Przejdź do treści
Reklama
Reklama
Nauka

Homo erectus przetrwał w Azji dłużej niż sądzono. W dodatku w lesie deszczowym, którego nie lubił

Homo erectus przetrwał w Azji dłużej niż sądzono. W dodatku w lesie deszczowym

Preferuj w Google
Dodaj nas do ulubionych źródeł w Google, aby częściej widzieć „Politykę” w wynikach wyszukiwania.
x
W niewielkich komorach jaskiń Baxian i Naxian znaleziono ponad 18 tys. szczątków ssaków, w tym dziewięć zębów hominidów. W niewielkich komorach jaskiń Baxian i Naxian znaleziono ponad 18 tys. szczątków ssaków, w tym dziewięć zębów hominidów. Professor Kira Westaway/Macquarie University / Archiwum
Do tej pory wydawało się, że ten gatunek człowieka zniknął z Azji kontynentalnej ok. 400 tys. lat temu. Najnowsze analizy zębów odnalezionych w południowych Chinach przynoszą jednak sensacyjne wyniki.

Homo erectus (człowiek wyprostowany) to jeden z najciekawszych i najdłużej żyjących gatunków człowieka, czyli tych zaliczanych do rodzaju Homo. Pojawił się w Afryce ok. 2 mln lat temu i prawdopodobnie jako pierwszy przedstawiciel ludzi zawędrował do Eurazji. Niektórzy badacze sugerują nawet, że posługiwał się ogniem – używał go m.in. do obróbki żywności. Jego ostatni znani przedstawiciele żyli na Jawie jeszcze 117–108 tys. lat temu. Co ciekawe, naukowcy przypuszczali, że do jego wymarcia na tej wyspie mogła przyczynić się ekspansja lasów deszczowych, do życia w których – jak przypuszczano – nie był przystosowany.

Na kontynencie azjatyckim trop urywał się jednak znacznie wcześniej: nie było tam skamieniałości młodszych niż 400 tys. lat, które zostałyby wiarygodnie datowane. Poza tym większość chińskich stanowisk archeologicznych ze szczątkami H. erectusa znajdowała się na północy i w centrum kraju. Czy zatem tropikalne południe stanowiło dla człowieka wyprostowanego barierę nie do przebycia?

Odpowiedzi dostarczyły dwie jaskinie – Baxian i Naxian – położone ok. 15 km od siebie niedaleko miasta Chongzuo w regionie Kuangsi.

Dziewięć zębów homininów

W niewielkich komorach na ich końcach zalegała skała zlepiona z okruchów – tak twarda, że badacze rozbijali ją młotami pneumatycznymi. Kryła ona ponad 18 tys. szczątków ssaków – m.in. orangutanów, słoni, stegodonów i nosorożców – nagromadzonych niegdyś przez jeżozwierze. Wśród nich odnaleziono dziewięć zębów homininów. Opisują je dwie publikacje w najnowszym „Nature”.

Pierwsza dotyczy wieku znaleziska. Naukowcy ustalili go za pomocą pięciu niezależnych technik. Analiza statystyczna wyników wykazała, że z 95-procentowym prawdopodobieństwem właściciele zębów żyli w tej okolicy gdzieś między 324 a 184 tys. lat temu. Zdaniem autorów publikacji wydłuża to udokumentowaną obecność gatunku w Chinach aż o ponad 200 tys. lat.

Skąd jednak pewność, że to zęby Homo erectusa? Tym zajął się drugi zespół badaczy, który prześwietlił je tomografem, by obejrzeć ukrytą pod szkliwem powierzchnię zębiny. A ponieważ jej kształt pozwala odróżniać gatunki homininów, naukowcy porównali ją ze znalezionymi gdzie indziej zębami człowieka wyprostowanego, neandertalczyków, denisowian (gatunek ludzi zidentyfikowany nie na podstawie szczątków, ale zachowanego w nich DNA, które udało się odtworzyć w 2010 r.) i Homo sapiens. Wynik: osiem okazów pasowało do H. erectusa.

Badacze przeanalizowali również białka szkliwa pięciu zębów, gdyż – podobnie jak DNA – zdradzają one pokrewieństwo gatunków. Okazało się, że w czterech ameloblastyna zawierała zmianę charakterystyczną dla H. erectusa. Piąty ząb, pochodzący z jaskini Baxian, jej nie miał, więc prawdopodobnie należał do denisowianina.

H. erectus w lesie deszczowym

Drugim zaskakującym wnioskiem z badań w chińskich jaskiniach jest środowisko, w którym żyli właściciele zębów. Skład izotopowy węgla w szkliwie zwierząt z obu jaskiń odpowiada w większości diecie charakterystycznej dla gęstego lasu deszczowego i przypomina wartości notowane w puszczach zachodniej Amazonii. Zgodne z nimi wyniki przyniosło też badanie trzech zębów H. erectusa z jaskini Naxian. Do tej pory uważano, że w takim środowisku potrafił poradzić sobie tylko nasz gatunek. Naukowcy zastrzegają jednak, że nie wiadomo, czy przebywanie w lesie tropikalnym to specjalność tej jednej, późnej populacji z południowych Chin, czy umiejętność całego gatunku. Nie przesądzają też, że takie środowisko stanowiło dla człowieka wyprostowanego optymalną niszę. Rozstrzygnąć mogą to dopiero podobne analizy z innych stanowisk archeologicznych ze środkowego plejstocenu (czyli okresu od ok. 774 tys. do 129 tys. lat temu).

Reklama

Czytaj także

Kraj

Zamach w Krakowie. Polska stanęła oko w oko z terroryzmem wewnętrznym. Jakie lekcje musimy odrobić?

Na takie zagrożenie nie wystarczy największe wojsko i najlepsze uzbrojenie. Na tym froncie każdy z nas może być celem i „żołnierzem”. Nie postawimy policjanta pod każdym blokiem, potrzebny będzie wysiłek całego społeczeństwa.

Marek Świerczyński, Polityka Insight
08.11.2026
Reklama