NASA dotknie Słońca. Wysyła specjalną sondę Solar Probe Plus
Celem nie jest zwykła, oddalona obserwacja naszej gwiazdy, lecz dotarcie niemal do jej powierzchni. Wydaje się to niemożliwe, a jednak: za rok w stronę Słońca poleci niezwykła sonda – amerykańska Solar Probe Plus.
Sonda Solar Probe Plus
NASA/mat. pr.

Sonda Solar Probe Plus

Dlaczego Słońce jest tak bardzo ciekawe? Po pierwsze, umożliwia istnienie życie na Ziemi, ponieważ jest typowym żółtym karłem, a więc gwiazdą niezbyt dużą, ale też nie bardzo małą, która spośród całej, ogromnej menażerii gwiazd jest najlepszym kandydatem na stworzenie i utrzymanie życia na otaczających ją planetach. To niebagatelny powód. Nie ma lepszego kandydata.

Po drugie, Słońce jest dość aktywną gwiazdą – ale nie za bardzo aktywną, na szczęście – jednak bardzo wpływa na tzw. pogodę kosmiczną niemal na wszystkich planetach. Na Ziemi też, i to bardzo. Ta aktywność już nie raz zaburzyła pracę naszych, ziemskich, systemów telekomunikacji, a nawet sieci energetycznych.

Wreszcie: Słońce wciąż skrywa przed nami wiele tajemnic. Jest tworem skomplikowanym, choć na szczęście dla nas, Ziemian, w miarę bezpiecznym. Większość gwiazd nie jest taka. Musimy się o nim jeszcze wiele dowiedzieć.

W skali ziemskiej Słońce jest niewyobrażalnie wielkie

To gigantyczna kula gazu (plazmy), skupionego siłami grawitacji, której średnica równa się 109 średnicom Ziemi, a powierzchnia odpowiada prawie 12 tys. powierzchni Ziemi. Masa Słońca to masa 334 tys. mas Ziemi. Słońce w całości składa się z plazmy (w tym z 74 proc wodoru, 25 helu i 1 proc. innych pierwiastków), jednak słoneczna plazma ma w różnych obszarach inną gęstość i temperaturę. Najgęstsze i najcieplejsze jest jądro Słońca, które zajmuje obszar równy jednej czwartej promienia całej gwiazdy. Temperatura gęstego (150 razy gęstszego od wody) jądra to ponad 13,5 mln stopni.

To tam zachodzi główna reakcja termojądrowa, w wyniku której wodór Słońca zamieniany jest w cięższy hel. Z tej przemiany bierze się energia Słońca, a więc m.in. światło i ciepło, którymi cieszymy się na Ziemi. Nad jądrem znajduje się otoczka Słońca, czyli główna, składająca się z wielu warstw o różnej temperaturze główna część gwiazdy. Nad nią zaczyna się atmosfera, też wielowarstwowa i zróżnicowana: więc najpierw fotosfera, potem chromosfera i wreszcie korona słoneczna. I właśnie tej korony mamy dosięgnąć.

To, co czyni Słońce aktywnym, to jego pola magnetyczne. Słońce nie ma jednego, jednorodnego pola magnetycznego. Są ich setki i pokrywają, jak wielkie plamy, całą gwiazdę. Gdy dwa pola magnetyczne o przeciwnych kierunkach zetkną się, powoduje to nagłą zmianę energii tych pól i podgrzanie plazmy. W rezultacie gdy pola magnetyczne anihilują, dochodzi do gigantycznej erupcji plazmy na zewnątrz. Nazywa się to rozbłyskiem słonecznym. Rozbłyski, powstające przede wszystkim w chromosferze i koronie słonecznej, są zwykle krótkotrwałe (od kilkunastu minut do półtorej godziny), ale w ich trakcie emitowane są największe ilości energii Słońca w postaci fal elektromagnetycznych oraz strumieni cząstek. W chromosferze dochodzi głównie do rozbłysków, których efektem są protuberancje oraz arkady pętli magnetycznych.

Protuberancje to wąskie łuki gęstej i stosunkowo zimnej plazmy (od kilku do kilkudziesięciu tysięcy stopni), uformowane polem magnetycznym, które wystrzeliwują ponad tarczę słoneczną. Są długie i wysokie na dziesiątki tysięcy kilometrów. Wokół protuberancji plazma ma ponad milion stopni, jednak pole magnetyczne skutecznie ją od tej wysokiej temperatury izoluje. Istnieją protuberancje łagodne i eruptywne. Te drugie są następstwem rozbłysków słonecznych, do których dochodzi zawsze w wyniku anihilacji magnetycznych pól.

Obserwuje się jeszcze inny typ aktywności, niekiedy zaliczany do protuberancji – są to tzw. arkady pętli magnetycznych, które też powstają w wyniku rozbłysków. Potrafią trwać godzinami lub nawet kilka dni. Pętle układają się jedna obok drugiej, tworząc swoisty tunel palzmowo-magnetyczny. Gdy jedne pętle zanikają, pojawiają się nowe. Dlatego Słońce jest ciekawe.

Czytaj także

Aktualności, komentarze

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj