Wybory w USA. J.D. Vance dystansuje się od Trumpa. Demokraci wstrzymają finansowanie Pentagonu?
Wybory połówkowe w USA przyniosły przygniatające zwycięstwo Demokratów, którzy od stycznia 2027 r. będą kontrolować obie izby Kongresu. Według danych dostępnych rano polskiego czasu zapewnili sobie już 54 miejsca w Senacie i 240 w Izbie Reprezentantów. Republikanie tracą tym samym większość w obu izbach, choć Donald Trump pozostanie prezydentem. Wciąż nie rozstrzygnięto wszystkich wyścigów, a ostateczny podział mandatów poznamy po zakończeniu liczenia głosów.
Kto wygrał wybory w USA? Demokraci przejmują Kongres
Aktualizacja, 5.11, godz. 7.29. Demokraci mają już zapewnione 240 mandatów w Izbie Reprezentantów i 54 w Senacie – wynika z najnowszych danych. Republikanie mają odpowiednio 147 i 44 miejsca. Kontrola nad obiema izbami Kongresu jest przesądzona, ale wciąż trwa liczenie głosów. W Mississippi Demokrata Scott Colom zwiększył przewagę nad Cindy Hyde-Smith do 1138 głosów po przeliczeniu około 96 proc. kart. Na rozstrzygnięcie trzeba będzie poczekać nawet kilka dni, ponieważ nadal napływają głosy oddane korespondencyjnie. Na Alasce Mary Peltola wyprzedza republikańskiego senatora Dana Sullivana o około 600 głosów.
Wygrani zapowiadają walkę z drożyzną, kontrolę nad działaniami administracji i starania o zakończenie wojny. Hakeem Jeffries, prawdopodobny przyszły przewodniczący Izby Reprezentantów, oświadczył, że kończy się traktowanie tej izby jak własności administracji Trumpa. Lider Demokratów w Senacie Chuck Schumer rozważa wstrzymanie finansowania Pentagonu, gdyby był to jedyny sposób na szybkie zakończenie konfliktu z Iranem. Nowa większość rozpocznie pracę w styczniu – będzie mogła blokować nominacje prezydenta i prowadzić dochodzenia kongresowe, ale jej inicjatywy ustawodawcze nadal mogą być przez Trumpa wetowane.
Aktualizacja, 5.11, godz. 0.18. Demokraci mają już zapewnione 54 miejsca w Senacie i 237 w Izbie Reprezentantów, co oznacza przejęcie kontroli nad obiema izbami Kongresu. Republikanie mają odpowiednio 44 i 147 mandatów. Wciąż nierozstrzygnięte pozostają dwa wyścigi senackie: w Mississippi Demokrata Scott Colom prowadzi z Cindy Hyde-Smith przewagą zaledwie 65 głosów po przeliczeniu niemal 96 proc. kart, a wynik może być znany dopiero w przyszłym tygodniu. Na Alasce Mary Peltola wyprzedza Dana Sullivana o nieco ponad 600 głosów, ale do policzenia pozostaje około jednej czwartej kart.
Wybory w USA. Aktualizacje z 4 listopada:
Aktualizacja, godz. 19.42. Donald Trump przyznał, że wojna z Iranem przyczyniła się do porażki Republikanów w wyborach do Kongresu. „To w dużej mierze prawda” – powiedział, zgadzając się z oceną J.D. Vance’a. Podkreślił jednak, że wyborców rozgniewały przede wszystkim wyższe ceny benzyny, a nie sam konflikt.
Było to pierwsze publiczne wystąpienie Trumpa po wyborach. Prezydent rozmawiał z dziennikarzami na placu budowy sali balowej przy Białym Domu, koncentrując się głównie na inwestycjach budowlanych. Do wyborczej porażki odniósł się dopiero w odpowiedzi na pytania mediów. Stwierdził, że decyzję o rozpoczęciu wojny podjąłby ponownie. W osobnej rozmowie ze stacją CBS News oświadczył, że konflikt zakończy się, „kiedy powiem, że się skończy”.
O przyczynach wyborczej porażki Vance napisał w obszernym wpisie na platformie X. Wskazał, że wielu wyborców Republikanów z 2024 r. tym razem poparło Demokratów. Według niego oczekiwali zakończenia wojny z Iranem, walki z inflacją i rosnącymi kosztami życia oraz zmiany relacji USA z Izraelem. „Wszyscy wiedzą, dlaczego przegraliśmy. Każda uczciwa rozmowa o tym, co dalej, musi się od tego zacząć” – podkreślił wiceprezydent.
Aktualizacja, godz. 14.31. Premier Donald Tusk skomentował wyniki amerykańskich wyborów i udzielił rady prezydentowi Donaldowi Trumpowi.
„W USA wygrała dziś demokracja. Kocham demokrację. Prezydent Donald Trump powiedział tuż po wyborach, że Demokraci świetnie się spisali. Jak najbardziej zgadzam się z nim tym razem. Mam nadzieję, że te wyniki ustabilizują sytuację również w naszym regionie” – mówił na konferencji prasowej z premierem Czech Andrejem Babišem, który odwiedza Polskę.
„Donald Trump wciąż jest prezydentem. Mamy dobre relacje, ale nie mam prawa doradzać prezydentowi USA. Jednak moja rada byłaby taka, żeby nie nadużywać weta jako metody rządzenia. Bazując na polskim doświadczeniu, mogę powiedzieć, że weto to nie jest coś, co może pomagać w prowadzeniu dobrej polityki” – dodał Tusk.
Kilka godzin wcześniej Trump opublikował w mediach społecznościowych grafikę z czerwoną czapką z daszkiem i napisem „veto”.
Aktualizacja, godz. 13.43. Wyniki wyborów w Stanach Zjednoczonych z kilku względów okazują się historyczne. Wprawdzie w kilku stanach wciąż trwa liczenie głosów, ale już obserwujemy serię bezprecedensowych zwycięstw. Amerykanie wybrali pierwszą czarnoskórą gubernatorkę, a do Senatu wejdą pierwszy muzułmanin i pierwsza kobieta wywodząca się z rdzennej ludności kraju.
W Michigan Abdul El-Sayed według prognoz pokonał Republikanina Mike’a Rogersa i zostanie pierwszym muzułmaninem w amerykańskim Senacie. Mandat w Minnesocie zdobyła Peggy Flanagan – pierwsza rdzenna Amerykanka wybrana do tej izby. Z kolei Chris Pappas z New Hampshire będzie pierwszym wybranym do Senatu mężczyzną otwarcie mówiącym o swojej homoseksualności.
W Georgii Keisha Lance Bottoms wygrała z Republikaninem Rickiem Jacksonem i zostanie pierwszą czarnoskórą kobietą wybraną na gubernatorkę w historii USA. W Nowym Meksyku zwyciężyła Deb Haaland – pierwsza kobieta z rdzennej ludności Ameryki, która obejmie urząd gubernatora.
Natomiast w Ohio Amy Acton pokonała Viveka Ramaswamy’ego i zostanie pierwszą kobietą wybraną na gubernatora tego stanu.
Aktualizacja, godz. 13.31. Wyrównany wyścig o fotel burmistrza Los Angeles.
Po przeliczeniu nieco ponad połowy głosów urzędującą burmistrzynię Karen Bass i jej rywalkę Nithyę Raman dzieli mniej niż punkt procentowy. Obie należą do Partii Demokratycznej, ale Raman, obecna radna miejska, określa się jako demokratyczna socjalistka. Jej zwycięstwo oznaczałoby, że drugie co do wielkości miasto USA pójdzie śladem Nowego Jorku, gdzie w ubiegłym roku burmistrzem został reprezentujący ten sam nurt Zohran Mamdani.
Raman początkowo popierała reelekcję Bass, później jednak sama wystartowała i zarzuciła urzędującej burmistrzyni złe zarządzanie miastem. Bass była za granicą, gdy w 2025 r. w Los Angeles wybuchły potężne pożary. W wyborach uzyskała jednak poparcie części rady miejskiej oraz gubernatora Kalifornii Gavina Newsoma.
Na ostateczny wynik głosowania w Los Angeles trzeba będzie poczekać. Wielu mieszkańców Kalifornii głosuje korespondencyjnie, a liczenie głosów może potrwać kilka tygodni.
Aktualizacja, godz. 9.55. Jak ocenił były prezydent Barack Obama, Amerykanie pokazali, że chcą polityki łączącej, a nie dzielącej społeczeństwo. „Choć obecna administracja będzie miała władzę jeszcze przez dwa lata, naszym zadaniem jest teraz zakasać rękawy, wprowadzać zmiany wszędzie, gdzie mamy taką możliwość. I powstrzymywać dalsze szkodliwe działania” – napisał na platformie X.
Aktualizacja, godz. 9.18. AP podaje, że Republikanin Kurt Alme wygrał wybory do Senatu w Montanie. Pokonał dwoje kontrkandydatów: niezależnego senatora Setha Bodnara i Demokratkę Alani Bankhead.
Aktualizacja, godz. 8.34. Według Associated Press Abdul El-Sayed wygrał wybory w Michigan i jest pierwszym muzułmaninem w Senacie USA. Pokonał Republikanina Mike'a Rogersa. „Jeżeli El-Sayed zwycięży i oprócz niego wygra wielu pokrewnych mu ideologicznie kandydatów, będzie to sygnał, że amerykańskie wahadło rzeczywiście wychyla się w lewo” – pisał jeszcze przed wyborami nasz waszyngtoński korespondent Tomasz Zalewski.
Natomiast w Idaho mandat utrzymał republikański senator Jim Risch.
Aktualizacja, godz. 7.28. W wypowiedzi dla „The New York Times” prezydent USA Donald Trump oświadczył, że zaakceptuje wyniki wyborów połówkowych. „Będziemy współpracować z Demokratami, z niecierpliwością czekamy na współpracę z nimi. Prawdopodobnie coś wypracujemy”. Jednocześnie w rozmowie z „The Wall Street Journal” przyznał, że do klęski Republikanów częściowo przyczyniła się wojna z Iranem. „Była jednym z czynników” – stwierdził Trump. Wcześniej zaś na Truth Social tak skomentował wybory: „Nie było mnie wśród kandydatów, a gdybym był, wygralibyśmy zdecydowanie”.
Aktualizacja, godz. 6.50. Niebieska fala się nie zatrzymuje. Według prognozy CNN w stanie Maine miejsce w Senacie straci Susan Collins, zasiadająca w nim od lat. Pokonał ją Demokrata Troy Jackson. Ta sama stacja podaje, że Demokratka Peggy Flanagan wygrywa w Minnesocie!
Aktualizacja, godz. 5.31. Demokraci odbijają Republikanom kolejny mandat, tym razem w Iowa, i są już matematycznie pewni większości 51 głosów w Senacie. A to jeszcze z całą pewnością nie koniec. Według „New York Timesa” z ogromnym prawdopodobieństwem kolejne miejsca przypadną Partii Demokratycznej w Minnesocie, Maine i Michigan. Jeśli uda im się wygrać również na Alasce (wyniki z tego stanu poznamy później ze względu na bardziej skomplikowany sposób głosowania, tzw. głosowanie preferencyjne), uzyskają 55 na 100 miejsc w Senacie. „NYT” prognozuje zarazem, że Demokraci zdobędą 255 na 435 mandatów w Izbie Reprezentantów.
Aktualizacja, godz. 5.17. Mamy potwierdzenie: miejsce w Senacie z Kansas po 94 latach znów przypada Demokratom. Odbierają Republikanom również mandat w Ohio.
Aktualizacja, godz. 4.59. I kolejne ogłoszenie: James Talarico wygrywa w Teksasie. To pierwsze zwycięstwo Partii Demokratycznej w wyborach do Senatu w tym stanie od 38 lat. Kwestią minut jest również potwierdzenie triumfu Adama Hamiltona w Kansas. Ten stan w Senacie Demokraci odzyskają po... 94 latach. Jakby tego było mało, Demokratka Gina Hinojosa została wybrana gubernatorką Teksasu.
Aktualizacja, godz. 4.04. To już oficjalne, sensacja stała się faktem: Annie Andrews z Partii Demokratycznej wygrywa wybory do Senatu w Karolinie Południowej. Stan wydawał się tak pewny dla Republikanów, że był bardzo oszczędnie badany w sondażach. W tej chwili nie tylko jest pewne, że Demokraci przejmą kontrolę nad Senatem, ale mają też otwartą ścieżkę do zdobycia nawet 55 mandatów, czyli do triumfu o wiele większego, niż wróżyły nawet najbardziej przychylne dla nich sondaże.
Aktualizacja, godz. 3.44. Czekamy jeszcze na oficjalne ogłoszenia, ale jest właściwie pewne, że mamy do czynienia nawet nie tyle z „niebieską falą”, co z „niebieskim tornado”. Demokraci są na kursie, by wygrać w Teksasie i Karolinie Południowej. „New York Times” daje Partii Demokratycznej ponad 95 proc. szans na większość w Senacie oraz Izbie Reprezentantów.
Aktualizacja, godz. 2.30. CNN prognozuje zwycięstwo Roya Coopera w wyborach senackich w Karolinie Północnej. To pierwsze tej nocy miejsce w Senacie, które Demokraci przejmują od Republikanów. Ostatni raz Demokraci zdobyli mandat senatorski z Karoliny Północnej w 2008 r.
Aktualizacja, godz. 2.15. Tymczasem na Florydzie mamy sensacyjnie wyrównane wybory senackie i gubernatorskie. Oba wyścigi prawdopodobnie wygrają Republikanie, ale znacznie mniejszą przewagą, niż oczekiwano. Zarazem w wyborach do Izby Reprezentantów kandydaci Demokratów wygrywają nawet w okręgach specjalnie „przerysowanych” przez Republikanów tak, by zdecydowanie zwiększyć ich szanse na zwycięstwo. Na razie to bardzo dobra noc dla Demokratów. Trwa już liczenie głosów w Teksasie, gdzie James Talarico chce wygrać dla Partii Demokratycznej wybory do Senatu po raz pierwszy od 38 lat.
Aktualizacja, godz. 2.01. Kolejna seria szacunkowych werdyktów CNN, tym razem jednak z gatunku całkowicie oczywistych: Demokraci bronią swoich miejsc w Senacie w New Jersey, Delaware, Illinois i Massachusetts.
Aktualizacja, godz. 1.53. Według szacunków CNN Jon Ossoff wygrał wybory do Senatu w Georgii. Tym samym Demokraci obronili jedno ze swoich miejsc w tej izbie.
Aktualizacja, godz. 0.58. Obecnie uwaga koncentruje się na okręgu nr 5 do Izby Reprezentantów w Indianie. Dwa lata temu w wyborach prezydenckich Trump wygrał tutaj z Kamalą Harris o 17 pkt proc. Dziś po przeliczeniu 36 proc. głosów kandydat Demokratów prowadzi o... 24 pkt proc. Jeśli Partii Demokratycznej uda się przejąć to miejsce w Kongresie od Republikanów, będzie to znak potężnej „niebieskiej fali” w tych wyborach.
Aktualizacja, godz. 0.11. Zamknięto pierwsze lokale wyborcze w Indianie i Kentucky. W tym drugim stanie interesujący jest okręg nr 6 do Izby Reprezentantów, gdzie analitycy przewidują wyrównany wyścig. O godz. 1 polskiego czasu kończy się głosowanie m.in. w Karolinie Południowej, Georgii, Wirginii i na Florydzie. Czekamy zwłaszcza na wynik senacki w tym pierwszym stanie. O godz. 1.30 najbardziej interesuje nas zakończenie głosowania w Karolinie Północnej i Ohio. O godz. 2.00 zamykane są lokale wyborcze m.in. w Michigan, Teksasie i Maine, a o godz. 3.00 w stanie Iowa. O godz. 5 głosowanie kończy się w Kalifornii, ważnej zwłaszcza w kontekście wyborów do Izby Reprezentantów.
Aktualizacja, godz. 0.01. Amerykańskie telewizje przedstawiają pierwsze, wczesne wyniki badań exit poll. Według CNN 62 proc. ankietowanych wyborców negatywnie ocenia prezydenturę Donalda Trumpa. Z kolei według badania NBC w Kansas, gdzie Demokraci mogą sensacyjnie zdobyć miejsce w Senacie, niezadowolenie z rządów Trumpa wyraża 57 proc. badanych. Według CNN zaledwie 16 proc. ankietowanych zadeklarowało, że ich głos jest wsparciem dla Trumpa, przeciwną motywację wskazało 43 proc. Do tego 44 proc. uważa, że ich sytuacja ekonomiczna jest gorsza niż dwa lata temu, zaś tylko 18 proc. deklaruje poprawę. Według NBC niezadowolenie z Trumpa w Georgii wynosi 60 proc. (13 pkt proc. więcej niż w wyborach połówkowych w 2018 r.), w Michigan – 61 proc. (6 pkt proc. więcej), w Ohio – 57 proc. (10 pkt proc. więcej), w Teksasie – 57 proc. (8 pkt proc. więcej). To bardzo dobre liczby dla Demokratów na początek wyborczej nocy.
Jakie wyniki wyborów w USA przewidywały sondaże?
Analitycy na podstawie sondaży spodziewali się, że Demokraci niemal na pewno odzyskają większość w Izbie Reprezentantów, natomiast walka o Senat pozostawała otwarta, choć i tutaj Partia Demokratyczna była faworytem według badań opinii publicznej.
Sondaże wskazywały, że Demokraci mieli szansę na fotel senatorski nawet w Kansas (ostatni raz zdarzyło się to w 1932 r.!) i w Teksasie (ostatni senator demokratyczny został tutaj wybrany w 1988 r.). Według ostatniej przedwyborczej aktualizacji modelu prognostycznego znanego analityka Nate’a Silvera Demokraci mieli 96,4 proc. szans na większość w Izbie Reprezentantów (prognozowany podział miejsc 241:194) oraz 82,4 proc. szans na większość w Senacie (prognozowany podział miejsc 53:47).
Uwaga obserwatorów miała się więc skupiać głównie na najbardziej zaciętych wyścigach senackich. To tam miało się rozstrzygnąć, czy będzie można mówić o triumfie Demokratów i klęsce Donalda Trumpa oraz Republikanów. Oprócz wspomnianych już Teksasu i Kansas najwięcej emocji spodziewano się w Michigan, Maine, Ohio, Iowa, Karolinie Północnej i na Alasce, gdzie wyników oczekiwano najpóźniej ze względu na skomplikowany proces wyboru według zasad tzw. głosowania preferencyjnego.
Czy Donald Trump zaszkodził Republikanom?
Jak pisał z Waszyngtonu w ostatniej korespondencji przed wyborami dziennikarz „Polityki” Tomasz Zalewski, amerykańskie wybory połówkowe są z reguły swoistym plebiscytem na temat aktualnego prezydenta i jego rządów.
„Aprobata dla Trumpa w sondażach osiągnęła poziom 30–34 proc. – najniższy od ponad 70 lat dla prezydenta w analogicznym okresie, w przeddzień midterms. Wielu republikańskich kandydatów do Kongresu nie życzyło więc sobie jego asysty w kampanii. Wielu podkreślało nawet swoje wotum separatum od jego polityki, zwłaszcza w sprawie taryf importowych i wojny w Iranie – głównych przyczyn drożyzny i drogiego kredytu – chociaż ci sami politycy nie protestowali przedtem przeciw taryfom ani inwazji Iranu.
Mimo nieprzychylnego dla prezydenta fermentu w GOP przez kilka ostatnich tygodni 80-letni Trump niezmordowanie podróżował po kraju i przemawiał na wiecach z kandydatami partii do Senatu. Jego wystąpienia były przeważnie niezbornymi monologami, w konwencji niekontrolowanego strumienia świadomości, gdzie inwektywy pod adresem Demokratów jako »komunistów« albo »dżihadystów« przeplatały się z pochwałami ich przeciwników. Laudacje te zaskakiwały ich samych, bo skupiały się np. na podziwie dla ich atletycznego wyglądu, z opisami – jak w wypadku kandydata na senatora w Ohio Jona Husteda – jego pośladków. Tropiący nietypowe upodobania seksualne wiceprezydent J.D. Vance tym razem nie zareagował”.
Na prawie każdym wiecu Trump wzywał słuchaczy, by głosując, „wyobrażali sobie, że ja jestem na karcie do głosowania”. Miało to pomagać republikańskim kandydatom, bo – jak mówił – kiedy on jest kandydatem (a w wyborach co cztery lata Amerykanie wybierają jednocześnie prezydenta, Kongres, gubernatorów i obsadzają wybieralne urzędy stanowe i lokalne), inni Republikanie „zawsze wygrywają”. „W poprzednich kampaniach niekiedy tak było, ale tym razem – sądząc z sondaży – obecność Trumpa na wiecach może kandydatom raczej zaszkodzić” – pisał dziennikarz „Polityki”.