Rabat na prenumeratę cyfrową Polityki

kup taniej do 50%

Subskrybuj
Świat

Rosja musi natychmiast skończyć wojnę i ukarać swoich żołnierzy

Kyryliwka, wrzesień 2022 r. Kyryliwka, wrzesień 2022 r. Yasuyoshi Chiba / EAST NEWS
Federacja Rosyjska traktuje z pogardą swe międzynarodowe zobowiązania – piszą uczestnicy 88. Kongresu PEN International w Uppsali.

88. Kongres PEN International w Uppsali, 27 września–1 października 2022 r. Rezolucja w sprawie wojny w Ukrainie

24 lutego 2022 r. Federacja Rosyjska rozpoczęła pełnowymiarową inwazję zbrojną na Ukrainę, wywołując kryzys humanitarny i w zakresie praw człowieka o skali trudnej do wyobrażenia. Tysiące osób cywilnych zginęło lub odniosło rany wskutek ataków sił rosyjskich, które oskarża się o zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości oraz ludobójstwo, w tym zbiorowe egzekucje cywilów i jeńców wojennych, arbitralne zatrzymania i wymuszone masowe deportacje, porwania i znikanie zatrzymanych bez śladu, tortury i złe traktowanie, przemoc seksualną na ofiarach konfliktu i zbrodnie przeciwko dziedzictwu kulturowemu. Ponad 13 mln osób zostało zmuszonych do przemieszczenia się, 6 mln opuściło kraj. 2 mln ludzi, w tym dzieci osierocone lub odłączone od rodzin, zostało siłą zabranych do Federacji Rosyjskiej. Uporczywy ostrzał rakietowy dzielnic mieszkaniowych, placówek medycznych i szkół powoduje śmierć i zniszczenie. Wszystko to zbiega się z groźbami użycia broni jądrowej płynącymi ze strony Federacji Rosyjskiej. Organizacja Narodów Zjednoczonych ostrzega, że wojna Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie – w połączeniu ze skutkami zmiany klimatu i pandemii covid-19 – grozi wywołaniem globalnego kryzysu żywnościowego, który może trwać lata. Wojna zatruwa środowisko naturalne, a wszelkie substancje chemiczne czy pochodzenia nuklearnego, wpuszczone do ukraińskiej gleby, zagrażają na przyszłość pokojowi i wszelkiemu życiu.

Czytaj też: „Po Putinie nikt by nie płakał, jego otoczeniu też by ulżyło”

Wojna, media i kultura

Swobodny przepływ niezależnych i rzetelnych wiadomości i informacji nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji konfliktu. PEN International wyraża głębokie zaniepokojenie o bezpieczeństwo dziennikarzy i pracowników mediów w Ukrainie w związku z doniesieniami, że są oni namierzani, porywani, atakowani i zabijani. Co najmniej 37 ukraińskich i zagranicznych dziennikarzy i dziennikarek oraz pracowników mediów zginęło dotąd podczas wojny, ośmioro z nich straciło życie podczas wykonywania swych obowiązków zawodowych: Yevhen Sakun, Brent Renaud, Oleskandra Kuvshynova, Pierre Zakrzewski, Oksana Baulina, Maks Levin, Mantas Kvedaravicius i Frederic Leclerec-Imhoff. Według międzynarodowego prawa humanitarnego dziennikarze są uważani za osoby cywilne. Atak mający na celu zabicie, zranienie lub porwanie dziennikarza jest zbrodnią wojenną. PEN International dodatkowo niepokoi się o bezpieczeństwo ukraińskiego pisarza Wołodymyra Wakulenki i jego syna Witalija, którzy według doniesień zostali zatrzymani przez siły rosyjskie pod koniec marca w rejonie Charkowa i odtąd nie ma żadnych wiadomości o ich losie. Działacz praw człowieka i dziennikarz Maksym Butkevych jest przetrzymywany przez siły rosyjskie od czerwca, odkąd wstąpił do ukraińskich sił zbrojnych, by bronić Ukrainy.

PEN International alarmuje, że władze rosyjskie w Ukrainie uruchomiły kampanię dezinformacyjną. Wydaje się, że media i infrastruktura internetowa są świadomie wybranym celem działań mających zakłócić dostęp do informacji, m.in. poprzez serię cyberataków. Wyposażenie mediów i służące im instalacje stanowią obiekty cywilne i nie mogą być celem ataku lub działań odwetowych. Napędzająca przemoc propaganda na rzecz wojny i nienawiści do narodu powinna być jak najszybciej zaprzestana. Celami wojny wywołanej przez Federację Rosyjską są nie tylko państwo i naród ukraiński, lecz także ukraińska tożsamość i kultura. Obiektem ataków stały się liczne muzea, biblioteki i archiwa. Trwa muzealna ewakuacja dzieł sztuki i skarbów kultury mająca na celu uchronienie dziedzictwa kulturowego Ukrainy przed zniszczeniem. Według danych z lipca br. Federacja Rosyjska dopuściła się już 434 przestępstw przeciwko ukraińskiemu dziedzictwu kulturowemu, przede wszystkim w obwodach charkowskim, donieckim i kijowskim. Dotyczą one m.in. miejsc o znaczeniu narodowym lub lokalnym, świeżo odkrytych miejsc dziedzictwa kulturowego oraz przedmiotów i budynków o cennej wartości historycznej. Armia rosyjska uszkodziła co najmniej 183 miejsca kultu religijnego w 14 regionach Ukrainy.

Czytaj też: Mit Putina padł. Rosja nerwowo maskuje katastrofę na Krymie

„Rosyjskie standardy”

Poważne zaniepokojenie budzi sytuacja na terenach kontrolowanych przez rosyjskie siły zbrojne i sprzymierzone z nimi grupy zbrojne. Postępuje kurczenie się już i tak ograniczonej przestrzeni obywatelskiej na okupowanych od marca 2014 r. terytoriach Krymu, Doniecka i Ługańska. Dziesiątki mieszkańców Krymu doznało prześladowań jedynie za wezwania do zaprowadzenia pokoju; stanowi to poważne naruszenie prawa międzynarodowego, które nakazuje Federacji Rosyjskiej poszanowanie kodeksu karnego obowiązującego na okupowanych terytoriach. W tamtejszych szkołach narzuca się „standardy rosyjskie”, a eliminuje naukę języka ukraińskiego, ukraińskiej historii i literatury. Zablokowano dostęp do ukraińskich telewizji, ukraińskich dostarczycieli usług internetowych zastąpiono rosyjskimi. Dziennikarze obywatelscy i działacze praw człowieka nadal przebywają za kratami na podstawie politycznie motywowanych postanowień, wśród nich dziennikarze obywatelscy: Osman Arifmemetov, Marlen (Suleyman) Asanov, Asan Akhtemov, Remzi Bekirov, Tymur Ibrahimov, Server Mustafayev, Seyran Saliyev, Ruslan Suleymanov, Rustem Sheikhaliyev, Amet Suleymanov i Iryna Danilovych, a także dziennikarze Oleksiy Bessarabov, Vladyslav Yesypenko i Nariman Dzhelyal – pierwszy zastępca przewodniczącego Medżlisu Tatarów krymskich, były dziennikarz. Udawane referenda w okupowanych obwodach donieckim, chersońskim, ługańskim i zaporoskim są kolejnym naruszeniem prawa międzynarodowego i pretekstem dla Federacji Rosyjskiej do nielegalnej aneksji terytorium Ukrainy.

Federacja Rosyjska traktuje z pogardą swe międzynarodowe zobowiązania. Depcze podstawowe zasady Karty Narodów Zjednoczonych – szczególnie dotyczące bezpieczeństwa i pokoju w relacjach między narodami – aby uciszyć głosy krytyczne.

Czytaj też: Czy Putin i inni mogą odpowiedzieć kiedyś za zbrodnie?

Natychmiast skończyć wojnę

Na swym 83. światowym kongresie we Lwowie społeczność PEN jednogłośnie wezwała do pokojowego zakończenia wojny w Ukrainie wywołanej przez Federację Rosyjską. Zgromadzenie Delegatów PEN International, którzy spotkali się na 88. dorocznym kongresie w Uppsali, zdecydowanie potępia pełnowymiarową wojnę wydaną Ukrainie przez Federację Rosyjską i wzywa Federację Rosyjską, aby:

• natychmiast zakończyła wojnę w Ukrainie;
• zbadała zarzuty, oskarżyła i ukarała osoby w siłach zbrojnych, które dopuściły się pogwałcenia międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka oraz międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym egzekucji zbiorowych, przemocy seksualnej, torturowania i innych okrutnych, nieludzkich lub poniżających czynów wobec osób cywilnych i jeńców wojennych;
• natychmiast uwolniła wszystkie osoby przetrzymywane jedynie z powodu pokojowego wykorzystania ich prawa do wolności ekspresji, w tym: Osmana Arifmemetova, Marlena (Suleymana) Asanova, Asana Akhtemova, Remziego Bekirova, Tymura Ibrahimova, Servera Mustafayeva, Seyrana Saliyeva, Ruslana Suleymanova, Rustema Sheikhaliyeva, Ameta Suleymanova, Oleksiya Bessarabova, Vladyslava Yesypenko, Narimana Dzhelyala i Irynę Danilovich;
• natychmiast zaprzestała praktyk polegających na wymuszonym znikaniu ludzi i dołożyła wszelkich starań, aby wyjaśnić, co się stało z tymi osobami lub z zaginionymi w innych okolicznościach, w tym losów Wołodymyra Wakulenki i Maksyma Butkevycha, tak by można było oskarżyć i ukarać winnych oraz skutecznie zadośćuczynić ich ofiarom;
• natychmiast zaprzestała aresztowań, prześladowań lub karania osób cywilnych za działania albo za wyrażanie opinii lub idei w okresie przed zajęciem przez nią terytoriów ukraińskich, a które w tym okresie nie były przestępstwem.

Czytaj też: Nie histeryzować! Jak propaganda tłumaczy porażki armii Rosji

Zgromadzenie Delegatów PEN apeluje także do społeczności międzynarodowej, aby:

• domagała się nadal od Federacji Rosyjskiej bezzwłocznego i bezwarunkowego zakończenia wojny w Ukrainie;
• zapewniła kompleksową i systemową odpowiedź na potrzeby wszystkich osób uchodzących z Ukrainy, dbając o to, by nie były dyskryminowane;
• zwiększyła wsparcie zapewniające niezakłócone funkcjonowanie mediów w Ukrainie. Inicjatywy umożliwiające ukraińskim dziennikarzom i mediom na uchodźstwie kontynuację pracy zawodowej również powinny być wspierane w sposób dostosowany do wyjątkowych wyzwań, z jakimi muszą się teraz mierzyć;
• popierała wszelkie starania mające na celu wyegzekwowanie odpowiedzialności – na szczeblu krajowym i międzynarodowym – za przypadki pogwałcenia międzynarodowego prawa w zakresie praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, do jakich doszło w Ukrainie, oraz aby wypracowała wspólnie sposoby naprawienia szkód wyrządzonych przez te pogwałcenia i zapobieżenia kolejnym.

Podkast: Putin straszy Zachód. Będzie eskalacja?

Więcej na ten temat
Reklama

Warte przeczytania

Czytaj także

Świat

Rosyjscy janusze idą na wojnę. Wygrają ją dla Putina?

Rosjanie odkryli cudowną broń, którą pokonają Ukrainę, a raczej – pardon – zrealizują cele Specjalnej Operacji Wojskowej. Tą bronią są kuźmicze.

Adam Grzeszak
24.11.2022
Reklama