Sejm w tym tygodniu: Marcin Horała został wicemarszałkiem. Rząd walczy z wetami prezydenta
W czwartek wieczorem odbyło się w Sejmie sprawozdanie komisji nadzwyczajnej pracującej nad projektem ustawy o statusie osoby najbliższej i umowy o wspólnym pożyciu (słowem: nad związkami partnerskimi). Posłowie i posłanki niezwłocznie próbowali odrzucić weto, po które przez wzgląd na „ochronę instytucji małżeństwa” raczył sięgnąć w lipcu Karol Nawrocki. Bez zaskoczeń koalicji nie udało się oddalić jego wątpliwości – do odrzucenia weta potrzeba większości 3/5. Rząd uciułał 232 głosy, o 27 za mało.
Ustawa o statusie osoby najbliższej to pierwsze w polskiej historii regulacje pozwalające na formalizację związków partnerskich. Możliwość zawierania małżeństw przez pary jednopłciowe według badania stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza popiera 54 proc. Polek i Polaków. Przepisy, i tak mocno ograniczone, według sondażu SW Research dla Kampanii Przeciw Homofobii mają trzykrotnie więcej zwolenników niż przeciwników.
W środę prezydencki minister Paweł Szefernaker mówił w Sejmie: „Zajrzyjmy do OSR [Oceny Skutków Regulacji – red.]. Wynika z nich, że w pracach i konsultacjach wokół projektu istotną rolę odegrały tylko środowiska skupione wokół postulatów ideologii LGBT. W OSR załączonym do ustawy wymieniono m.in. Fundację Transfuzja, Fundację Tęczowe Rodziny, Homokomando, queer, niebinarność i wiele innych podobnych środowisk i tylko takie środowiska”.
Polityk raczył zauważyć, że „przyszłość narodu Polski nie tworzy się hasłami ideologicznymi, przyszłość Polski rodzi się w polskiej rodzinie i demografii, a nie w Homokomando”. Ustawa – stwierdził Szefernaker – „ma być pierwszym krokiem, by związki jednopłciowe były traktowane na równi z małżeństwami”. Jak mawia młodzież: nie widzę wad.
Kasa na CPN
Przygoda Sejmu z prezydenckimi wetami nie kończy się na związkach partnerskich. Parlament przyjął po raz drugi ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków, tzw. windfall tax. Pierwowzór Nawrocki skierował w lipcu po złości do Trybunału Konstytucyjnego. Miał wątpliwości wobec „mocy wstecznej”, z jaką miałby być naliczany podatek, mówił coś po łacinie („lex retro non agit”) i sugerował, że nowa opłata dla koncernów paliwowych uderzy w zwykłych Polaków.
W drugim podejściu rząd mówi o nowym źródle finansowania dla programu „Ceny Paliw Niżej”, który dwukrotnie wprowadzono w tym roku. Resort finansów szacuje wpływy z „podatku” na 4 mld zł. Opłata objęłaby przedsiębiorców prowadzących od 1 marca 2026 do 31 marca 2027 r. na terytorium Polski działalność w zakresie wytwarzania paliw ciekłych, a także przedsiębiorców dokonujących zbycia na podstawie koncesji na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą. Ustawa upraszcza też procedurę obniżenia akcyzy.
Na biurko prezydenta trafią również nowiusieńkie, świeże, jeszcze niewetowane projekty. To przede wszystkim ustawa o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Projekt zakłada, że z usług asystenta będą mogły korzystać osoby z niepełnosprawnościami w wieku od 18 do 65 lat, które uzyskały co najmniej 80 pkt w skali potrzeby wsparcia. Od 2030 r. o taką pomoc będzie mogła się ubiegać także młodzież od 13. roku życia. Asystencja będzie funkcjonować w wymiarze od 20 do 240 godzin miesięcznie dla dorosłych, a dla dzieci od 20 do 80 godzin. Przepisy wejdą w życie w 2028 r. Ministerstwo Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej szacuje, że obejmą ok. 100 tys. osób.
Z obrad Sejmu zniknął projekt ustawy antyalkoholowej, który ograniczał sprzedaż nocną, reklamy i promocje piwa. Udało się przyjąć ustawę znoszącą całkowity zakaz reklamowania aptek. Przepis jest skutkiem wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Horała i Hołownia
Legislacja legislacją, nie należy zapominać również o roszadach personalnych. Po niespełna trzech latach udało się obsadzić szóste, ostatnie miejsce w Prezydium Sejmu – ich liczba ustalana jest uchwałą na początku kadencji. Stanowisko wicemarszałka pozostawało wolne od 2023 r., gdy koalicja nie poparła kandydatury Elżbiety Witek – byłej marszałkini Sejmu – a PiS odmawiał zgłoszenia innej osoby. Sytuacja nabrała tempa, gdy powstał klub parlamentarny Rozwój Plus. Klub PiS niezwłocznie zgłosił Marcina Ociepę, a Rozwój Plus wystawił w odpowiedzi Marcina Horałę.
O potencjalnej wojnie o stołki wiedzieliśmy przed wakacjami, jednak marszałek Włodzimierz Czarzasty odsuwał salomonową decyzję, przerzucając odpowiedzialność na zwaśnione strony. PiS i Rozwój Plus nie doszły do porozumienia, a Sejm poparł kandydata Morawieckiego. Jak twierdzili w mediach posłowie rządzącej koalicji, przeważyła chęć dolania oliwy do prawicowego ognia.
Do roszady potrzeba dwóch figur. Zmianę zanotował więc także klub Polski 2050: Szymon Hołownia objął ster i zastąpił Pawła Śliza. Na razie opóźniają się wszystkie scenariusze związane z przyszłością byłego marszałka. Mówiło się, że Hołownia wejdzie do rządu – miał zastąpić partyjną koleżankę w resorcie kultury lub funduszy, a nawet otrzymać tekę wicepremiera – i przekazać stanowisko wicemarszałka Sejmu Pawłowi Ślizowi w zamian za kierownictwo klubu. Można już odhaczyć punkt o odzyskaniu sterowności nad klubem, na ciąg dalszy pozostaje zaczekać.