Gorąco wokół Iranu i Grenlandii, zimno w Ukrainie. NASA ewakuuje astronautów. 5 ważnych tematów
1. Napięcie wokół Iranu: Trump zaatakuje, nie zaatakuje?
Amerykańska interwencja militarna w Iranie może nastąpić w ciągu najbliższych godzin – donosi Reuters, powołując się na zachodnich urzędników. Prezydent Donald Trump groził atakiem w związku z brutalnym tłumieniem antyrządowych protestów i zapowiadanymi egzekucjami demonstrantów. Według szacunków podczas pacyfikacji protestów, które wybuchły pod koniec grudnia, zginęło od kilkuset do nawet 20 tys. osób.
W środę Trump zasugerował jednak, że może odstąpić od uderzenia. Poinformował, że otrzymał zapewnienia ze strony Teheranu o zaprzestaniu zabijania demonstrantów. „Powiedzieli mi, że nie będzie żadnych egzekucji i mam nadzieję, że to prawda” – oświadczył, nie ujawniając źródła informacji.
Tymczasem USA wycofują część personelu z kluczowych baz wojskowych na Bliskim Wschodzie, w tym z największej placówki w regionie – bazy Al Udeid w Katarze. Polska, Włochy, Hiszpania i Wielka Brytania wezwały obywateli do natychmiastowego opuszczenia Iranu, a brytyjska ambasada w Teheranie została zamknięta. Dowódca irańskiej Gwardii Rewolucyjnej ostrzegł, że jego formacja jest w najwyższej gotowości do „zdecydowanej odpowiedzi”.
2. Rozmowy USA, Danii i Grenlandii bez przełomu
Środowe spotkanie przedstawicieli USA, Danii i Grenlandii w Waszyngtonie nie przyniosło zmiany stanowiska prezydenta Donalda Trumpa, który upiera się, że Grenlandia musi znaleźć się pod kontrolą Stanów Zjednoczonych. Wiceprezydent J.D. Vance i sekretarz stanu Marco Rubio rozmawiali z duńskim ministrem spraw zagranicznych Larsem Lokke Rasmussenem oraz szefową dyplomacji Grenlandii Vivian Motzfeldt.
Po spotkaniu Rasmussen przyznał, że nadal istnieje fundamentalna niezgodność w sprawie statusu wyspy. Strony zgodziły się jednak na powołanie grup roboczych, które mają znaleźć kompromis – taki, który uwzględniłby obawy Trumpa dotyczące bezpieczeństwa w Arktyce, nie naruszając jednocześnie integralności terytorialnej Królestwa Danii. Motzfeldt podkreśliła, że Grenlandia chce wzmocnić współpracę z USA, ale nie jako własność Ameryki.
Jeszcze w środę przed spotkaniem Trump oświadczył na Truth Social, że całkowita kontrola nad Grenlandią jest jedyną możliwą opcją i zapowiedział umieszczenie tam systemu obrony antyrakietowej. „Tymczasem rząd w Kopenhadze ogłosił, że zwiększy »wojskową obecność i aktywność ćwiczeniową« wojsk duńskich na Grenlandii” – donosi z Waszyngtonu Tomasz Zalewski. Wysłanie tam swoich żołnierzy zapowiedziały także Szwecja, Finlandia, Norwegia, Niemcy i Francja. „Ewentualne zbrojne starcie między państwami członkami NATO stworzyłoby absurdalną sytuację i w praktyce – jak ostrzegła duńska premier Mette Frederiksen – »oznaczałoby koniec sojuszu«” – przypomina nasz korespondent.
3. Ukraina: stan wyjątkowy w energetyce po rosyjskich atakach
Po zmasowanych rosyjskich uderzeniach na infrastrukturę energetyczną Ukraina ogłosiła stan wyjątkowy w sektorze energetyki – poinformował w środę prezydent Wołodymyr Zełenski. W Kijowie, gdzie brakuje prądu, ciepła i wody przy temperaturze –11 st. C, zostanie utworzony sztab kryzysowy.
Mer stolicy Witalij Kliczko ocenił, że miasto nie funkcjonowało w tak ekstremalnych warunkach od lutego 2022 r. W mieszkaniach temperatura spadła do ok. 16 st. Zełenski zapowiedział nasilenie współpracy z partnerami zagranicznymi w celu pozyskania niezbędnego sprzętu oraz zwiększenie importu energii. Zmienione zostaną także zasady dotyczące godziny policyjnej, a liczba punktów grzewczych w stolicy będzie powiększona.
4. NASA sprowadza astronautów z ISS
Po raz pierwszy w 25-letniej historii Międzynarodowej Stacji Kosmicznej NASA zdecydowała się na wcześniejszy powrót załogi ze względów medycznych. Czworo astronautów misji Crew-11 – Zena Cardman i Mike Fincke z NASA, Kimiya Yui z japońskiej agencji JAXA oraz Oleg Płatonow z Roskosmosu – opuści stację blisko miesiąc przed planowanym terminem.
Agencja nie ujawnia szczegółów dotyczących osoby dotkniętej problemem zdrowotnym ani charakteru schorzenia, powołując się na ochronę danych medycznych. Dr James Polk, główny specjalista NASA ds. zdrowia, podkreślił jednak, że astronauta jest w stabilnym stanie, a kłopoty zdrowotne wynikają z oddziaływania mikrograwitacji, nie zaś z wypadku czy urazu. Czym jest mikrograwitacja i jakie inne zagrożenia zdrowotne czyhają na astronautów podczas ich misji kosmicznych, tłumaczy na naszych łamach Marcin Rotkiewicz.
Choć nie jest to nagła sytuacja awaryjna, ograniczone możliwości medyczne na stacji skłoniły administratora NASA Jareda Isaacmana do podjęcia decyzji o ewakuacji. Kapsuła Dragon ma odłączyć się od ISS w środę o 23 wieczorem polskiego czasu, a lądowanie w Pacyfiku zaplanowano na czwartek, godz. 9:40.
5. IMGW i RCB ostrzegają przed gołoledzią
Marznący deszcz i gołoledź sparaliżowały w środę komunikację w centralnej i północnej Polsce. IMGW wydał ostrzeżenia II stopnia, a Rządowe Centrum Bezpieczeństwa zaapelowało o ograniczenie podróży i pozostanie w domach.
PKP wstrzymało ruch między Elblągiem a Malborkiem, opóźnienia pociągów sięgały 120 min. Na Lotnisku Chopina konieczne było odladzanie samolotów. W Gdańsku z powodu oblodzenia sieci występowały utrudnienia w kursowaniu tramwajów.
W czwartek temperatura wyniesie od –7 st. C na wschodzie do 4 st. C na zachodzie, z możliwymi opadami marznącymi w centrum kraju. W piątek spodziewane są słabe opady śniegu we wschodniej połowie Polski przy temperaturze od –7 st. C do 5 st. C.