Oskarżony: sąd

Spośród 42 wyroków wydanych przez Trybunał w Strasburgu przeciwko Polsce aż 24 potwierdziły przewlekłość postępowania sądowego, czyli naruszenie prawa do rzetelnego procesu. Czwarta teza w naszym cyklu brzmi: sądy muszą być rychliwe i sprawiedliwe, gdyż tylko nieuchronność kary zapobiega przestępczości.

Ameryka nie chce wybaczyć

Zanim Polański stanie przed widownią Oscarów, musi stanąć przed obliczem sprawiedliwości.

W depozycie u Temidy

Pisma z kwitkiem

Po kraju krążą miliony sądowych listów i tak zwanych zwrotek, czyli potwierdzeń odbioru. Znaczna część tych przesyłek nigdy nie dociera do adresatów. Przestępcy i ich adwokaci lekceważą korespondencję – to rutynowy fortel. Ale można też – nie z własnej winy – zostać skazanym zaocznie.

Mały świadek

Martę przesłuchiwano w sumie dziewięć razy: czterokrotnie na policji, trzy razy w prokuraturze i dwukrotnie w sądzie. Tyle razy 14-letnia dziewczynka musiała opowiadać o najbardziej intymnych sprawach dotyczących jej najbliższych. Była świadkiem, po przesłuchaniach stała się ofiarą.

Sąd nad prawem

Z wymiarem sprawiedliwości jest bardzo źle. Mimo tej diagnozy, z którą niby wszyscy się zgadzają, nie wprowadzono ani jednej większej reformy, która mogłaby poprawić niewydolność systemu. Zwykłych obywateli mami się hasłami surowszych kar albo poprawy prawa, chociaż nie prawo jest złe, lecz drogi dochodzenia sprawiedliwości.

Metoda: oddaj i przeproś

To dzięki mediacji zakorkowane sądy miały zostać odciążone. Państwo, którego system sprawiedliwości okazał się niewydolny, miało na powrót oddać sprawiedliwość w ręce obywateli. Entuzjaści wierzyli, że wygra na tym społeczeństwo. Na razie wygrała tylko Częstochowa.

Zbrodnie bez kary

Przestępcy zacierają ręce, bo w najbliższych latach 20 tys. spraw sądowych ulegnie umorzeniu z powodu upływu okresu karalności czynów. Już za moment, po latach tajemniczej bezczynności Temidy, przedawnią się sprawy słynnych gangsterów – Dziada, Słowika i Oczki.

Podejrzanie podejrzani

Ta sprawa wywołuje zażenowanie. W prywatnych rozmowach słychać – to skandal, być może ci ludzie powinni pójść do więzienia, ale dopiero po wyroku. Publicznie w dobrym tonie jest wołać – złodzieje. Ta sprawa to aresztowanie członków zarządu Stoczni Szczecińskiej.

Prokurator na żądanie

Zdymisjonowanie Barbary Piwnik to raczej zła wiadomość dla prokuratorów. Nowy szef to nowe porządki, kolejna wymiana kadr i przesunięcia, których w ostatnich latach było tyle, ilu nowych ministrów sprawiedliwości. A i bez tego prokuratorzy narzekają. Coraz więcej coraz trudniejszych spraw, coraz więcej polityków wtrącających się w bieżącą pracę. Niezadowoleni są prokuratorzy, niezadowolone z nich społeczeństwo. Za politycznymi obietnicami, że czas rozprawić się z bandytyzmem i aferami, idą słabo i zbyt późno przygotowane akty oskarżenia. Kolejny szef resortu Grzegorz Kurczuk też zaczął od obietnic, że skończy z opieszałością i bezradnością Temidy. To ambitne zadanie, zważywszy na utrwalający się stereotyp, że na sali sądowej ten elokwentny, świetnie przygotowany, pewny swoich argumentów to adwokat, ten zaś, który gubi się, nie jest pewny swego, a w końcu milknie bezradny – to prokurator.