Duchy czasu
Paszporty POLITYKI 2025: nasi laureaci przekłuwają bańki. To twórcy światowego formatu
Paszporty POLITYKI 2025: laureatki i laureaci
FILM: Emi Buchwald
SCENA: Katarzyna Minkowska
KSIĄŻKA: Stanisław Łubieński
SZTUKI WIZUALNE: Ant Łakomsk
MUZYKA POWAŻNA: Aleksandra Słyż
MUZYKA POPULARNA: Sw@da x Niczos
KULTURA CYFROWA: Tomasz Kisilewicz z 11 bit studios
PASZPORT CZYTELNIKÓW: Yehuda Prokopowicz
KREATOR KULTURY: Tomasz Lipiński
Wiele duchów kryje 33. edycja Paszportów POLITYKI. W filmie Emi Buchwald pojawiają się już w tytule – ale ważniejsze jest to, że przed tym, czego się boimy, chroni nas sama obecność najbliższych. Po warszawskim mieszkaniu na Dobrej paraduje dusiołek, współczesna wersja postaci ze słowiańskiej demonologii. W opowieści „Ghsting”, ilustrowanej niezwykłą, plastyczną muzyką Aleksandry Słyż, nawiedza gości sprzątaczka hotelowa, wcześniej traktowana przez gości jak duch, ale pilnie zapamiętująca ich historie i wracająca niczym zmora ze wschodnioeuropejskiego horroru. Nasze nagrody dają co roku okazję do spojrzenia na młodą polską kulturę w poprzek dziedzinowych i gatunkowych silosów, do przekłucia baniek. W tym roku ten zabieg przynosi mnóstwo skojarzeń ze światem zjawisk paranormalnych. Ilustracją dla rocznikowego albumu mogłyby być prace Ant Łakomsk, lepione z „półzapomnianych wspomnień”, z postaciami przypominającymi zjawy.
Tomasz Kisilewicz w „The Alters” wprost każe bohaterowi spojrzeć na swoją historię i wydobyć z osi czasu własnego życia inne, alternatywne wersje samego siebie. Bo można współpracować z duchami przeszłości. Katarzyna Minkowska z bohaterki „Cudzoziemki” w swojej teatralnej interpretacji robi ducha. Stanisław Łubieński w książce poświęconej miastu z jego drobnymi historiami i przyrodniczym tłem pisze m.in. o tym, jak „zwyczajne, nieheroiczne opowieści żyją krótko w pamięci świadków i wraz z ich śmiercią obracają się w proch”. Sw@da i Niczos wywołują duchy mieszających się przez stulecia słowiańskich tradycji w rytmie nowoczesnej muzyki tanecznej.
Spodobałoby się to z pewnością Marii Janion, której stulecie urodzin będziemy obchodzić w tym roku. Wielka badaczka polskiej wyobraźni pisała – za Mickiewiczem – o historii Słowian nie jako znaczonej budowlami i pismami, jak u ludów zachodniej Europy, tylko „złożonej w duchu”. Nasi laureaci to twórcy światowego formatu, lecz świadomi i czerpiący ze swojego miejsca na tym świecie. Ale i z zaświatów.