Czy bieda i stres wpływają na rozwój mózgu dziecka? Warunki życia oddziałują silniej niż IQ
Międzynarodowy zespół naukowców przeanalizował informacje dotyczące życia i codzienności ponad 4,5 tys. dzieci w wieku 9–10 lat (wykorzystał dane z programu ABCD Study, Adolescent Brain Cognitive Development Study). Wyniki wskazują, że spośród 40 zmiennych najsilniej związanych z funkcjonowaniem różnych części mózgu aż 37 dotyczyło środowiska społeczno-ekonomicznego dziecka.
Zmiany te niemal idealnie pokrywają się z biologicznymi śladami niedoboru snu oraz przewlekłego stresu. W praktyce oznacza to, że mózg dziecka z biedniejszej lub mniej bezpiecznej okolicy może wykazywać cechy organizmu pozostającego w stanie przewlekłego pobudzenia i zmęczenia.
Wyniki kwestionują także część dotychczasowych interpretacji biologicznych podstaw inteligencji. Okazuje się, że wiele modeli wiążących strukturę mózgu z IQ mogło być obarczonych błędem. Kiedy dane skorygowano o status materialny, większość powiązań między mózgiem a inteligencją zniknęła. Modele wytrenowane na danych o dzieciach z zamożnych domów zupełnie nie potrafiły przewidzieć poziomu IQ u ich rówieśników z innych grup. Sugeruje to, że algorytmy zamiast wrodzonych zdolności mogły po prostu rozpoznawać skutki dorastania w uprzywilejowanym środowisku.
Autorzy publikacji podkreślają, że mózg dziecka jest niezwykle plastyczny. Obserwowane różnice w jego organizaji nie są wyrokiem i mogą być odwracalne np. dzięki poprawie jakości snu i redukcji stresu u najmłodszych. Wiedza ta ma pomóc w tworzeniu lepszych programów wsparcia dla rodzin, zanim nierówności społeczne utrwalą się w strukturze rozwijającego się mózgu.
Sięgnij do źródeł
Badania naukowe: Patterns of brain-wide associations reflect socioeconomics