Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 11,90 zł!

Subskrybuj
Rynek

E-dowody już są. Co warto wiedzieć o nowych dokumentach tożsamości?

Bezpieczne, bezpłatne, nowoczesne, skracające procedury – takie mają być nowe dowody osobiste, tzw. e-dowody. Już można się o nie ubiegać.
E-dowody są dostępne od 4 marca 2019 r.Ministerstwo CyfryzacjiE-dowody są dostępne od 4 marca 2019 r.

Od 4 marca 2019 r. można składać wnioski o nowe dowody osobiste z elektroniczną warstwą, zwane e-dowodami. Tak jak dokumenty analogowe będą one potwierdzały naszą tożsamość i polskie obywatelstwo oraz pozwalały na podróżowanie do krajów strefy Schengen, Albanii lub Czarnogóry. Ale nie tylko. Nowa, elektroniczna wersja będzie miała szereg dodatkowych funkcji. Przyda się w bankach, przychodniach, podczas odprawy na lotniskach i w wielu innych sytuacjach wymagających potwierdzenia obecności czy złożenia podpisu.

Czytaj także: Cyfryzacja po polsku. Polska e-tam

Nad nowym typem dokumentów pracowało Ministerstwo Cyfryzacji wspólnie ze specjalistami z Centralnego Ośrodka Informatyki, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji i Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Efekt ich starań – pierwsze plastikowe kartoniki z elektronicznymi chipami – trafią do naszych rąk już za kilka dni. Oto co warto o nich wiedzieć.

Czym e-dowód różni się od dotychczasowego dowodu osobistego?

Z wyglądu elektroniczny dokument będzie podobny do analogowego. Nowym, łatwo dostrzegalnym elementem jest zamieszczony na awersie numer CAN. Ma on zabezpieczać przed nieautoryzowanym odczytaniem danych z karty (żeby połączyć się z czytnikiem, trzeba wpisać dodatkowy numer autoryzujący – właśnie CAN). Numer CAN powtórzony jest także w kodzie paskowym na rewersie.

Najistotniejsza różnica między starym a nowym typem dowodu osobistego wiąże się oczywiście z elektronicznym „wnętrzem” tego drugiego. Między warstwami poliwęglanu w e-dowodzie zatopiony jest chip, który przechowuje nasze dane i certyfikaty, oraz antena, dzięki której dokument może działać bezstykowo. By odczytać zawartość naszego profilu osobistego lub skorzystać z podpisu elektronicznego, wystarczy przyłożyć dowód do czytnika i wstukać kod weryfikujący.

Większe możliwości wykorzystania e-dowodu wynikają nie tylko z jego budowy (warstwa elektroniczna), ale także z danych, jakie zawiera.

E-dowód, awersMinisterstwo CyfryzacjiE-dowód, awers

Jakie dane zawiera e-dowód?

W e-dowodzie znajdują się następujące dane osobowe: imię lub imiona i nazwisko, nazwisko rodowe, imiona rodziców, data i miejsce urodzenia, płeć, zdjęcie, numer PESEL, obywatelstwo. E-dowód zawiera także informacje na temat samego dokumentu, czyli: serię i numer, datę wydania, datę ważności, podmiot, który dowód wydał, i numer CAN.

Ponadto w warstwie elektronicznej e-dowód zawiera dane, których nie było w poprzednich typach dokumentu. Są to:

  • powtórzone dane osobowe i dane dowodu w formie elektronicznej (bez numeru CAN)
  • certyfikaty
  • miejsce na certyfikat kwalifikowany podpisu elektronicznego
  • aplikacja ICAO, która pozwala odprawić się automatycznie przy przekraczaniu granicy państwa.

Czytaj także: Nowe paszporty tylko z mężczyznami, „Bogiem, honorem i ojczyzną”

Jakie certyfikaty może zawierać e-dowód?

Certyfikaty w e-dowodzie pozwalają m.in. na uwierzytelnianie się w usługach online (np. przy logowaniu do ePUAP), podpisać elektronicznie dokumenty podpisem osobistym czy potwierdzić swoją obecność. Są wydawane i weryfikowane przez ministra spraw wewnętrznych i administracji. Istnieją cztery certyfikaty:

  • certyfikat umożliwiający uwierzytelnienie w usługach online (dla osób, które ukończyły 13 lat lub są częściowo ubezwłasnowolnione); by z niego korzystać, niezbędny jest czterocyfrowy kod PIN1.
  • certyfikat, który pozwala podpisać elektronicznie dokumenty podpisem osobistym (podpis osobisty – zaawansowany podpis elektroniczny umieszczany w e-dowodzie, który w kontakcie z urzędem jest tak samo ważny jak podpis własnoręczny, można go także używać do załatwiania innych spraw – z firmami lub osobami, jeśli zgodzą się na to obie strony); certyfikat podpisu osobistego nie jest obowiązkowy, może mieć go wyłącznie osoba pełnoletnia lub osoba powyżej 13. roku życia (na wniosek rodzica lub opiekuna), która jednak nie może z niego korzystać do osiągnięcia pełnoletności; by korzystać z tego certyfikatu, niezbędny jest sześciocyfrowy kod PIN2.
  • certyfikat potwierdzania obecności – znajduje się w każdym e-dowodzie i nie wymaga żadnego kodu PIN.
  • certyfikat kwalifikowanego podpisu elektronicznego – można kupić go u dostawcy komercyjnego i umieścić w swoim e-dowodzie.

Czytaj także: Anna Streżyńska o tym, czy Polska stanie się państwem cyfrowym

Jakie korzyści daje e-dowód?

E-dowód z profilem osobistym to środek identyfikacji elektronicznej. Pozwoli na uwierzytelnienie w systemach teleinformatycznych w celu realizacji usług online, zarówno świadczonych przez podmioty administracji publicznej (ePUAP), jak i komercyjne (np. wymagających weryfikacji deklarowanej tożsamości i wieku osoby, na rzecz której świadczona jest usługa). Notyfikacja e-dowodu w Komisji Europejskiej ułatwi także korzystanie z administracji UE.

Użycie podpisu osobistego (podpisu elektronicznego) będzie wywoływało dla podmiotów prywatnych i publicznych taki sam skutek jak podpis własnoręczny. Używając podpisu osobistego, będzie można podpisać każdy dokument elektroniczny wysyłany do urzędu. E-dowód zapewnia także miejsce na kwalifikowany podpis elektroniczny, jeśli właściciel dokumentu taki podpis posiada lub chciałby nabyć (na zasadach rynkowych). Jedna karta pozwoli wówczas na przechowywanie i korzystanie z obu rodzajów podpisów.

Dowód osobisty jest także dokumentem podróży. E-dowód będzie zawierał aplikację ICAO (Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego). Zapisanie w jego chipie danych osobowych i fotografii posiadacza dowodu w formie zdjęcia biometrycznego pozwoli na korzystanie z automatycznych bramek granicznych, a co za tym idzie – umożliwi szybszą i sprawniejszą obsługę na lotnisku.

W placówkach medycznych pacjenci legitymujący się e-dowodem będą mogli w przyszłości rejestrować się bez podawania danych osobowych.

E-dowód, rewersMinisterstwo CyfryzacjiE-dowód, rewers

Bezpieczeństwo elektronicznego dowodu osobistego

Według zapewnień ministra cyfryzacji Marka Zagórskiego e-dowody mają cechować się wysokim profilem bezpieczeństwa. Przed zdalnym przejęciem danych z naszego dowodu chronić ma numer CAN. Użytkownicy będą także dysponować dwoma numerami PIN do uwierzytelniania i podpisu elektronicznego. A sam fakt, że dane będą zaszyfrowane w warstwie elektronicznej, sprawi, że e-dowody mają być trudniejsze do podrobienia niż dokumenty, z których informacje można po prostu odczytać w tradycyjny sposób.

Co w przypadku zgubienia e-dowodu?

Gdy zgubimy dowód – czyli „w przypadku czasowej utraty kontroli nad dowodem osobistym” – będziemy mogli zawiesić certyfikaty zamieszczone w jego warstwie elektronicznej. Zawiesić „działanie dowodu” będzie można tylko na 14 dni, po tym czasie – jeśli nie cofniemy tej decyzji – dokument całkowicie utraci ważność. Czynności podejmowane w okresie zawieszenia lub unieważnienia certyfikatów nie będą miały skutków prawnych.

Komu przysługuje elektroniczny dowód osobisty?

Każdemu, kto jest zobowiązany lub uprawniony do jego posiadania. Osoby, których dokumenty utraciły ważność i które od 4 marca 2019 r. będą ubiegać się o nowe, otrzymają już elektroniczną wersję dowodu osobistego. Ci, którzy chcieliby uzyskać e-dowód przed upływem ważności swojego dokumentu, mogą się o niego ubiegać wcześniej. Nie ma obowiązku wymiany starych dokumentów na nowe – dotychczasowe dowody zachowają ważność do terminu, jaki został im wyznaczony.

Czytaj także: Zrobieni w konia. Jak będzie wyglądał świat totalnej cyfryzacji?

Wymiana starego dowodu na nowy

Nowa procedura składania wniosków o dowód nie będzie znacząco inna. Dotychczasowy formularz wniosku zostanie poszerzony o możliwość wskazania nowych powodów ubiegania się o dowód osobisty oraz o sekcję z pytaniem o zgodę wnioskodawcy na zamieszczenie w dowodzie certyfikatu podpisu osobistego.

By w pełni korzystać z funkcji e-dowodu, należy po otrzymaniu dokumentu (w urzędzie lub w dowolnym momencie przez aplikację) ustawić własne kody PIN: do podpisu osobistego (sześć cyfr) i profilu osobistego (cztery cyfry). Odbierający e-dowód otrzymają także kod PUK, który – podobnie jak w przypadku korzystania z karty SIM – pozwoli na odzyskanie dostępu do usługi, gdy kody PIN zostaną wpisane błędnie. Posiadacz e-dowodu będzie mógł w dowolnej chwili zmieć kod PIN – w uprzędzie lub przez aplikację.

Podobnie jak obecna wersja e-dowód będzie ważny przez 10 lat. Wymiana dotychczasowego dowodu osobistego na e-dowód będzie bezpłatna.

Jak i gdzie można składać wnioski o e-dowód

Wnioski można składać osobiście w urzędzie gminy lub online z dowolnego miejsca.

Czy muszę mieć e-dowód?

Każdy, kogo dowód osobisty straci ważność, po złożeniu wniosku o nowy dokument otrzyma dowód elektroniczny. To jednak, jak będzie z niego korzystał, na razie zależeć będzie wyłącznie od niego samego: warstwy elektronicznej w nowym dowodzie nie trzeba aktywować od razu, można zrobić to w dowolnej chwili w przyszłości. Albo wcale. Obligatoryjna nie jest także opcja podpisu elektronicznego.

Czy inne kraje także wprowadzają elektroniczne dowody osobiste?

Dowody osobiste z warstwą elektroniczną funkcjonują już w Austrii, Belgii, Chorwacji, Portugalii, Estonii, Finlandii, Francji, Hiszpanii, Niemczech, Szwecji, Włoszech, na Litwie i na Węgrzech. Są wykorzystywane zazwyczaj do identyfikacji, uwierzytelniania i składania podpisu elektronicznego.

Do kiedy potrwa wymiana dowodów na e-dowody?

Ministerstwo Cyfryzacji szacuje, że nowe dowody w tym roku otrzyma 1–1,5 mln Polaków. Proces wymiany dotychczasowych dowodów osobistych na nowe zaplanowano na 10 lat. Ma przebiegać stopniowo – wymiana dokumentów będzie następować w miarę upływu terminu ich ważności i ma się zakończyć w 2029 r.

E-dowody i co dalej?

Równolegle z pracami nad wdrożeniem elektronicznego dowodu osobistego Ministerstwo Cyfryzacji opracowuje technologię, która pozwoli wykorzystywać w przyszłości jako czytniki kart dowodów osobistych smartfony z funkcją NFC i dedykowaną aplikację mobilną.

E-dowody mają być – jak zapowiadało jeszcze w zeszłym roku Ministerstwo Cyfryzacji – „bezpiecznym i bezpłatnym narzędziem do komunikacji elektronicznej z administracją, służbą zdrowia i podmiotami komercyjnymi”, takimi jak np. banki. Czy tak właśnie będzie – czy e-dowody będą narzędziem bezpiecznym i skutecznym – pokaże przyszłość.

Przyszłość pokaże także, jak w praktyce elektroniczne dowody osobiste będą wykorzystywane. Na razie infrastruktura do ich obsługi praktycznie nie istnieje: ani policja, ani straż graniczna, ani urzędy skarbowe czy ZUS nie są wyposażone w odpowiednie systemy i urządzenia. Czytniki e-dowodów są jedynie w urzędach gmin – i jak dotąd tylko tam można sprawdzić, jak działa warstwa elektroniczna dokumentów. W Polsce nie sposób skorzystać nawet z aplikacji ICAO, ponieważ żadne z rodzimych lotnisk nie posiada biometrycznych bramek granicznych, a do zdalnego logowania się np. do serwisów instytucji publicznych (jak choćby obywatel.gov.pl) niezbędny jest czytnik do e-dowodu i oprogramowanie do jego obsługi. Koszt takiego czytnika to ok. 500 zł, przeszkodą może być jednak słaba dostępność urządzeń. Na razie można więc głównie cieszyć się z ładnego gadżetu i liczyć na to, że rynek i administracja państwowa będą sukcesywnie rozszerzać pulę możliwych zastosowań e-dokumentu.

W połowie roku być może będziemy mogli także jeździć samochodem bez prawa jazdy – jedynie z jego wersją elektroniczną na smartfonie. Ministerstwo Cyfryzacji nie ustaje w swoich trudach.

Czytaj także: Dowód osobisty na smartfonie. Wizja kusi wygodą, ale co z prywatnością? [2016]

Reklama

Czytaj także

null
Kraj

Kaczyński się pozbierał, złapał cugle, zagrożenie nie minęło. Czy PiS jeszcze wróci do władzy?

Mamy już niezagrożoną demokrację, ze zwyczajowymi sporami i krytyką władzy, czy nadal obowiązuje stan nadzwyczajny? Trwa właśnie, zwłaszcza w mediach społecznościowych, debata na ten temat, a wynik wyborów samorządowych stał się ważnym argumentem.

Mariusz Janicki
09.04.2024
Reklama