Świat

Dwa obrazki z USA. Czy zamieszki to skutek nierówności?

Człowiek przebrany za bizona. Zamieszki w Waszyngtonie, 6 stycznia 2021 r. Człowiek przebrany za bizona. Zamieszki w Waszyngtonie, 6 stycznia 2021 r. Lev Radin / Zuma Press / Forum
Komentatorzy o „zamach stanu” w Waszyngtonie obwiniają fake newsy i mass media. Ale nawet najgłupsza „wiadomość” musi paść na podatny grunt. Tworzą go nierówności.

Dwa obrazki z Ameryki z ostatniego roku. Pierwszy przedstawia oburzającą szczególnie dla części Polaków dewastację pomnika Kościuszki w waszyngtońskim parku Lafayette’a. Tłum identyfikujący się z ruchem Black Lives Matter wspina się na postument i zamieszcza wulgarne treści. W USA trwają zamieszki, płoną samochody, sklepikarze zasłaniają witryny w obawie przed rabunkami.

Na drugim obrazku widzimy rozbawionego faceta próbującego wynieść mównicę z Kapitolu. Wrota świątyni demokracji właśnie zostały sforsowane. Człowiek-Bizon pohukuje i szuka wiceprezydenta; chce go wyzwać na pojedynek.

I choć ten drugi opis brzmi humorystycznie, to raz, że nasuwa skojarzenia z Wandalami łupiącymi Rzym (mowa w końcu o „Kapitolu”), a dwa – wskutek tego operetkowego „zamachu stanu” zginęły cztery osoby. To przejaw brutalności, której od lat nie widzieliśmy.

Czytaj też: Mike Pence. Gdzie leżą granice lojalności wobec Trumpa?

Głosy z pasa rdzy

Jestem daleki od przyznania racji prawicowym komentatorom, którzy zrównują te dwa obrazki, przekonując, że przemoc to przemoc. Czym innym jest wielki ruch społeczny i pokojowy protest, czym innym groteskowa próba szturmu na parlament. Jeśli miałbym szukać podobieństw między jedną i drugą erupcją gniewu, to widziałbym je w nierównościach. Ameryka, owszem, jest pęknięta na dwie części, ale dalej spajają je zielone banknoty z wizerunkami ojców założycieli.

Dobrze wiemy, kto głosował na Donalda Trumpa. Baza wyborców ustępującego prezydenta nie zmieniła się za jego kadencji. Kandydata Partii Republikańskiej poparli biali mieszkańcy prowincji rozczarowani rządami demokratów. W 2016 r. Trump wywalczył sobie zwycięstwo dzięki głosom pochodzącym z pasa rdzy (ang. rust belt), czyli stanów określanych w ten sposób ze względu na opustoszałe fabryki, dziś naprawdę rdzewiejące.

Czym milioner uwiódł mieszkańców tych rejonów? Przede wszystkim podobnie jak oni był wkurzony. Z tą różnicą, że gniew postindustrialnego Ohio, Michigan czy Indiany nie był marketingową zagrywką.

Czytaj też: Amerykańskie metropolie przemijają jak cywilizacje

Ameryka w kręgu biedy

W latach 40. XX w. rozkwitały ośrodki przemysłowe w stanach Środkowego Zachodu. Nikt się nie zastanawiał, czy kurek z pieniędzmi nie zostanie w końcu zakręcony. Miasta nie dywersyfikowały źródeł dochodu, a interes kręcił się wokół stali. Produkcja z upływem lat zaczęła się jednak automatyzować i globalizować. Wykwalifikowanych pracowników zastąpiły maszyny i emigranci.

Produkcja przemysłowa przyjmowała odtąd ciosy z pewną regularnością. Na początku lat 70. uderzył kryzys naftowy, w latach 90. przez umowy o wolnym handlu fabryki łatwiej było przenieść tam, gdzie praca okazała się tańsza. Wreszcie w 2008 r. bańka na rynku kredytów hipotecznych wywołała kryzys niemal całej światowej gospodarki.

Wraz z obniżką płac malał poza tym prestiż etosu robotniczego. Mieszkańcy Środkowego Zachodu przestali się utożsamiać ze swoim miejscem pracy i szukali nowych źródeł tożsamości – w religii, kolorze skóry, a nawet płci.

Nie pomagały także zmiany cywilizacyjne. Gospodarka oparta na wiedzy była drogą do awansu dla węższej liczby osób niż rewolucja przemysłowa, która niegdyś wynosiła z biedy całe regiony. Od 1980 r. 60 proc. Amerykanów nie odczuło realnego wzrostu płac. W tym samym czasie 1 proc. najbogatszych potroił dochody. Jeśli ktoś zyskiwał, to ci, którzy ukończyli studia, a te w USA, jak wiadomo, nie są darmowe. Z opieką zdrowotną i rynkiem mieszkań rzecz ma się podobnie. Kto wpadł w krąg biedy, miał wielki problem, żeby się z niego wydostać.

Czytaj też: Zamęt w ostoi demokracji

Porzucony wyborca Trumpa

Tu miała swoje źródła Obamacare, inicjatywa prezydenta Baracka Obamy na rzecz darmowej służby zdrowia. Ale zdeklasowany i wkurzony wyborca Trumpa nie chce łaski, tylko ścieżki awansu, i to takiego, który będzie mógł wywalczyć sobie sam. Chce własnej drogi do amerykańskiego snu.

Po środowym blamażu Donald Trump zniknie z polityki, ale jego wyborcy i ich potrzeby – nie. Jeśli przejmujący władzę demokraci nie chcą, żeby sceny, których byliśmy świadkami, kiedykolwiek się powtórzyły, muszą znaleźć sposób, by porozumieć się także z tym elektoratem. Pokazać, że rozumieją jego potrzeby.

Zrzucanie całej odpowiedzialności za szturm na Kapitol na twitteryzację życia publicznego, komercyjne telewizje i fake newsy to droga na skróty. Bo nawet najgłupsza i wyssana z palca wiadomość, żeby zadziałać, musi paść na podatny grunt. Nierówności tworzą taki grunt, a ich ofiarami są tak czarni, jak biali mieszkańcy Ameryki. I choć ci pierwsi mają w życiu zdecydowanie gorzej, to ci drudzy spadają z wyższego konia. Cierpią ich portfele, ale też urażona duma.

Czytaj też: Krajobraz po bitwie o Kapitol

Więcej na ten temat

Warte przeczytania

Reklama

Codzienny newsletter „Polityki”. Tylko ważne tematy

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość potwierdzającą.
By dokończyć proces sprawdź swoją skrzynkę pocztową i kliknij zawarty w niej link.

Informacja o RODO

Polityka RODO

  • Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Polityka Sp. z o.o. SKA z siedzibą w Warszawie 02-309, przy ul. Słupeckiej 6. Przetwarzamy Twoje dane w celu wysyłki newslettera (podstawa przetwarzania danych to konieczność przetwarzania danych w celu realizacji umowy).
  • Twoje dane będą przetwarzane do chwili ew. rezygnacji z otrzymywania newslettera, a po tym czasie mogą być przetwarzane przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń.
  • Podanie przez Ciebie danych jest dobrowolne, ale konieczne do tego, żeby zamówić nasz newsletter.
  • Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia swoich danych oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Czytaj także

Społeczeństwo

Emeryci na psychotropach

Potrafią wyłudzać recepty, tłumaczyć, że od leków, które nie uzależniają, mają alergię. I dlatego muszą brać psychotropy. A psychiatrzy przyznają: rekordziści potrafią brać je przez kilka lat.

Katarzyna Kaczorowska
26.09.2020
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną