Milenium 1966 – walka o rząd dusz między komunistami a Kościołem
„Dziewięcioletnie przygotowanie do Milenium winno całą Polskę przeobrazić wewnętrznie” – przemawiał do księży kardynał Stefan Wyszyński.
Gorzów Wielkopolski, 6 listopada 1966. Uroczysta procesja podczas obchodów Tysiąclecia Chrztu Polski. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Ośrodek Karta w Warszawie

Gorzów Wielkopolski, 6 listopada 1966. Uroczysta procesja podczas obchodów Tysiąclecia Chrztu Polski. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Stary Sącz, 24 lipca 1966. Obchody Tysiąclecia Chrztu Polski. Widoczni m.in. od lewej przy barierce: biskup ordynariusz tarnowski ks. Jerzy Ablewicz (1), metropolita poznański ks. arcybiskup Antoni Baraniak (2), metropolita krakowski ks. arcybiskup Karol Wojtyła (3), biskup częstochowski ks. Stefan Bareła (4), biskup przemyski ks. Ignacy Tokarczuk (6). Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Ośrodek Karta w Warszawie

Stary Sącz, 24 lipca 1966. Obchody Tysiąclecia Chrztu Polski. Widoczni m.in. od lewej przy barierce: biskup ordynariusz tarnowski ks. Jerzy Ablewicz (1), metropolita poznański ks. arcybiskup Antoni Baraniak (2), metropolita krakowski ks. arcybiskup Karol Wojtyła (3), biskup częstochowski ks. Stefan Bareła (4), biskup przemyski ks. Ignacy Tokarczuk (6). Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Warszawa, 1966. Chłopcy z latawcem udekorowanym z okazji Tysiąclecia Państwa Polskiego podczas święta latawca. Fot. Grażyna Rutkowska / Narodowe Archiwum Cyfrowe
Ośrodek Karta w Warszawie

Warszawa, 1966. Chłopcy z latawcem udekorowanym z okazji Tysiąclecia Państwa Polskiego podczas święta latawca. Fot. Grażyna Rutkowska / Narodowe Archiwum Cyfrowe

Kraków, 8 maja 1966. Metropolita krakowski ks. arcybiskup Karol Wojtyła koncelebrujący mszę św. w trakcie obchodów Tysiąclecia Chrztu Polski. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Ośrodek Karta w Warszawie

Kraków, 8 maja 1966. Metropolita krakowski ks. arcybiskup Karol Wojtyła koncelebrujący mszę św. w trakcie obchodów Tysiąclecia Chrztu Polski. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Ulotka zachęcająca do udziału w spartakiadach sportowych Tysiąclecia Państwa Polskiego. Fot. Archiwum Państwowe w Przemyślu
Ośrodek Karta w Warszawie

Ulotka zachęcająca do udziału w spartakiadach sportowych Tysiąclecia Państwa Polskiego. Fot. Archiwum Państwowe w Przemyślu

Na zaplanowane przez Kościół na 1966 r. świętowanie Milenium chrztu Polski władze państwowe odpowiedziały przygotowaniem na ogromną skalę obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego. Zarówno przygotowania, jak i same obchody przyjęły postać walki o rząd dusz, a uczestnictwo w Milenium, choć zachowało przede wszystkim wymiar religijny, stało się także manifestacją polityczną.

Prymas Stefan Wyszyński – w roli przywódcy społecznego – wyprowadził podczas uroczystości milenijnych miliony ludzi w przestrzeń publiczną. Forma religijna osłaniała fundamentalną treść: powrót podmiotowości społeczeństwa polskiego. To było dla wielu zasadnicze przeżycie: wspólne działanie poza dyktatem komunistycznej władzy.

Czytaj także: Czy SB wpłynęła na wybór następcy kard. Wyszyńskiego

Kardynał Stefan Wyszyński (prymas Polski) w przemówieniu do księży:

Dziewięcioletnie przygotowanie do Milenium winno całą Polskę przeobrazić wewnętrznie. Los komunizmu rozstrzygnie się w Polsce. Jak Polska się uchrześcijani, stanie się wielką siłą moralną, komunizm sam przez się upadnie. Losy komunizmu rozstrzygną się nie w Rosji, lecz w Polsce. Polska pokaże całemu światu, jak się brać do komunizmu, i cały świat będzie jej wdzięczny za to!

Warszawa

[Bronisław Dąbrowski, Dobry pasterz, „Słowo. Dziennik Katolicki” nr 149/1994]

Janusz Zabłocki (działacz katolicki, poseł „Znaku”) w dzienniku:

Obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego, planowane przez władze – jak wszystko na to wskazuje – z ogromnym rozmachem, odbywać się będą zatem w tym samym czasie co kościelne obchody Tysiąclecia Chrztu Polski. Grozi to nieuchronnie przeniesieniem konfrontacji między państwem a Kościołem ze szczebla centralnego na szczebel każdego większego miasta, każdego województwa i powiatu.

Warszawa, 15 stycznia 1966

[Janusz Zabłocki, Dzienniki. T. 2, 1966–1975, Warszawa 2011]

Zenon Kliszko (członek Biura Politycznego, sekretarz KC PZPR) na posiedzeniu Komisji KC ds. Kleru:

Do tej walki trzeba się odpowiednio przygotować. Cała nasza praca polityczna i publicystyczna powinna brać to pod uwagę. (...) Walka przeciw zamiarom Episkopatu zorganizowania masowej imprezy w dniu 3 maja musi być przez nas wygrana. To jest jeden z ważnych momentów walki o „rząd dusz”.

Warszawa, 22 lutego 1966

[Tajne dokumenty Państwo–Kościół 1960–1980, Londyn 1996]

Kardynał Stefan Wyszyński w dzienniku:

Zebraliśmy się w Bazylice Prymasowskiej na konkluzyjne nabożeństwo uroczystości milenijnych w Gnieźnie. Nieszpory celebrował arcybiskup [Karol] Wojtyła. Właśnie gdy rozpoczęliśmy śpiew Niechaj będzie pochwalony, odezwały się armaty na salut dla marszałka [Mariana] Spychalskiego, który na pobliskim placu Wolności odprawiał obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego (...). Przedziwne wrażenie wywiera ten śpiew przy odgłosie armat. (...)

Wyruszyliśmy do Poznania. (...) Miasto wprost szalało. Na Rynek przyfarny wepchnęliśmy się niemal siłą. (...) Pod koniec uroczystości przemawiałem ja. Nieustannie przerywano mi oklaskami i okrzykami z ulic. Uznałem, że trzeba działać oględnie, (...) przemawiałem bez akcentów politycznych.

Czytaj także

Teksty historyczne

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj