Poznaj sąsiadów: dwie trasy turystyczne i niezapomniane przeżycia w Saksonii
Najbardziej zaskakujące zakątki Saksonii to niekoniecznie te miejsca, o których się najczęściej słyszy.
Imponującą różnorodność Saksonii w szczególny sposób ukazują dwie trasy: biegnąca przez Górne Łużyce, pełna duchowych wątków Via Sacra oraz skrywająca bogactwo niezwykłych przeżyć kulturowych i przyrodniczych trasa wzdłuż Łaby, najważniejszej saksońskiej rzeki. Bliskie powiązania z Polską nadają obu szlakom jeszcze głębszego znaczenia i są zaproszeniem do odkrywania Saksonii z nowej, skoncentrowanej na tym, co łączy, perspektywy.
Sztuka sakralna i żywa historia na szlaku Via Sacra
Via Sacra łączy ważne miejsca kultu religijnego w Saksonii, Polsce i Czechach, tworząc gęstą sieć duchowych i kulturowych miejsc zadumy. Rozszerzenie trasy o stronę polską o takie miejsca jak Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniej Górze – nadaje tej przestrzeni podróżniczych odkryć transgraniczny charakter.
Na Górnych Łużycach czekają liczne, odrestaurowane z wielką dbałością o szczegóły, miasta i miasteczka. Szczególnie mocne wrażenie robi Görlitz, tworzące wraz z polskim Zgorzelcem rodzaj podwójnego miasta. Ponad 4000 odrestaurowanych zabytków z najróżniejszych epok kształtuje oryginalnie zachowaną panoramę miasta. Nic dziwnego, że pośród tej scenerii powstały liczne międzynarodowe produkcje filmowe, a miejscowość zyskała przydomek „Görliwood”. Tuż obok, na styku granic Polski, Czech i Niemiec, leży Zittau (Żytawa). Miasto słynie z wyjątkowych zasłon wielkopostnych, które należą do najważniejszych tego typu zabytków w Europie. Wznoszące się nieopodal Góry Żytawskie zapraszają na wędrówki pośród dzikich i romantycznych krajobrazów.
Z kolei w Bautzen (Budziszyn) na zwiedzających czeka imponująca symbioza średniowiecznej architektury, kultury serbołużyckiej i religijnej różnorodności, czego dobrym przykładem jest katedra św. Piotra, uchodząca za największy w Niemczech kościół wielowyznaniowy i od 1524 roku użytkowana przez wyznawców dwóch różnych religii. Od wieków nieodłącznym elementem regionu są tutaj Serbołużyczanie – mniejszość słowiańska posługująca się swoim własnym językiem i wyróżniająca się pięknymi strojami ludowymi. Ich żywo pielęgnowane tradycje i zwyczaje należą do niematerialnego dziedzictwa światowego UNESCO. Jest to kulturowa osobliwość, której sława rozciąga się daleko poza granice Saksonii. Ciesząca się równie wielką popularnością, także poza regionem, jest tutejsza musztarda, której w Bautzen poświęcono osobne muzeum. Godne polecenia są tutejsze degustacje!
Dalej na północ, w Kamenz (Kamieniec), mieście urodzenia słynnego w Niemczech pisarza oświeceniowego Gottholda Ephraima Lessinga, zachowały się inne cenne skarby sztuki sakralnej – rzeźbione ołtarze w kościele św. Anny.
Region ten to również raj dla rowerzystów: trasa rowerowa Odra-Nysa biegnie wzdłuż polsko-niemieckiej granicy i znajdują się na niej liczne stacje szlaku Via Sacra. Należy do nich np. zabytkowy żeński klasztor cysterski St. Marienthal w Ostritz, którego skarbiec został ponownie udostępniony dla zwiedzających. Miejscem wartym szczególnej uwagi jest również zamieszkałe przez Braci Morawskich miasteczko Herrnhut: ta i inne osady Braci Morawskich wpisane zostały w 2024 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO i są przykładem burzliwej historii trwania wiary i wspólnoty oraz wzajemnego ubogacania się między narodami. Znane na całym świecie Gwiazdy Morawskie rozświetlają domy i świątynie w wielu krajach, nie tylko w okresie adwentu.
Na tej trasie znajduje się również inna transgraniczna atrakcja: rozciągający się po obu stronach Nysy Park Księcia Pücklera w Bad Muskau/Park Mużakowski. W tym wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO, utrzymanym w stylu angielskim, parku krajobrazowym z reprezentacyjnym pałacem, w wyjątkowy sposób przenikają się polska i niemiecka sztuka tworzenia ogrodów, czego efektem jest harmonijne dzieło, łączące naturę i architekturę.
Radość życia i śródziemnomorski klimat nad Łabą
Zupełnie inna, ale równie fascynująca jest druga propozycja trasy: szlak wzdłuż Łaby. Pomiędzy osobliwymi formacjami skalnymi Szwajcarii Saksońskiej i malowniczymi winnicami Saksońskiego Szlaku Winnego rozciąga się krajobraz, zachęcający do spokojnych wycieczek rowerowych Nadłabską Ścieżką Rowerową (Elberadweg) lub rejsu zabytkowym parowcem Białej Floty. Szczególnie urokliwy jest odcinek między Schmilką, tuż przy granicy z Czechami a Torgau niedaleko Lipska.
Centralnym punktem tej trasy jest Drezno, niegdyś miasto rezydencyjne Augusta Mocnego, elektora Saksonii i króla Polski. Jego bliskie powiązania z Polską są do dziś wyraźnie widoczne. O wspólnej polsko-saksońskiej historii świadczą eksponaty prezentowane w Państwowych Zbiorach Sztuki, w Zamku Rezydencyjnym w Dreźnie oraz tutejszym skarbcu zwanym Zielonym Sklepieniem, a także w reprezentacyjnych pomieszczeniach słynnego na całym świecie Zwingeru. Jadąc dalej w dół Łaby dotrzeć można do Radebeul, gdzie królują wino oraz smaki i uroki życia. Tutejsze malownicze wzgórza, na których od ponad 850 lat uprawiane są winorośle, emanują prawdziwie śródziemnomorskim charakterem. W otwartej dla zwiedzających winnicy Zamku Wackerbarth można z bliska przyjrzeć się procesowi produkcji wina oraz skosztować produkowanych tu wykwintnych trunków.
W Miśni, kolebce Saksonii, tradycje winiarskie łączą się z rzemiosłem artystycznym. Miasto jest nierozerwalnie związane ze słynną porcelaną miśnieńską, której proces produkcji do dziś fascynuje i zachwyca odwiedzających. Wysoko nad Łabą wznoszą się majestatycznie katedra i zamek Albrechtsburg – świadectwa wybitnej architektury i historii, w której znaleźć można również polskie ślady: w katedrze pochowani są Jerzy Brodaty i jego pochodząca z Polski żona Barbara. Zamek Albrechtsburg można zwiedzać, korzystając z „HistoPadów” – interaktywnych przewodników na tablecie, dostępnych również w języku polskim. W ten sam sposób zwiedzać można oddalony o zaledwie 20 km barokowy pałac w Moritzburgu, niegdyś posiadłość myśliwska Augusta Mocnego.
Kolejnym przystankiem na trasie jest Torgau, jedno z najpiękniejszych renesansowych miast Niemiec. Tutaj warto zwiedzić zamek Hartenfels, dawną siedzibę dynastii Wettynów, sprawującej długoletnie rządy w Saksonii. Stąd jest już naprawdę bardzo blisko do Lipska. Tutejszy monumentalny Pomnik Bitwy Narodów upamiętnia bitwę z 1813 roku, w której poległ polski generał Józef Poniatowski. Dzisiaj Lipsk to tętniąca życiem metropolia z bogatą ofertą kulturalną, festiwalami muzycznymi, zabytkowymi pasażami handlowymi, sztuką współczesną i zaskakującą ilością wody, przepływającej przez centrum miasta.
Ślady polskiej historii w saksońskich zamkach
Saksońskie zamki, pałace i ogrody odgrywały nierzadko ważną rolę w historii Polski: zwiedzając zamek Stolpen w Szwajcarii Saksońskiej można poznać tragiczną historię życia hrabiny Cosel – najsłynniejszej kochanki Augusta Mocnego. Znajdujący się nieopodal Drezna barokowy ogród Großsedlitz to zachwycające założenie ogrodowe z pięknymi piaskowcowymi rzeźbami, drzewkami cytrusowymi i fontannami. W 1727 roku August Mocny zorganizował tu po raz pierwszy uroczystość nadania Orderu Orła Białego. Leżąca również na terenie Szwajcarii Saksońskiej twierdza Königstein przez długi czas zabezpieczała władzę dynastii Wettynów i stanowiła bezpieczne schronienie dla saksońskich skarbów. Podczas sporu o polski tron w tej „Saksońskiej bastylii” przetrzymywano książęta Jakuba i Konstantego Sobieskich. Historię słynnego obozu jenieckiego w zamku Colditz koło Lipska, w którym przebywali również polscy jeńcy wojenni, tacy jak generał Tadeusz Bór-Komorowski można poznać dzięki HistoPadom, dostępnym także w języku polskim.
Warto wiedzieć: pociągiem do Lipska
Pociągiem EC linii Kraków-Wrocław-Lipsk, 2 x dziennie, 1 x dziennie z/do Przemyśla z przystankami na stacjach Riesa, Elsterwerda, Ruhland i Hoyerswerda. Skąd pojechać można wygodnie dalej koleją do Drezna.
Materiał przygotowany przez Polsko-Niemiecką Izbę Przemysłowo-Handlową.