 1939, w zbiorach Muzeum Warszawy, MHW 24887.

Polityka 37.2019 (3227) z dnia 10.09.2019; Materiał informacyjno-edukacyjny; s. ${issuePage}
Reklama

Codzienny newsletter „Polityki”. Tylko ważne tematy

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość potwierdzającą.
By dokończyć proces sprawdź swoją skrzynkę pocztową i kliknij zawarty w niej link.

Informacja o RODO

Polityka RODO

  • Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Polityka Sp. z o.o. SKA z siedzibą w Warszawie 02-309, przy ul. Słupeckiej 6. Przetwarzamy Twoje dane w celu wysyłki newslettera (podstawa przetwarzania danych to konieczność przetwarzania danych w celu realizacji umowy).
  • Twoje dane będą przetwarzane do chwili ew. rezygnacji z otrzymywania newslettera, a po tym czasie mogą być przetwarzane przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń.
  • Podanie przez Ciebie danych jest dobrowolne, ale konieczne do tego, żeby zamówić nasz newsletter.
  • Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia swoich danych oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Czytaj także

Kultura

Historia słynnego agenta 007

23 filmy, sześciu aktorów użyczających twarzy głównemu bohaterowi, mnóstwo wypitych Martini, rozbitych aut i uwiedzionych kobiet. Filmowy James Bond, od pięciu dekad obecny na ekranach, pobił rekord, do którego nie zbliżyła się żadna inna filmowa seria.

Katarzyna Czajka
02.10.2012
Reklama