„Polityka”. Dajemy pełny obraz.

Czytaj, słuchaj, odkrywaj świat!

SUBSKRYBUJ
Świat

Orbán ma rywala. Węgrzy dają lekcję polskiej opozycji

Péter Márki-Zay, centroprawicowy burmistrz niespełna 50-tys. miasteczka Hódmezővásárhely w środkowych Węgrzech, będzie konkurentem Orbána w wyborach parlamentarnych. Péter Márki-Zay, centroprawicowy burmistrz niespełna 50-tys. miasteczka Hódmezővásárhely w środkowych Węgrzech, będzie konkurentem Orbána w wyborach parlamentarnych. Marton Monus / Reuters / Forum
Po trzech porażkach wyborczych partie walczące z Fideszem znalazły w końcu pomysł na to, jak pójść razem do wygranej wiosną 2022 r.

Węgierskie partie opozycyjne postanowiły zaufać wyborcom w sprawie desygnowania kandydata na premiera – przeprowadziły prawybory, które zakończyły się w ostatni weekend. Wygranym okazał się polityk spoza pierwszego szeregu Péter Márki-Zay, centroprawicowy burmistrz niespełna 50-tys. miasteczka Hódmezővásárhely w środkowej części kraju. To on poprowadzi kolorową koalicję partii od lewa do prawa, która właśnie zaczęła zdobywać przewagę w sondażach.

Węgrzy dają lekcję polskiej opozycji

Z węgierskich prawyborów płyną dla polskiej opozycji przynajmniej trzy lekcje. Pierwsza może być bolesna dla polityków wielkiego formatu: wyborcy niekoniecznie chcą znanych i rozpoznawalnych kandydatów na szefa rządu. Popularna dziś obietnica walki z elitami mocno redukuje szanse na reelekcję doświadczonym politykom – bez względu na ich doświadczenie.

Gergely Karácsony, liberalny burmistrz Budapesztu, urzędujący polityk, był niewątpliwie jednym z faworytów przedwyborczego wyścigu rozpoczętego jeszcze we wrześniu. Przeszedł do drugiej tury i wykonał rzadki gest – wycofał się z rywalizacji z Klárą Dobrev, liderką Koalicji Demokratycznej, największego ugrupowania całej koalicji, wywodzącej się z socjalistycznej partii MSZP, prywatnie żoną byłego premiera Ferenca Gyurcsány’ego, i poparł trzeciego w sondażach Márki-Zay’ego.

W niedzielę Klára Dobrev nie miała wyjścia i uznała zwycięstwo centroprawicowego kandydata. Jej partia zachowała przy tym największą liczbę miejsc na listach opozycji w faktycznych wyborach zaplanowanych na 2022 r. i niewykluczone, że będzie (wraz mężem) rozdawać jeszcze karty.

Dla Viktora Orbána to niezbyt fortunny obrót spraw, bo najpewniej bardzo liczył, że na czele opozycji stanie znienawidzony i skompromitowany polityk chowający się za plecami żony. Przy całym doświadczeniu i energii Dobrev to Gyurcsány pociągał za sznurki i wcale się z tym nie krył. Przeciwnie, pokazywał się publicznie i przemawiał tam, gdzie wypadałoby ustąpić liderce. Znany z kompromitujących wypowiedzi Gyurcsány, okłamujący opinię publiczną i wyzywający współobywateli podczas nagranych zamkniętych spotkań – był wymarzonym celem ataków, jakie już szykowała strona rządowa.

Czytaj też: Opozycyjny Budapeszt

Márki-Zay. Wałęsa nie dla lewicy

Urodzony w 1972 r. Márki-Zay wyrósł na pierwszoligowego polityka w cieniu pojedynku tytanów. Ojciec siedmiorga dzieci, a dawniej pracownik firmy elektrotechnicznej, mógłby odegrać rolę Lecha Wałęsy, wskrzeszającego bunt przeciw zakłamaniu i obłudzie władzy. Nie unika kwiecistych i przydługich przemówień, czasem gubi przy tym wątek lub nurza się w absurdzie, dzięki czemu przyciąga ludzi autentycznością.

Oczywiście losy Wałęsy i Márki-Zaya nie mają ponadto nic wspólnego, zwłaszcza zważywszy na kontekst historyczny, ale analogia pomaga uchwycić niechęć, jaką sojusznicze elity darzą lidera i zwiastującą poważniejszy konflikt. Na razie jednak Márki-Zay ma silny mandat zarówno prawicowej, jak i lewicowej opozycji, z którego w pełni korzysta. Fideszowi m.in. wytyka, że ma w swoich szeregach pełno zwalczanych przez Orbána osób homoseksualnych, a nawet syn premiera jest wstydliwie chowanym przed światem gejem.

Tak, tak, polskiej lewicy taki kandydat też stanąłby jak ość w gardle. Ale po tych słowach padły zaraz deklaracje o węgierskim kraju, w którym nie piętnuje się nikogo za orientację seksualną. Dalekie to jest zapewne od postulatów połączenia par LGBT sakramentalnym „tak” przed urzędem stanu cywilnego, ale przynajmniej daje szanse na odzyskanie podstawowego poczucia godności ludziom niszczonym przez władzę dla celów brudnej kampanii wyborczej.

Czytaj też: Podwójne życie europosła Szájera

Ludzie ważniejsi niż farmy trolli

Druga lekcja z tej kampanii to liczby, a dokładnie budżety wyborcze. Zwycięski kandydat przeznaczył na reklamy w mediach społecznościowych równowartość 1 proc. wydatków Fideszu na ten cel. Kampanię w sieci prowadził przy wsparciu oddanych i pracowitych wolontariuszy, co w połączeniu ze spotkaniami z wyborcami na ulicach dało lepszy efekt niż dobrze wycelowane zasięgi.

Być może płynie z tego wniosek, że reklamy na Facebooku są przereklamowane, a całe to mikrotargetowanie i dezinformacja nie są wcale tak skuteczne, jeśli po drugiej stronie mamy poczucie autentyczności, zaangażowanie, inwestycję w sieci społeczne, a nie farmy trolli. To refleksje daleko uogólnione, ale z pewnością warte przestudiowania.

W końcu, i to może powinna być lekcja numer jeden dla polskiej opozycji, nawet podzielona wewnętrznie koalicja może odzyskać inicjatywę, jeśli każda z partii uzna, że ma coś do wygrania, i skomponuje listę swoich kandydatów według tych samych zasad. Zwykle przed wyborami odbywa się raczej pchli targ koterii i przekupstw, a w efekcie kandydatów dobierają według uznania scentralizowane partyjne struktury. A czy ktoś pyta wyborców o zdanie?

Okazuje się, że mimo problemów technicznych (pierwsze głosowanie przerwano, bo serwery nie wytrzymały obciążeń) w węgierskich prawyborach wzięło udział ponad 600 tys. osób, czyli ok. 10 proc. wszystkich głosujących w 2018 r. Polityka demokratyczna jest grą masową i jeśli te prawybory właśnie podniosły szanse opozycji w przyszłym roku, to można przyglądać się Węgrom dalej. Albo wyciągać wnioski już teraz.

Rutte do Orbána: Może już czas wyjść z Unii?

Więcej na ten temat

Warte przeczytania

Reklama

Codzienny newsletter „Polityki”. Tylko ważne tematy

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość potwierdzającą.
By dokończyć proces sprawdź swoją skrzynkę pocztową i kliknij zawarty w niej link.

Informacja o RODO

Polityka RODO

  • Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Polityka Sp. z o.o. SKA z siedzibą w Warszawie 02-309, przy ul. Słupeckiej 6. Przetwarzamy Twoje dane w celu wysyłki newslettera (podstawa przetwarzania danych to konieczność przetwarzania danych w celu realizacji umowy).
  • Twoje dane będą przetwarzane do chwili ew. rezygnacji z otrzymywania newslettera, a po tym czasie mogą być przetwarzane przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń.
  • Podanie przez Ciebie danych jest dobrowolne, ale konieczne do tego, żeby zamówić nasz newsletter.
  • Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia swoich danych oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Czytaj także

Nauka

Zaszczepieni też chorują. Dlaczego trzecia dawka jest niezbędna?

Coraz więcej osób wątpi w szczepionki przeciwko covid, skoro nawet po trzech dawkach przytrafia im się zakażenie. Czy zatem decyzję o szczepieniu przypominającym lepiej odłożyć do czasu, aż pojawią się skuteczniejsze preparaty?

Paweł Walewski
04.12.2021
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną