Ograniczenia kaloryczne drogą do długowieczności i zdrowia?

Jedz mniej, bramy raju są wąskie
Coraz więcej dowodów wskazuje na to, że dla naszego zdrowia byłoby lepiej, gdybyśmy jedli mniej. O ile? Z badań wynika, że nawet o 30 proc.
Jedzmy mniej - dla zdrowia!
Benjamin Wong/Unsplash

Jedzmy mniej - dla zdrowia!

Koncepcja zakładająca, że zmniejszenie podaży kalorycznej może pozytywnie wpłynąć na długość życia, nie jest wcale nowa. W naukowy sposób istnienie takiego związku wykazał po raz pierwszy w 1935 r. zespół McCaya – skrajnie przegładzane szczury co prawda nigdy nie osiągały wagi właściwej dla dorosłego zwierzęcia, ale – ku zaskoczeniu badaczy – żyły dłużej od szczurów karmionych normalnie.

Czytaj także: Chcesz dożyć późnej starości? Warto poznać sekret polskich stulatków

Od tego czasu przeprowadzono mnóstwo doświadczeń, nie tylko na gryzoniach, ale także na drożdżach, nicieniach, muszkach owocowych, a nawet wybranych gatunkach małp, których wyniki wskazują, iż restrykcyjne diety mogą korzystnie wpływać na przeżywalność i zmniejszać ryzyko wystąpienia chorób związanych z wiekiem. Makak, u którego od 16. roku życia (co dla tych małp jest równoznaczne z późnym wiekiem średnim) stosowano eksperymentalnie dietę ograniczoną kalorycznie o 30 proc., osiągnął już rekordowy dla tych małp wiek 43 lat (co odpowiada 130 latom przeżytym przez człowieka) i nadal żyje.

Głód towarzyszył człowiekowi przez większą część historii gatunku

Karol Darwin uważał głód za istotny czynnik selekcyjny – adaptacje pozwalające przeżyć niedobory żywności powinny być według niego preferowane drogą doboru naturalnego. Przyglądając się historii człowieka, można łatwo zaobserwować, że z niedostatkami jedzenia musieliśmy się mierzyć przez zdecydowaną większość czasu istnienia naszego gatunku. Podobnie rzecz miała się z przodkami Homo sapiens. Od zaledwie 10 tys. lat tworzymy cywilizację, dzięki której jedzenia mamy w bród. Zupełnie sobie z tym nie radzimy. Samce chrząszczy bogatkowatych biorą brązową butelkę od piwa za nabrzmiałą od jaj (super)samicę, z którą próbują kopulować. Głupie? Ludzie z kolei zbyt często mylą wszechobecne źródła skondensowanego cukru i tłuszczu z jedzeniem, które pozwoli im przetrwać. Skutki są przerażające.

Nadwaga i otyłość to epidemie naszych czasów

Według statystyk 30 proc. ludności świata cierpi na nadwagę, a 10 proc. – w tym niemal 108 milionów dzieci i ponad 600 milionów dorosłych – jest otyła. Od 1980 r. częstość występowania otyłości podwoiła się w ponad 70 krajach. Co gorsza, w tym samym czasie w krajach takich jak Chiny, Brazylia czy Indonezja liczba otyłych dzieci uległa potrojeniu. Pośród 20 najbardziej zaludnionych krajów świata największym odsetkiem dzieci i młodzieży z otyłością, sięgającym niemal 13 proc., charakteryzują się Stany Zjednoczone. Podwyższony BMI jest czynnikiem prognostycznym wystąpienia poważnych, skracających życie schorzeń takich jak cukrzyca typu 2., choroby sercowo-naczyniowe, a także nowotwory.

Czytaj także: Otyłość, czyli ciało dużo za duże. Historia znikania

Głodówka – czy pomaga wszystkim tak samo?

A zatem: czy ograniczenie podaży kalorycznej o 30 proc. może sprzyjać zdrowiu i długowieczności człowieka? Dzięki badaniom naukowym wiemy, że nie wszystkie gatunki zwierząt reagują na taką restrykcję w taki sam sposób – na przykład na niektóre szczepy myszy laboratoryjnych wprowadzenie takiego ograniczenia działała wręcz odwrotnie. Do niedawna zdaniem wielu badaczy pozytywne efekty restrykcji kalorycznej u człowieka można było między bajki włożyć. Gdzie więc leży prawda? Analiza specyficznych zmian transkryptomu dla małp i ludzi dowiodła, iż tylko te pierwsze wykazywały podobieństwo ze zmianami obserwowanymi u myszy utrzymywanymi na restrykcyjnej diecie, podczas gdy ludzkie odzwierciedlały te występujące u gryzoni karmionych bez ograniczeń. Postawiono zatem hipotezę, że w rozwoju naszego gatunku głód wcale nie musiał być czynnikiem sprzyjającym wydłużeniu życia.

Czytaj także: Genetyczna mapa otyłości. Skąd się biorą grubi ludzie?

Co nowego w nauce?

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj